من یک پراید را در تاریخ ۱۵ اردیبهشت به قیمت ۲۴۰ میلیون تومان قولنامه کردم و همان روز ۱۰ میلیون تومان به فروشنده پرداخت کردم تا فردا مابقی را بدهم و ماشین را تحویل بگیرم. همان شب پس از پرسوجو فهمیدم که قیمت ماشین ۱۹۰ و حداکثر ۲۰۰ میلیون تومان است.
فردا رفتم و معامله را فسخ کردم و قولنامه را از من گرفت و گفت که ۱۰ میلیون تومان را پس میدهد ولی تا الان امروز و فردا کرده است. حالا به خاطر خیار غبن میتوانم از او شکایت کنم؟
اصل قولنامه را ندارم چون طرف از من گرفت ولی عکسش را دارم. همچنین قولنامه به نام یک نفر دیگر بوده و من ۱۰ میلیون تومان را به حساب یک نفر دیگر واریز کردم ولی در قولنامه نوشته شده که ۱۰ میلیون تومان پرداخت کردهام. فقط یک بند وجود دارد که میگوید هر یک از طرفین از این ساعت تا ۲۴ ساعت بخواهد معامله را فسخ نماید مستلزم پرداخت مبلغ ۱۰ میلیون تومان خواهد بود.
و این که نامه کارشناسی هم ندارم داخل قولنامه هم ذکر نشده ماشین کجاهاش رنگ داره و... ماشین فابریکش اون قیمت بوده ولی به خاطر رنگ داشتن ۲۰۰ قیمتش بوده
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
بله، شما میتوانید بر اساس خیار غبن اقدام به شکایت کنید، اما موفقیت آن بستگی به چند شرط کلیدی دارد که در ادامه توضیح میدهم. خیار غبن به معنای حق فسخ معامله به دلیل ضرر فاحش (غبن فاحش) است، یعنی وقتی قیمت پرداختشده (در اینجا ۲۴۰ میلیون تومان) به طور قابل توجهی بالاتر از ارزش واقعی بازار (۱۹۰-۲۰۰ میلیون تومان) باشد و این تفاوت به حدی باشد که عرفا غیرقابل قبول تلقی شود (معمولا بیش از ۲۰-۳۰ درصد تفاوت، بسته به نظر کارشناس و قاضی). به ویژه اگر ماشین دارای عیوب پنهان مانند رنگشدگی باشد که ارزش آن را کاهش دهد.
شرایط تحقق خیار غبن و فسخ معامله:
۱. غبن باید فاحش باشد: تفاوت ۴۰-۵۰ میلیون تومان (۲۰-۲۵ درصد) میتواند فاحش محسوب شود، اما این را دادگاه با ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری (مانند کارشناس خودرو) تعیین میکند. شما ذکر کردید که کارشناسی ندارید، اما میتوانید در دادخواست، درخواست ارجاع به کارشناس کنید تا ارزش واقعی ماشین (با توجه به رنگشدگی و وضعیت فابریک نبودن) محاسبه شود.
۲. عدم اطلاع از غبن در زمان معامله: شما همان شب پس از پرسوجو متوجه شدید، که نشاندهنده عدم اطلاع اولیه است. خیار غبن فوری است، یعنی باید بلافاصله پس از اطلاع (در اینجا روز بعد) فسخ کنید، که شما این کار را انجام دادید
.
۳. اسقاط خیارات: در بسیاری از قولنامهها، بندی مانند "اسقاط کافه خیارات حتی غبن فاحش" وجود دارد که خیار غبن را ساقط میکند. اگر در قولنامه شما چنین بندی باشد، فسخ سختتر میشود، اما اگر غبن خیلی شدید باشد، دادگاه ممکن است اسقاط را نامعتبر بداند (بر اساس ماده ۴۴۸ قانون مدنی). شما باید عکس قولنامه را بررسی کنید.
۴. بند جریمه فسخ در قولنامه: بندی که ذکر کردید (فسخ تا ۲۴ ساعت مستلزم پرداخت ۱۰ میلیون تومان) یک شرط قراردادی معتبر است و در حقوق ایران چنین شروطی قابل اجرا هستند، مگر اینکه خلاف قانون یا عرف باشند. این بند به معنای آن است که هر طرفی (خریدار یا فروشنده) اگر فسخ کند، باید ۱۰ میلیون تومان به طرف مقابل بپردازد. از آنجایی که شما (خریدار) فسخ کردید، فروشنده میتواند ادعا کند که ۱۰ میلیون پیشپرداخت را به عنوان جریمه نگه دارد. اما اگر فروشنده گفته "پس میدهد"، این میتواند نشاندهنده توافق بر لغو شرط باشد یا استنکاف او از بازگرداندن پول، که میتوانید از آن در دادگاه استفاده کنید.
امکان استرداد ۱۰ میلیون تومان پیشپرداخت:
اگر فسخ بر اساس خیار غبن تایید شود، پیشپرداخت باید کاملا مسترد شود . حتی اگر شرط جریمه وجود داشته باشد، دادگاه ممکن است آن را در برابر غبن فاحش نادیده بگیرد.
اگر فسخ بدون غبن باشد (فقط توافق دوطرفه)، فروشنده میتواند جریمه را مطالبه کند، اما چون او قول پس دادن داده و امروز و فردا میکند، این میتواند "استنکاف از ایفای تعهد" تلقی شود و شما میتوانید برای استرداد وجه شکایت کنید.
پیچیدگیها: قولنامه به نام شخص دیگری بوده و پول به حساب دیگری واریز شده، که ممکن است نشاندهنده واسطهگری یا حتی کلاهبرداری باشد. این را در دادخواست ذکر کنید، چون میتواند به نفع شما باشد (ممکن است دادگاه تحقیق کند).
مدارک لازم برای شکایت:
عکس قولنامه: اصل را ندارید، اما عکس میتواند به عنوان دلیل اولیه پذیرفته شود (ماده ۵۷ قانون آیین دادرسی مدنی: اسناد الکترونیکی معتبر هستند، اما دادگاه ممکن است اصل را مطالبه کند). اگر فروشنده انکار کند، میتوانید شهود (اگر داشته باشید) یا پیامک/چتهای مربوط به معامله را ارائه دهید.
رسید واریز ۱۰ میلیون: اثبات پرداخت ضروری است.
اظهارنامه رسمی: ابتدا یک اظهارنامه (از طریق دفتر خدمات قضایی) برای فروشنده بفرستید و فسخ را اعلام کنید، تقاضای استرداد پول نمایید. اگر پاسخ نداد، به دادگاه بروید.
دادخواست: در شورای حل اختلاف (اگر مبلغ زیر ۲۰ میلیون باشد) یا دادگاه حقوقی محل معامله/اقامت فروشنده. خواسته: "تایید فسخ معامله به دلیل غبن فاحش و الزام به استرداد ۱۰ میلیون تومان به علاوه خسارت تاخیر".
کارشناسی: دادگاه معمولا کارشناس تعیین میکند تا غبن را بررسی کند (هزینه کارشناسی حدود ۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان).
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی
