بنیاد وکلا
پشتیبانی و رزرو مشاوره ۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
۴۲۸۱۸ - ۰۲۱

لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

آیا می‌توانم ثمن قولنامه را استرداد کنم؟

پرسیده شده ۱ سال پیش ۱۹ پاسخ ثبت شده

باسلام و عرض ادب

به شخصی زمینی موقوفه واگذار کرده بودم که طرف مقابل دادخواست بطلان معامله و طلب غرامت (به دلیل موقوفه بودن) کرد که دادگاه رای به بطلان معامله و بی‌حقی خواهان برای اخذ خسارت به خاطر آگاه بودن از اوقافی بودن زمین را صادر کرد.

با همین خواهان یک‌بار در سال ۷۱ قولنامه نوشته بودم با ثمن ۵۰۰ هزار تومانی. بعد از چند سال و به جای قولنامه ۷۱ (به دلیل اشتباه اوقاف که منجر به کم شدن زمین شده بود) مجبور شدم برای جلب رضایتش قولنامه دیگری به او بدهم و کسری زمین را جبران کنم ولی ثمنی در آن قید نشد و دادگاه قولنامه جدیدتر را به خاطر اینکه به جای قبلی نوشته شده بود باطل کرد.

حال، بعد از شکست در مورد گرفتن غرامت خواستار ثمن به نرخ روز شده است.

سوال اول: با توجه به اینکه قولنامه دوم به جای قولنامه اول نوشته شده و ثمنی در آن قید نشده، می‌تواند نسبت به استرداد ثمن قولنامه اول ادعا کند؟ (در دادگاه بدوی به دلیل منجز نبودن اینکه ثمن کدام قولنامه را می‌خواهد، دادخواستش رد شده)

سوال دوم: با توجه به ثابت شدن آگاهی خریدار از مستحق‌الغیر بودن زمین، می‌تواند ثمن را به نرخ روز بگیرد یا خیر و بر اساس چه موادی از قانون؟

با سپاس از راهنمایی شما بزرگواران.

جمع‌بندی پاسخ وکلا هوش مصنوعی

خریدار به دلیل اثبات آگاهی از موقوفه بودن ملک، حق دریافت ثمن به نرخ روز یا غرامت را ندارد و صرفا می‌تواند اصل ثمن پرداختی در معامله اول را پس بگیرد.

این حکم کلی در صورتی صدق می‌کند که آگاهی خریدار در دادگاه احراز شده باشد و شرایط دادخواست جدید درست تنظیم شود.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا هوش مصنوعی

استرداد فقط اصل ثمن به دلیل علم خریدار

با توجه به باطل شدن معامله، خریدار حق دارد اصل پولی را که در قولنامه اول پرداخت کرده پس بگیرد. از آنجا که قولنامه دوم در واقع اصلاحیه قولنامه نخست بوده، رد قبلی دادخواست به خاطر منجز نبودن مانع طرح دعوای صحیح برای ثمن اول نیست. با این حال، به دلیل اینکه آگاهی خریدار از موقوفه بودن زمین در دادگاه ثابت شده است، او قانونا فقط اصل ثمن پرداختی را پس می‌گیرد و ادعای دریافت ثمن به نرخ روز یا خسارت پذیرفته نمی‌شود.

منابع: قانون مدنی، ماده ۳۹۱؛ رای وحدت رویه شماره ۷۳۳ هیات عمومی دیوان عالی کشور

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۱۹ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر ۱ سال پیش
فریبرز ذوالفقاری

کارشناس حقوقی

با سلام خدمت شما کاربر گرامی.اگر خریدار از قبل می‌دانسته که مال مقوفه بوده و (مستحق الغیر) و با این حال معامله را انجام داده است، حق مطالبه غرامت ندارد و تنها می‌تواند ثمن معامله را پس بگیرد. این موضوع در ماده ۳۹۱ قانون مدنی و همچنین رای وحدت رویه شماره ۷۳۳ هیات عمومی دیوان عالی کشور تصریح شده است.

