آیا می‌توانم برای عدم پرداخت ثمن معامله دادخواست دهم؟

با توجه به شرحی که ارائه دادید، قانون حقوق قابل توجهی برای شما در نظر گرفته است. در ادامه به تفصیل به پرسش‌های شما پاسخ داده می‌شود.

به طور کلی، شما از حقوق زیر برخوردار هستید:

۱. مطالبه باقیمانده مبلغ معامله: شما حق دارید اصل مبلغی که از چک دوم باقی مانده و پرداخت نشده است را از خریدار مطالبه کنید.
۲. مطالبه وجه التزام قراردادی (ضرر و زیان روزانه): شرطی که در مبایعه‌نامه مبنی بر پرداخت ضرر و زیان روزانه در صورت عدم پاس شدن چک‌ها قید کرده‌اید، معتبر و از نظر قانونی قابل اجراست. این مبلغ که "وجه التزام" نامیده می‌شود، نوعی جریمه برای عدم اجرای به موقع تعهد است.

پاسخ به سوال اصلی شما
بله، شما می‌توانید برای ضرر و زیان باقی‌مانده از ثمن معامله، از روز برگشت خوردن چک اول (مربوط به قسط دوم) طبق مبایعه‌نامه (روزی ۵ میلیون تومان) دادخواست بدهید.
در ادامه به جزئیات این موضوع می‌پردازیم:

• مبنای محاسبه وجه التزام: طبق رویه قضایی، تاریخ شروع تخلف و در نتیجه، مبدا محاسبه خسارت قراردادی، از تاریخ سررسید اولین چکی است که برگشت خورده است. تعویض چک برگشتی با چک جدید، به معنای بخشیدن خسارت تاخیر پیشین نیست، بلکه فرصتی دوباره به خریدار برای پرداخت بوده است. از آنجایی که چک دوم نیز پاس نشده، تخلف خریدار از تاریخ سررسید چک اولیه محرز است.
• اثر پرداخت بخشی از مبلغ: اینکه خریدار بخشی از مبلغ چک را نقدا پرداخت کرده است، صرفا اصل بدهی او را کاهش می‌دهد، اما تعهد او به پرداخت وجه التزام را از بین نمی‌برد. شما می‌توانید وجه التزام را برای مبلغ باقی‌مانده و به تعداد روزهای تاخیر محاسبه و مطالبه کنید.
• اعتبار شرط وجه التزام: طبق ماده ۲۳۰ قانون مدنی ایران، اگر در قراردادی شرط شود که در صورت تخلف، متخلف مبلغی را به عنوان خسارت بپردازد، دادگاه نمی‌تواند او را به بیشتر یا کمتر از آنچه توافق شده محکوم کند. بنابراین، دادگاه به شرط پرداخت روزانه ۵ میلیون تومان پایبند خواهد بود.

اقدامات قانونی پیش رو
برای رسیدن به حقوق خود، می‌توانید یکی از اقدامات زیر را انجام دهید:
طرح دعوای حقوقی: بهترین و کامل‌ترین راه، تنظیم دادخواست حقوقی در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی است. شما می‌توانید در این دادخواست، موارد زیر را به صورت همزمان از دادگاه بخواهید:

الزام خریدار به پرداخت باقیمانده اصل پول ملک.
محاسبه و پرداخت وجه التزام روزانه (به ازای هر روز ۵ میلیون تومان) از تاریخ برگشت خوردن اولین چک تا روز پرداخت کامل وجه.
پرداخت کلیه خسارات دادرسی، از جمله هزینه وکیل و هزینه دادرسی.
برای این کار، حتما باید اصل مبایعه‌نامه را به عنوان مدرک اصلی به دادگاه ارائه دهید.

اقدام از طریق اجرای ثبت یا دادگاه برای خود چک: علاوه بر دعوای فوق، می‌توانید وجه خود چک برگشتی را نیز به اجرا بگذارید. بر اساس قانون جدید چک، اگر چک شما از نوع صیادی باشد، می‌توانید بدون نیاز به دادرسی، مستقیما از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی درخواست صدور اجراییه کنید.


توصیه مهم:
با توجه به پیچیدگی‌های مسائل حقوقی، قویا توصیه می‌شود که پیش از هر اقدامی، با یک وکیل متخصص در امور ملکی و قراردادها مشورت نمایید تا با بررسی دقیق مبایعه‌نامه و مدارک شما، بهترین مسیر قانونی را برای احقاق کامل حقوقتان به شما نشان دهد.