آیا می‌توانم جداگانه از امضاکنندگان استشهادیه شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و احترام 🌷

چکیده‌ی جواب
۱. بله؛ از نظر شکلی می‌توانید برای هر امضاکننده استشهادیه‌ی کذب یک شکواییه‌ی مستقل تنظیم و ثبت کنید.
۲. اما با استناد به مواد قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان یا دادیار تقریبا حتمی است این پرونده‌های جداگانه را «متحد» (تجمیع) کند؛ چون موضوع، واحد است و متهمان در یک فعل مجرمانه مشارکت داشته‌اند.
۳. نتیجه: اگر هدفتان فقط «عدم روبه‌رو شدن هم‌زمان» با همه متهمان است، تفکیک پرونده راه‌حل قطعی نیست؛ دادسرا اختیار دارد باز هم همگی را در یک پرونده دعوت کند. راه عملی‌تر ـ در صورت وجود نگرانی شخصی ـ استفاده از وکیل یا درخواست برگزاری جلسه بدون مواجهه مستقیم است.

جزئیات حقوقی
───────────
۱) امکان طرح شکواییه‌ی جداگانه
• هیچ ماده‌ای در قانون آیین دادرسی کیفری شما را مجبور نکرده همه متهمان را در یک شکواییه بنویسید؛ پس دفاتر خدمات قضایی موظف‌اند شکایت تک‌به‌تک را بپذیرند.
• عنوان اتهام معمولا «نشر اکاذیب به قصد اضرار» یا «گزارش خلاف واقع» و در برخی موارد «افترا» است؛ بسته به محتوای استشهادیه.

۲) اختیار دادسرا برای ادغام پرونده‌ها
• ق.آ.د.ک: «هرگاه اتهام چند نفر ناشی از یک یا چند عمل مرتبط باشد، تحقیق و رسیدگی باید به‌صورت توامان انجام شود.»
• همان قانون به بازپرس اجازه می‌دهد برای جلوگیری از صدور تصمیمات معارض، پرونده‌های مرتبط را با هم ادغام کند.
=> بنابراین حتی اگر ۱۰ شکواییه مستقل بدهید، تقریبا قطعی است که دادیار همه را با یک کلاسه به جریان می‌اندازد و شما در نهایت با «یک پرونده‌ی واحد» سروکار خواهید داشت.

۳) اگر اصرار به تفکیک دارید
دادسرا فقط در شرایط استثنایی شکایت‌ها را جدا نگه می‌دارد، مثلا:
– امضاکنندگان اظهارات متفاوت و غیرهم‌پوشان داشته باشند.
– دلایل وقوع جرم درباره بعضی قوی و درباره بعضی ضعیف یا متفاوت باشد.
– شاکی بتواند ضرر و زیان را برای هر متهم جداگانه توجیه کند.
این موارد را باید در متن شکایت ذکر و استدلال کنید؛ دادسرا می‌تواند بپذیرد یا رد کند.

۴) راه‌کارهای عملی برای کم کردن رویارویی مستقیم
• تعیین وکیل: شما الزاما در جلسات تحقیق حاضر نمی‌شوید؛ وکیل می‌تواند تمام مراحل را انجام دهد.
• درخواست «عدم مواجهه حضوری» یا «استفاده از ویدیوکنفرانس»؛ ماده ۷۵ ق.آ.د.ک و آیین‌نامه جلسات الکترونیک این امکان را پیش‌بینی کرده است (به‌ویژه در شرایط هتک‌حرمت یا تهدید متهمان).
• اگر تهدید یا مزاحمت محتمل است، می‌توانید هم‌زمان با شکایت اصلی، شکواییه «تهدید» یا «اخلال در امنیت» بدهید و درخواست تامین دلیل کنید تا دادیار قرار عدم‌تماس صادر کند.

۵) نکته‌ی مالی
در شکایت کیفری هزینه‌ی دادرسی وجود ندارد (صرفا هزینه ثبت در دفتر خدمات قضایی یا تمبر وکلا). پس از نظر مالی فرقی بین یک شکواییه و ده شکواییه نیست؛ اما ادغام بعدی حتمی است.

نمونه عبارت در متن شکواییه (برای هر متهم جداگانه)
«اینجانب علیه آقای … به اتهام نشر اکاذیب موضوع ق.م.ا. از طریق امضای استشهادیه‌ی خلاف واقع مورخ … اعلام شکایت می‌نمایم. دلیلم: کپی استشهادیه، شهادت شهود، … . نظر به اینکه اظهارات متهم مستقل از سایر امضاکنندگان و متضمن افترا نسبت به اینجانب است، استدعا دارم پرونده به‌طور جداگانه رسیدگی گردد.»

جمع‌بندی
• می‌توانید ده شکواییه بدهید، اما دادسرا معمولا همه را در یک پرونده ادغام خواهد کرد.
• اگر نگرانی از رویارویی حضوری دارید، بهترین راه استفاده از وکیل و درخواست جلسه بدون مواجهه است، نه تفکیک پرونده.
• ادغام یا عدم ادغام در نهایت تصمیم دادیار/بازپرس است و شما نمی‌توانید آن را قطعی مدیریت کنید، ولی با ذکر دلایل قانع‌کننده ممکن است تفکیک بماند.

موفق باشید و در صورت نیاز به نمونه شکواییه کامل یا راهنمای تنظیم لایحه، در خدمت‌ام.