محمدمهدی قنبری
محمدمهدی قنبری
۱ سال پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام.
وضعیت حقوقی شما پیچیده اما قابل تحلیل است. در ادامه به تفکیک به دو سوال شما پاسخ می‌دهم.
سوال اول: امکان مطالبه ثمن قولنامه اول
پاسخ کوتاه: بله، خواهان (خریدار) حق دارد استرداد ثمن پرداختی در قولنامه اول را مطالبه کند.
تحلیل حقوقی:
۱. اثر بطلان معامله: وقتی دادگاه رای به بطلان یک معامله می‌دهد، اثر آن این است که قرارداد از ابتدا هیچ وجود قانونی نداشته است. در نتیجه، طرفین باید به وضعیت پیش از قرارداد بازگردند. این یعنی فروشنده باید مالی را که گرفته (ثمن) پس بدهد و خریدار نیز باید ملکی را که تحویل گرفته (اگر گرفته باشد) بازگرداند.
۲. رابطه دو قولنامه: شما اشاره کردید که قولنامه دوم "به جای قولنامه اول" و برای جبران کسری زمین نوشته شد. این نشان می‌دهد که معامله و توافق اصلی همان معامله اول بوده و قولنامه دوم صرفا اصلاحیه‌ای بر آن بوده است. از آنجا که در قولنامه دوم ثمنی ذکر نشده، مبنای پرداخت پول، همان قولنامه اول است. دادگاه با باطل کردن قولنامه دوم، در واقع کل "عقد بیع" (قرارداد فروش) را باطل کرده است، نه فقط یک سند را.
۳. رد دادخواست به دلیل منجز نبودن: اینکه دادگاه بدوی دادخواست استرداد ثمن را به دلیل "منجز نبودن" (یعنی مشخص نبودن خواسته) رد کرده، یک ایراد شکلی و مربوط به نحوه تنظیم دادخواست است، نه یک رای ماهوی. این رای به معنای بی‌حق بودن خریدار نیست. خواهان می‌تواند این ایراد را در مرحله تجدیدنظر یا با ثبت یک دادخواست جدید و شفاف برطرف کند و به صراحت استرداد "مبلغ پانصد هزار تومان ثمن پرداختی بابت قولنامه مورخ سال ۷۱" را درخواست نماید.
نتیجه‌گیری سوال اول: خریدار حق قانونی برای مطالبه اصل ثمن پرداختی (۵۰۰ هزار تومان) را دارد، زیرا معامله باطل شده و پول باید به او بازگردانده شود.

سوال دوم: امکان دریافت ثمن به نرخ روز (با توجه به آگاهی خریدار)
پاسخ کوتاه: خیر، با توجه به اثبات آگاهی خریدار از موقوفه بودن زمین، او نمی‌تواند ثمن را به نرخ روز مطالبه کند و فقط حق دریافت اصل مبلغ پرداختی (همان ۵۰۰ هزار تومان) را دارد.

تحلیل حقوقی و مواد قانونی:
این موضوع یکی از مباحث دقیق حقوقی است که مستقیما به آگاهی یا عدم آگاهی خریدار از عیب معامله بستگی دارد.

۱. ماده ۳۹۱ قانون مدنی: این ماده اساس کار است. طبق این ماده:
"در صورت مستحق‌للغیر درآمدن کل یا بعض از مبیع، بایع باید ثمن مبیع را مسترد دارد و در صورت جهل مشتری به وجود فساد، بایع باید از عهده غرامات وارده بر مشتری نیز برآید."

۲. تفسیر ماده و نقش "غرامات":
* "مستحق‌للغیر درآمدن": یعنی مال فروخته شده متعلق به شخص دیگری (در اینجا موقوفه) بوده است.
* "غرامات": شامل کلیه خساراتی است که به خریدار ناآگاه وارد شده است. مهم‌ترین مصداق این غرامات، کاهش ارزش پول (تورم) است. یعنی دریافت ثمن به نرخ روز، نوعی "غرامت" محسوب می‌شود.
* شرط دریافت غرامات: ماده به صراحت شرط دریافت غرامت را "جهل مشتری" (ناآگاه بودن خریدار) اعلام کرده است.

۳. رای وحدت رویه شماره ۷۳۳ دیوان عالی کشور: این رای که در حکم قانون است، به طور دقیق مشخص کرده که منظور از غرامت در ماده ۳۹۱، شامل کاهش ارزش ثمن نیز می‌شود و فروشنده باید آن را در صورتی که خریدار جاهل بوده، جبران کند.

