آیا می‌توانم برای دیون ترکه دعوی کنم؟

با توجه به قوانین مربوط به ارث و ترکه، در صورتی که اموال مثبت متوفی تقسیم شده باشد و تنها دیونی از وی باقی مانده باشد که یکی از وراث مدعی آن است، رویکرد قانونی مناسب به شرح زیر است:

اولویت پرداخت دیون بر تقسیم ترکه
مطابق قانون مدنی و قانون امور حسبی، مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی پس از پرداخت دیون و حقوقی که بر عهده متوفی بوده، مستقر می‌شود. دیون متوفی باید از ترکه او پرداخت شود و پس از آن، باقیمانده ترکه (در صورت وجود) بین وراث تقسیم می‌گردد. حقوق و دیونی که باید پیش از تقسیم ترکه پرداخت شوند شامل هزینه‌های کفن و دفن، دیون دارای وثیقه، سایر دیون و واجبات مالی متوفی، و وصایای او تا ثلث ترکه است.

وضعیت پس از تقسیم اموال مثبت
در فرض سوال، اموال مثبت متوفی قبلا بین وراث تقسیم شده است. اگر این تقسیم بدون در نظر گرفتن و پرداخت کامل دیون متوفی (از جمله دینی که اکنون یکی از وراث مدعی آن است) صورت گرفته باشد، این تقسیم می‌تواند از سوی طلبکاران (از جمله وراثی که طلبکار است) مورد اعتراض قرار گیرد.

دعوای مناسب: مطالبه وجه
با توجه به اینکه اموال مثبت قبلا تقسیم شده و دیگر مالی برای "تقسیم" به معنای رایج دعوای تقسیم ترکه باقی نمانده است، طرح "دعوای تقسیم ترکه" برای ادای دین چندان موضوعیت ندارد. دعوای تقسیم ترکه اصولا زمانی مطرح می‌شود که وراث در مورد میزان سهام و نحوه تقسیم دارایی‌های موجود اختلاف داشته باشند.

در این حالت، وراثی که از متوفی طلبکار است، باید برای وصول طلب خود اقدام به طرح دعوای مطالبه وجه نماید. این دعوا می‌تواند علیه سایر وراث (به نسبت سهم‌الارثی که از اموال متوفی برده‌اند) اقامه شود. به عبارت دیگر، وراث طلبکار می‌تواند از سایر وراث بخواهد که سهم خود از دین متوفی را از اموالی که به عنوان ارث دریافت کرده‌اند، پرداخت نمایند.

نکات مهم:

مسئولیت وراث در قبال دیون: وراث ملزم نیستند دیون متوفی را از اموال شخصی خود پرداخت کنند، مگر اینکه ترکه را بدون قید و شرط قبول کرده باشند. اگر دارایی مثبت متوفی برای پرداخت تمام دیون کافی نباشد، طلبکاران نمی‌توانند باقیمانده طلب خود را از اموال شخصی وراث مطالبه کنند، مگر در شرایط خاص پذیرش مطلق ترکه.

تصفیه ترکه: فرآیند تصفیه ترکه شامل تعیین دیون متوفی و پرداخت آن‌ها از محل ماترک است. اگر این مرحله به درستی انجام نشده و اموال قبل از تسویه کامل دیون تقسیم شده باشند، طلبکار (حتی اگر از وراث باشد) حق مطالبه دین خود را از آنچه به وراث دیگر رسیده، خواهد داشت.

بنابراین، در شرایطی که اموال مثبت تقسیم شده و تنها دینی باقی مانده که یکی از وراث مدعی آن است، راهکار قانونی مناسب، طرح دعوای مطالبه وجه توسط وراث طلبکار علیه سایر وراث به نسبت سهم‌الارث دریافتی آن‌ها از ماترک است.