آیا می‌توانم با رد تمکین نفقه ندهم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،

با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، وضعیت حقوقی شما و همسرتان را می‌توان به تفکیک برای هر یک از طرفین تحلیل کرد. نکته کلیدی در این پرونده، حکم کیفری قطعی مبنی بر ضرب و شتم زوج است که به نفع زوجه صادر شده است. این حکم تاثیر مستقیمی بر موضوع «تمکین» و «نفقه» دارد.

تحلیل وضعیت زوج (شوهر)
در پاسخ به سوال شما مبنی بر اینکه آیا می‌توانید با استناد به حکم رد طلاق و عدم تعلق اجرت‌المثل، از پرداخت نفقه خودداری کنید، باید گفت پاسخ منفی است و این کار برای شما ریسک حقوقی به همراه دارد.

عدم پرداخت نفقه و خطر شکایت ترک انفاق: شرط اصلی پرداخت نفقه از سوی زوج، «تمکین» زوجه است. اما قانون برای عدم تمکین، دلایل موجهی را در نظر گرفته است. بر اساس ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، اگر زندگی مشترک با شوهر برای زن با «خوف ضرر بدنی، مالی یا شرافتی» همراه باشد، زن می‌تواند در منزل جداگانه‌ای سکونت کند و همچنان مستحق دریافت نفقه خواهد بود.

در مورد شما، حکم کیفری قطعی که به دلیل ضرب و شتم علیه شما صادر شده، بهترین و قوی‌ترین دلیل برای اثبات همین «خوف ضرر بدنی» است. با وجود این حکم، عدم بازگشت زوجه به منزل مشترک، «عدم تمکین» محسوب نشده و او ناشزه (زنی که بدون دلیل موجه تمکین نمی‌کند) به شمار نمی‌آید.

بنابراین، حق نفقه او همچنان پابرجاست. اگر شما با وجود توانایی مالی از پرداخت نفقه خودداری کنید، زوجه می‌تواند علیه شما شکایت کیفری ترک انفاق مطرح کند. جرم ترک انفاق زمانی محقق می‌شود که مرد از پرداخت نفقه به زنی که مستحق آن است، امتناع ورزد.

بی‌ارتباط بودن سایر احکام: رد شدن درخواست طلاق و عدم تعلق اجرت‌المثل به زوجه، ارتباطی با تکلیف شما به پرداخت نفقه ندارد. دادگاه ممکن است دلایل زوجه برای طلاق را کافی ندانسته باشد یا زوجه نتوانسته باشد شرایط دریافت اجرت‌المثل را اثبات کند، اما این موارد حق قانونی او برای دریافت نفقه را (تا زمانی که دلیل موجهی برای عدم بازگشت دارد) از بین نمی‌برد.

به طور خلاصه، شما نمی‌توانید پرداخت نفقه را متوقف کنید. این کار شما را در معرض اتهام کیفری ترک انفاق قرار می‌دهد، زیرا همسر شما با استناد به حکم ضرب و شتم، دلیل قانونی و موجهی برای عدم سکونت در منزل شما دارد.

تحلیل وضعیت زوجه (همسر)
در پاسخ به سوال دوم، وضعیت حقوقی زوجه به شرح زیر است:

استناد به حکم کیفری برای عدم بازگشت: همانطور که گفته شد، زوجه کاملا حق دارد با استناد به حکم کیفری که نشان‌دهنده سوءرفتار و خطرآفرین بودن شماست، از بازگشت به منزل مشترک خودداری کند. این اقدام او، امتناع مشروع از تمکین تلقی می‌شود و او را از وضعیت «نشوز» خارج می‌کند.

مطالبه نفقه: از آنجایی که عدم تمکین او دلیل موجه قانونی دارد، او همچنان مستحق دریافت نفقه است. اگر شما از پرداخت آن خودداری کنید، او می‌تواند از طریق دادگاه خانواده برای مطالبه نفقه معوقه و جاری خود اقدام کرده و همچنین شکایت کیفری ترک انفاق را پیگیری نماید.

اثر رد شدن درخواست طلاق: رد شدن درخواست طلاق به این معنا نیست که زوجه باید به زندگی پرخطر بازگردد. این حکم صرفا به این معناست که در آن مقطع زمانی، دلایل ارائه شده توسط زوجه برای دادگاه جهت صدور حکم طلاق کافی نبوده است. اما این موضوع حق او برای حفظ امنیت جانی و استفاده از منزل جداگانه (طبق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی) را سلب نمی‌کند.

نتیجه‌گیری نهایی:
در شرایط فعلی، به زوج توصیه می‌شود که به پرداخت نفقه ادامه دهد تا از مشکلات حقوقی بعدی (پرونده ترک انفاق) جلوگیری کند. زوجه نیز از نظر قانونی در موضع قوی‌تری برای عدم بازگشت و دریافت نفقه قرار دارد. هرگونه تلاش برای فشار آوردن به زوجه از طریق قطع نفقه، از نظر قانونی به ضرر زوج تمام خواهد شد.