آیا می‌توانم به مرخصی زندانی اعتراض کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،

با توجه به شرح دقیقی که از پرونده‌های خود و وضعیت محکوم‌علیه ارائه دادید، موضوع از دو جنبه قابل بررسی است: قانونی بودن مرخصی اعطا شده و راه‌های اعتراض شما به عنوان محکوم‌له (طلبکار). در ادامه به تفکیک به سوالات شما پاسخ داده می‌شود.

۱. آیا این نوع مرخصی از زندان عادی و قانونی است؟
اعطای مرخصی به زندانیان، حتی محکومان مالی، تحت شرایط و ضوابط مشخصی صورت می‌گیرد. بررسی قانونی بودن مرخصی در مورد شخص مورد نظر شما نیازمند توجه به چند نکته است:

اساس قانونی مرخصی: بر اساس ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری، محکومان می‌توانند پس از سپردن تامین مناسب و با رعایت ضوابط زندان، از مرخصی استفاده کنند. برای محکومان مالی، این مرخصی اغلب با هدف فراهم آوردن زمینه برای پرداخت بدهی یا جلب رضایت شاکیان اعطا می‌شود.

تامین مناسب (وثیقه): اعطای مرخصی منوط به سپردن تامین مناسب مانند وثیقه ملکی یا فیش حقوقی است. اینکه محکوم وثیقه ملکی و فیش حقوقی ارائه کرده، بخشی از روند قانونی را طی کرده است.

مدت زمان مرخصی: مرخصی‌های طولانی‌مدت (چهار ماه) غیرمعمول است اما غیرممکن نیست. طبق بخشنامه‌ها، مرخصی محکومان مالی می‌تواند تا دو ماه باشد و در صورت انجام اقدامات مثبت برای پرداخت بدهی، تا شش ماه نیز قابل تمدید است. با این حال، تمدید مکرر مرخصی بدون پرداخت هیچ‌گونه وجهی به شما و با سابقه فرار، می‌تواند محل اشکال باشد.

مرخصی بدون پابند الکترونیکی: استفاده از پابند الکترونیکی یک ابزار نظارتی است اما برای همه مرخصی‌ها الزامی نیست. قاضی ناظر زندان یا مقام قضایی مربوطه با توجه به نوع جرم، شخصیت محکوم و میزان وثیقه، در مورد استفاده یا عدم استفاده از پابند تصمیم می‌گیرد. با توجه به سابقه فرار محکوم، اعطای مرخصی طولانی‌مدت بدون پابند، اقدامی پرریسک و قابل اعتراض به نظر می‌رسد.

نتیجه‌گیری در مورد قانونی بودن:
در ظاهر، اعطای مرخصی به یک محکوم مالی با اخذ وثیقه، مبنای قانونی دارد. اما با توجه به سابقه فرار، عدم پرداخت اقساط معوق و تمدید طولانی‌مدت مرخصی بدون نتیجه مثبت، قانونی بودن و صحت این تصمیم قضایی محل تردید جدی است و شما حق اعتراض به آن را دارید.

۲. امکان و نحوه اعتراض به مرخصی
بله، شما به عنوان شاکی و محکوم‌له حق دارید به این وضعیت اعتراض کنید. اگر اعطای مرخصی منجر به تضییع حقوق شما شده و کمکی به پرداخت بدهی نکرده باشد، می‌توانید درخواست لغو آن را ارائه دهید.

مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض کجاست؟
نکته کلیدی در پرونده شما تفکیک مراجع قضایی است. اگرچه پرونده‌های شما حقوقی (چک) هستند، اما به محض معرفی محکوم به زندان، امور مربوط به حبس و مرخصی او زیر نظر دادسرای اجرای احکام کیفری و قاضی ناظر زندان قرار می‌گیرد.

بر اساس نظریه‌های مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، مرجع تصمیم‌گیری در خصوص مرخصی زندانیان مالی، قاضی اجرای احکام کیفری یا همان قاضی ناظر زندان است. بنابراین، اعتراض شما باید به این مرجع ارائه شود.