۴. کاربرد در پرونده شما:
* در پرونده شما یک نکته کلیدی و به نفع شما وجود دارد: دادگاه در رای قبلی رسما آگاهی خریدار از موقوفه بودن زمین را احراز و اعلام کرده است. این رای قطعی شده و "اعتبار امر مختومه" دارد؛ یعنی دیگر نمی‌توان در مورد آگاه یا ناآگاه بودن او بحث کرد.
* چون خریدار "عالم" (آگاه) بوده و نه "جاهل" (ناآگاه)، شرط اصلی ماده ۳۹۱ برای دریافت غرامت را ندارد.
* در نتیجه، او فقط می‌تواند اصل ثمن را پس بگیرد و حق مطالبه خسارت کاهش ارزش پول (ثمن به نرخ روز) را نخواهد داشت

مریم حاج منوچهری ۸ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۱۹۲ مشاوره موفق

باسلام
دعوی مطالبه ی ثمن به نرخ روز به نتیجه نخواهد رسید
مطالبه ی ثمن معامله ی اول قابل استرداد میباشد مستند به ماده ۲۶۳ قانون مدنی
ایشان میتواند مجدد دادخواست منجز مطرح نماید
در صورت مستحق للغیر درآمدن کل یا بعض مبیع و عدم جهل مشتری به وجود فساد
بایع مسئولیتی بابت پرداخت غرامات وارده بر مشتری ندارد

ندا السادات روناسی ۷ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۱۷۱ مشاوره موفق

با سلام
خریدار به دلیل اثبات آگاهی از موقوفه بودن، قانونا فقط حق استرداد اصل ثمن (۵۰۰ هزار تومان) را دارد و دریافت ثمن به نرخ روز یا غرامت به وی تعلق نمی‌گیرد.

نمایش ۱۵ پاسخ دیگر وکلا بستن پاسخ‌های بیشتر
سعید قیطانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۷۵۶ مشاوره موفق

سلام
اگر خریدار علم به مستحق للغیر بودن باشد صرفا می تواند جهت استرداد ثمن معامله اقدام کند و غرامات قابل مطالبه نیست

حسن آرین پور ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۲۱۰ مشاوره موفق

با سلام و عرض ادب ،اگر خریدار علم به مستحق للغیر بودن باشد ،صرفا می تواند جهت استرداد ثمن معامله اقدام کند و غرامات قابل مطالبه نمیباشد

محمدرضا توکلی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۰۶۸ مشاوره موفق

با سلام اگر خریدار عالم به مستحق اللغیر بودن موضوع معامله بوده است فقط می‌تواند ثمن پرداختی را مطالبه کند

سلمان غفرانی کجانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴ مشاوره موفق

سلام خواهان می‌تواند درخواست استرداد ثمن قولنامه اول را مطرح کند (۵۰۰ هزار تومان) ولی ادعای ثمن به نرخ روز بدون شرط و قرارداد مشخص، پذیرفته نیست.

دادگاه بدوی فقط به دلیل ابهام در خواسته، حکم رد داده و باید خواسته دقیق‌تر و روشن‌تر در مرحله دادرسی مطرح شود.

با توجه به آگاهی خواهان از مستحق‌الغیر بودن زمین و بطلان معامله، امکان دریافت ثمن به نرخ روز قانونا وجود ندارد مگر در صورت اثبات خسارت جداگانه.

بهنام رفیعی ساران
بهنام رفیعی ساران تأیید‌شده
۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷ · ۳٬۴۰۳ مشاوره موفق

سلام

موضوع منوط به بررسی مدارک و مستدات است

حسین مظاهری تهرانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۸۵۱ مشاوره موفق

با سلام
بدون بررسی اسناد و مدارک امکان اظهارنظر وجود ندارد.

شیما ذکائی ۱ سال پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۷ مشاوره موفق

سلام و عرض ادب اگر خریدار علم به اوقافی بودن داشتند فقط اصل ثمن را میتوانند مطالبه کنند.

زهرا فرج ۱ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۸۲ مشاوره موفق

سلام و احترام
پیشنهاد میکنم از مشاوره تخصصی بهره بگیرید.

سارا تک روستا ۵ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۳۵ مشاوره موفق

سلام کاربر گرامی نیاز به بررسی مدارک دارد

مرتضی حاتمی فر ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱۵۶ مشاوره موفق

درود قرارداد فیمابین باید بررسی شود

محمدباقر سلیمانگلی ۳ هفته پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۸۵ مشاوره موفق

با سلام مشاوره تخصصی پیشنهاد میگردد

مینا امیری ثانی ۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۴۷۶ مشاوره موفق

با درود
بایستی قرارداد بررسی شود

علیرضا زرینه پور ۱ هفته پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۲۶ مشاوره موفق

بادرود
اگر مستحق اللغیر باشد

آمنه جیده
آمنه جیده
۱ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۹ مشاوره موفق

با سلام
قرارداد باید بررسی شود

محمدمهدی کفشوندی ۹ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۲ مشاوره موفق

درود بر شما
نیاز به بررسی مدارک دارد

۲۵۷ وکیل متخصص فروش وکالتنامه ای ملک آنلاین‌اند

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید