آیا می‌توانم نفقه بگیرم پس از حکم طلاق زوج؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام، با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، پاسخ سوال شما در چند بخش قابل بررسی است. به طور خلاصه، با وجود حکم قطعی به نفع زوج و ترک منزل توسط زوجه، او حق دریافت نفقه جاری را از دست می‌دهد، اما همچنان می‌تواند برای نفقه معوقه (گذشته) خود اقدام کند.

در ادامه، جزئیات این موضوع بر اساس قوانین و رویه‌های قضایی توضیح داده می‌شود.

ارتباط نفقه و تمکین
بر اساس قانون مدنی ایران، پرداخت نفقه به زوجه در عقد دائم، یک تکلیف قانونی بر عهده زوج است. اما این حق در برابر تکلیف زوجه به «تمکین» از زوج قرار دارد. تمکین به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:

تمکین عام: به معنای پذیرش ریاست مرد بر خانواده و سکونت در منزلی است که زوج فراهم کرده است.

تمکین خاص: به معنای ایفای وظایف زناشویی است.

مهم‌ترین اثر حقوقی عدم تمکین بدون دلیل موجه، از بین رفتن حق دریافت نفقه است.

تاثیر ترک منزل و اثبات نشوز
وقتی زوجه بدون دلیل موجه قانونی منزل مشترک را ترک کند، از نظر حقوقی «ناشزه» محسوب می‌شود. طبق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی، زنی که بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت خودداری کند، مستحق نفقه نخواهد بود.

در مورد شما، چند نکته کلیدی وجود دارد:

ترک منزل: زوجه منزل را ترک کرده است که این خود مصداق بارز عدم تمکین عام است.

رد ادعاهای زوجه: دادگاه تجدیدنظر دلایل زوجه برای طلاق را موجه ندانسته و ادعای ترک انفاق را نیز رد کرده است. این حکم عملا به این معناست که دادگاه دلیل زوجه برای ترک منزل را قانونی و مشروع تشخیص نداده است.

نتیجه: با توجه به ترک منزل بدون عذر موجه و تایید آن توسط دادگاه (با رد ادعاهای زن)، زوجه ناشزه محسوب شده و حق دریافت نفقه جاری (نفقه از زمان ترک منزل به بعد) را از دست می‌دهد.

تنها در صورتی که زن بتواند ثابت کند که ادامه زندگی در منزل مشترک با خطر جانی، مالی یا حیثیتی برای او همراه بوده، ترک منزل او موجه تلقی شده و حق نفقه‌اش باقی می‌ماند. اما با توجه به صدور حکم قطعی به نفع زوج، به نظر می‌رسد زوجه در اثبات این موارد موفق نبوده است.

امکان مطالبه نفقه معوقه
موضوع مهمی که باید به آن توجه داشت، تفاوت میان نفقه جاری و نفقه معوقه است.

نفقه جاری: نفقه‌ای است که باید در زمان حال پرداخت شود.

نفقه معوقه: نفقه‌ای است که مربوط به گذشته است و زوج با وجود تمکین زوجه، آن را پرداخت نکرده است.

حکم نشوز و عدم استحقاق نفقه، مربوط به آینده است و تاثیری بر حقوق مالی گذشته زن ندارد. به عبارت دیگر، اگر زن در گذشته (پیش از ترک منزل) از همسر خود تمکین می‌کرده و زوج در آن دوران نفقه او را نپرداخته باشد، آن نفقه به عنوان یک «دین» بر عهده زوج باقی می‌ماند.

بنابراین:
زوجه همچنان می‌تواند دادخواست جداگانه‌ای برای مطالبه نفقه معوقه خود برای دورانی که در منزل مشترک زندگی می‌کرده و تمکین داشته است، به دادگاه ارائه دهد. حکم صادر شده در پرونده طلاق، مانعی برای این اقدام نخواهد بود.

جمع‌بندی
آیا نفقه به او تعلق می‌گیرد؟

نفقه جاری: خیر. با توجه به ترک منزل بدون دلیل موجه و صدور حکم دادگاه که ادعاهای او را رد کرده، زوجه ناشزه محسوب شده و حق دریافت نفقه جاری را ندارد.

نفقه معوقه: بله. او می‌تواند برای ایام قبل از ترک منزل که تمکین داشته، دادخواست مطالبه نفقه معوقه را مطرح کند، زیرا این حق یک دین بر عهده زوج است و با نشوز از بین نمی‌رود.

آیا ترک منزل مانع دریافت نفقه می‌شود؟

بله، ترک منزل بدون دلیل موجه مهم‌ترین عامل برای قطع شدن نفقه جاری است. از آنجایی که دادگاه دلایل زوجه را نپذیرفته است، ترک منزل او بدون عذر موجه تلقی می‌شود و نفقه جاری به او تعلق نمی‌گیرد.