آیا می‌توانم درخواست صدور اجرائیه بدهم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،
با توجه به شرحی که از پرونده خود ارائه دادید، پاسخ کوتاه و صریح به پرسش شما این است که بله، شما می‌توانید و باید هم اکنون برای صدور اجراییه اقدام کنید و نیازی به منتظر ماندن برای تعیین تکلیف فرجام خواهی خوانده از پرونده اعسار نیست.

در ادامه، دلایل حقوقی این پاسخ به تفصیل تشریح می‌شود:

۱. قطعی شدن حکم اصلی به نفع شما
مهم‌ترین اصل در اجرای احکام، قطعی بودن رای صادر شده است. در پرونده شما، پس از آنکه درخواست اعسار خوانده (محکوم علیه) از پرداخت هزینه دادرسی در مرحله بدوی و سپس در مرحله تجدیدنظر رد شده و وی در مهلت مقرر قانونی هزینه را پرداخت نکرده است، دادگاه تجدیدنظر به درستی قرار رد دادخواست تجدیدنظرخواهی را صادر کرده است. با صدور این قرار، رای اولیه دادگاه که به نفع شما بوده، قطعی و لازم الاجرا محسوب می‌شود. بنابراین، اولین و اصلی ترین شرط برای درخواست صدور اجرائیه، یعنی وجود حکم قطعی، محقق شده است.

۲. فرجام خواهی از رای اعسار، مانع اجرای حکم اصلی نیست
اقدام خوانده در فرجام خواهی از رای مربوط به اعسار، تاثیری بر اجرای حکم اصلی ندارد. این موضوع دو دلیل عمده دارد:

اساسا رای اعسار قابل فرجام خواهی نیست: شما به درستی اشاره کرده اید که رای مربوط به اعسار قابل فرجام خواهی نیست. رویه قضایی و آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور، از جمله رای وحدت رویه، تاکید دارند که دعوای اعسار (چه اعسار از هزینه دادرسی و چه اعسار از پرداخت محکوم به) یک دعوای غیرمالی محسوب می‌شود و آرای صادره در این خصوص، قابلیت فرجام خواهی در دیوان عالی کشور را ندارند. بنابراین، اقدام خوانده یک حربه برای به تاخیر انداختن اجرای حکم (اطاله دادرسی) است و دیوان عالی کشور نیز به احتمال قریب به یقین این درخواست فرجام را رد خواهد کرد.

فرجام خواهی اصولا اجرای حکم را متوقف نمی‌کند: حتی اگر فرجام خواهی خوانده از نظر قانونی صحیح بود، بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی، صرف درخواست فرجام، اجرای حکم را به تاخیر نمی‌اندازد. قانونگذار صراحتا بیان کرده که فرجام خواهی اثر تعلیقی بر اجرای حکم ندارد. تنها در شرایط خاصی، مانند سپردن تامین مناسب از سوی محکوم علیه (در احکام غیرمالی) یا اخذ تامین از محکوم له (در احکام مالی)، ممکن است اجرای حکم به تعویق بیفتد که تشخیص آن با دادگاه است. بنابراین، پرونده فرجام خواهی اعسار، که یک دعوای فرعی است، نمی تواند مانع اجرای حکم اصلی شود که برای آن رای قطعی صادر شده است.

نتیجه گیری و اقدام لازم
با توجه به موارد فوق، شما باید بدون فوت وقت به دفتر دادگاه بدوی که رای اولیه را صادر کرده است، مراجعه و درخواست کتبی صدور اجراییه برای حکم قطعی خود را ثبت نمایید. معطل ماندن برای مشخص شدن نتیجه فرجام خواهی واهی خوانده، تنها باعث طولانی تر شدن روند احقاق حق شما خواهد شد. فرآیند رسیدگی به فرجام خواهی اعسار در دیوان عالی کشور، یک روند مجزا و مستقل است که به اجرای حکم اصلی ارتباطی ندارد.