آیا می‌توان وجه چک ضمانتی پرداخت‌شده به دارنده ثالث را از ذینفع اصلی پس گرفت؟
با سلام. من تولیدکننده هستم. ده سال پیش برای پیش‌فروش سی دستگاه از تولیداتم، پنجاه میلیون تومان از شخصی که فروشگاه داشت (آقای الف) دریافت کردم. چون خودم دسته چک نداشتم، برای ضمانت تحویل کالا دو فقره چک که از شخص دیگری بابت طلبم گرفته بودم را پشت‌نویسی و به او تحویل دادم و رسیدی گرفتم که در آن صراحتاً قید شده بود این چک‌ها صرفاً ضمانت تحویل سی دستگاه کالاست.
کالا را سر موعد تحویل دادم، اما آقای الف چک‌ها را پس نداد. چک اول را خودش برگشت زد و غیاباً مطالبه کرد که با ارائه رسیدهای تحویل کالا در دادگاه، انجام تعهدم اثبات شد و پرونده مختومه شد. چک دوم را اما به نام شخص دیگری برگشت زدند و آن شخص به عنوان دارنده، از من به‌عنوان ظهرنویس مطالبه وجه کرد؛ دادگاه با استناد به وصف تجریدی چک، رسید ضمانتی را موثر ندانست و من مجبور به پرداخت شدم.
بعداً متوجه شدم دارنده چک دوم در واقع مادر آقای الف بوده و انتقال چک بین آنها صوری و غیرتجاری بوده است. مادر ایشان اکنون فوت کرده و آقای الف وارث او محسوب می‌شود. آیا می‌توانم با توجه به صوری بودن انتقال و ماهیت ضمانتی چک، دعوای استرداد وجه (استیفای ناروا) را به طرفیت آقای الف مطرح کنم؟ ترجیح می‌دهم از مسیر کیفری اقدام نکنم.
امکان طرح دعوای حقوقی استرداد وجه پرداختی یا دارا شدن بلاجهت علیه ذینفع اصلی وجود دارد، اما موفقیت در آن مشروط به اثبات صوری بودن انتقال چک و عدم استحقاق دریافت وجه است.
این مسیر به عنوان یک راهکار حقوقی مطرح شده، اما امکان موفقیت پرونده شما به نحوه اثبات رابطه مالی و متن رأی قبلی دادگاه وابسته است.
