آیا می‌توانم با ماشین شخصی متهم را جلب کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت بخیر 🌿

خلاصۀ جواب
اگر موارد زیر رعایت شده باشد، امکان تعقیب کیفری یا ادعای «آدم‌ربایی، توهین، ایراد ضرب، ورود غیرمجاز و …» علیه شما منتفی است:
۱) حکم جلب «سیار» معتبر و در روز اجرا همراه مامور بوده و به متهم نشان داده شده؛
۲) مامور رسمی نیروی انتظامی (با لباس یا کارت شناسایی) حضور مؤثر داشته و دستگیری را او انجام داده است؛
۳) بازداشت در فضای عمومی (پشت در منزل) صورت گرفته و بدون ورود به حریم خصوصی بوده؛
۴) انتقال متهم به کلانتری یا مرجع قضایی با نظارت و مسئولیت مامور انجام شده، ولو در خودروی شخصی شما.

آن‌چه ممکن است موجب دردسر شود
الف) نبود مامور: اگر لحظه دستگیری مامور توی صحنه نباشد یا نقش فعالی نداشته باشد، متهم می‌تواند به‌دلیل «توقیف غیرقانونی» یا «آدم‌ربایی» شکایت کند؛ داشتن حکم جلب برای شاکی خصوصی به‌تنهایی کافی نیست.
ب) نشان ندادن حکم یا عدم اطلاع متهم از علت بازداشت: می‌تواند عنوان «حبس غیرقانونی» پیدا کند.
ج) ورود به داخل منزل بدون اذن یا دستور قضایی خاص؛ حتی با حکم جلب سیار، مامور حق ورود به منزل مسکونی را ندارد مگر با اجازه ساکن یا دستور جداگانه «بازرسی و ورود».
د) توهین، ضرب‌وشتم یا تخریب اموال.
هـ) حمل سلاح، دستبند یا اعمال قهریه‌ای که فقط مامور مجاز است.

در بارۀ دو موضوع خاص که پرسیده بودید:

۱) «خودرو شخصی»
قانون آیین دادرسی کیفری تصریح نکرده که انتقال حتما با خودروی پلیس باشد؛ شرط، «همراهی و مسئولیت مامور رسمی» است. اگر مامور خودش تصمیم گرفته با خودروی شما برود، خلاف مقررات نیست. نهایتا ممکن است واحد انتظامی به مامور تذکر اداری بدهد ولی برای شما مسئولیتی ایجاد نمی‌کند.

۲) «کلک تعمیر وسایل و کشاندن متهم به در خانه»
این اقدام از نظر حقوقی «تقلب برای تصاحب مال» (کلاهبرداری) یا «فریب برای ارتکاب جرم» محسوب نمی‌شود؛ زیرا:
• قصد شما گرفتن مال یا منفعت غیرمشروع نبوده،
• حکم جلب معتبر داشته‌اید،
• آزادی او به حکم قانون سلب شده است.
بنابراین شکایت احتمالی وی در این خصوص راه به جایی نمی‌برد.

پیشنهاد احتیاطی برای دفعات بعد
• از کلانتری بخواهید خودروی گشت یا دست‌کم خودروی سازمانی بیاورد؛
• قبل از حرکت، صورت‌جلسه‌ای کوتاه امضا شود که مامور، زمان و مکان دستگیری و مشخصات حکم را درج کند؛
• در همان محل یک «ابلاغ شفاهی و رؤیت حکم» انجام و توسط مامور در دستگیری‌نامه قید شود؛
• فیلم یا صدای درگیری احتمالی ضبط نشود مگر با اجازه مامور (برای جلوگیری از ادعای حریم خصوصی).

جمع‌بندی
با فرض حضور مامور رسمی، وجود حکم جلب سیار، عدم ورود به منزل و انتقال تحت نظر همان مامور، نه‌تنها دستگیری شما غیرقانونی نیست بلکه متهم نمی‌تواند به‌دلیل «کلک» یا «استفاده از خودروی شخصی» علیه‌تان شکایت مؤثری طرح کند. فقط مراقب باشید در صورت تکرار، تمام مراحل با صورت‌جلسه و امضای مامور مستند شود تا هیچ ادعای بعدی علیه شما قابل پیگیری نباشد.

امیدوارم مسیر را روشن کرده باشم. اگر پرسش دیگری دارید یا در هر مرحله به مشکل خوردید، در خدمتتان هستم. موفق باشید. 🌹