آیا می‌توانم با صدای ضبط شده شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
پاسخ را در سه لایه می‌دهیم:
الف) ‌کدام رفتار طرف مقابل «جرم» تلقی می‌شود؟
ب) آیا فایل صوتی یک تماس، دلیل قابل‌قبول است؟
پ) چه‌طور و کجا شکایت کنید و چه نتیجه‌ای محتمل است؟

━━━━━━━━━━━━━━
الف) عناوین مجرمانه‌ی احتمالی
━━━━━━━━━━━━━━
۱. توهین
 – هرگونه به کار بردن الفاظ رکیک، فحش، تحقیر یا نسبت‌های ناروا که جنبه‌ی «اتهام کیفری مشخص» نداشته باشد.
 – مجازات: تا ۷۴ ضربه شلاق یا جزای نقدی (در بخشنامه جدید: ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال).

۲. افترا (تهمت) – ق.م.ا.
 – نسبت دادن صریح یک «جرم مشخص» (مثلا دزدی، کلاهبرداری، …) به دیگری بدون آن‌که بتواند آن را ثابت کند.
 – مجازات: یک ماه تا یک سال حبس یا جزای نقدی.

۳. قذف (اگر اتهام زنا/لواط باشد) –ق.م.ا.
 – مجازات حدی: ۸۰ ضربه شلاق.
 – شرایط اثبات بسیار سخت‌تر است و معمولا با فایل صوتی به تنهایی ثابت نمی‌شود (به دو شاهد عادل یا اقرار نیاز دارد). شما اشاره‌ای به چنین اتهامی نکرده‌اید؛ پس احتمالا موضوع قذف منتفی است.

━━━━━━━━━━━━━━
ب) ارزش اثباتی فایل صوتی
━━━━━━━━━━━━━━
۱. دلایل قابل استناد در آیین دادرسی کیفری (ماده ۱۶۰): «اقرار، شهادت، قسامه، سوگند و علم قاضی».
۲. «علم قاضی» می‌تواند بر اساس قرائن و اماراتی از جمله فایل صوتی شکل بگیرد (ماده ۲۱۱).
۳. رویه غالب: فایل صوتی اگر منشاش «یکی از طرفین تماس» باشد و در دادگاه اصل آن روی CD یا فلش ارائه شود، قابل ارجاع به کارشناس صدای رسمی است. پس قابل استناد است.
۴. ضبط مکالمه توسط خود یکی از طرفین، جرم شنود محسوب نمی‌شود (ماده ۱ قانون جرایم رایانه‌ای شنود اشخاص ثالث را جرم دانسته است). انتشار عمومی آن بدون رضایت طرف مقابل جرم است؛ صرف ارائه به مرجع قضایی مانعی ندارد.

یعنی: بله، می‌توانید بر اساس همین فایل شکایت کنید؛ احتمالا بازپرس از متهم تحقیقات و از کارشناس صدا نظریه می‌خواهد تا احراز شود صدا متعلق به اوست و فایل دستکاری نشده است.

━━━━━━━━━━━━━━
پ) مسیر عملی شکایت
━━━━━━━━━━━━━━
۱) تنظیم شکواییه
 عنوان: «توهین و افترا به استناد مواد قانون مجازات اسلامی»
 خواسته فرعی: «مطالبه ضرر و زیان معنوی » – اختیاری ولی تاکید می‌شود.
 دلایل: فایل صوتی، پرینت ریز مکالمات دو طرف، شهود حاضر (اگر گوشی روی اسپیکر بوده)، هر پیام متنی مرتبط.

۲) مرجع صالح
 – دادسرای عمومی و انقلاب محل اقامت شما یا جایی که تماس را دریافت کرده‌اید (محل وقوع جرم).
 – اگر شکایت الکترونیک بخواهید: دفاتر خدمات قضایی.

۳) سیر پرونده
 الف) ارجاع به شعبه بازپرسی → استماع دفاع متهم → ارجاع به کارشناس صدا
 ب) پس از تایید، صدور کیفرخواست و ارسال به دادگاه کیفری دو
 ج) در جلسه دادگاه می‌توانید «دلجویی و عذرخواهی» یا «صلح در شورای حل اختلاف» را هم بپذیرید؛ اگر نپذیرید دادگاه رای می‌دهد.

۴) نتیجه‌ی احتمالی
 – اگر توهین ساده باشد: معمولا جزای نقدی میانگین ۳۰–۵۰ میلیون ریال.
 – اگر افترا باشد و نتواند ثابت کند: جزای نقدی بیشتر یا احتمال حبس تعلیقی.
 – قذف در این پرونده محتمل نیست، چون اثبات سخت است.
 – اگر متهم سابقه نداشته باشد، دادگاه ممکن است مجازات را تعلیق یا تبدیل به خدمات عمومی کند

━━━━━━━━━━━━━━
اگر هزینه دادرسی و پیگیری برایتان مهم است
━━━━━━━━━━━━━━
• شکایت کیفری در مرحله دادسرا هزینه ندارد.
• در صورت محکومیت، دادگاه متهم را به پرداخت «هزینه دادرسی + خسارات معنوی (در صورت مطالبه)» محکوم می‌کند.
• اگر حکم قطعی شد ولی متهم جریمه را نپرداخت، در اجرای احکام قابل وصول از حقوق یا حساب‌های بانکی اوست.

━━━━━━━━━━━━━━
جمع‌بندی کوتاه
━━━━━━━━━━━━━━
۱. فحاشی = توهین؛ نسبت دادن جرم = افترا؛ هر دو جرم تعزیری‌اند و قابل شکایت.
۲. برای شکایت نیازی نیست حتما عمل دیگری (مثل انتشار) رخ دهد؛ خود گفتار تلفنی کفایت می‌کند.
۳. فایل صوتی شما—با کارشناسی صدا—دلیل معتبر است، مگر متهم ثابت کند جعلی است.
۴. شکواییه را در دادسرای محل تقدیم کنید؛ احتمال محکومیت مالی (و گاهی حبس تعلیقی) برای متهم بالاست.
۵. انتشار عمومی فایل بدون اجازه طرف مقابل را انجام ندهید تا خودتان گرفتار جرم نشر اطلاعات شخصی نشوید.

موفق باشید 🌹