آیا می‌توانم اعسار را تعدیل کنم؟

بله، با توجه به شرایطی که توضیح دادید، راه‌های قانونی برای پیگیری حقوقتان و به‌روزرسانی مبلغ رد مال وجود دارد. عدم پرداخت اقساط توسط محکوم‌علیه و افزایش ارزش مال مسروقه، دو موضوع مجزا هستند که می‌توانید هر دو را پیگیری کنید.

در ادامه، جزئیات حقوقی و اقدامات لازم توضیح داده می‌شود.

امکان محاسبه رد مال به نرخ روز
مهم‌ترین نکته در پرونده شما این است که طبق قوانین ایران، اگر اصل مال مسروقه موجود نباشد و قرار بر پرداخت قیمت آن باشد، مبلغ باید به نرخ روز اجرای حکم محاسبه و پرداخت شود، نه به ارزش زمان سرقت یا زمان صدور حکم اولیه.

مبنای قانونی: این موضوع به صراحت در تبصره ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری و همچنین نظریه‌های مشورتی متعدد اداره کل حقوقی قوه قضاییه تاکید شده است. بنابراین، افزایش دو برابری ارزش مال مسروقه کاملا به نفع شماست و قانون این حق را برای شما به رسمیت می‌شناسد.

رویه قضایی: در نشست‌های قضایی نیز تاکید شده است که در مرحله اجرای احکام، اگر محکوم‌علیه بخواهد قیمت مال را بپردازد، باید قیمت زمان اجرا ملاک قرار گیرد، نه قیمتی که شاکی قبلا اعلام کرده بود.

اقداماتی که باید انجام دهید
با توجه به عدم پرداخت اقساط و افزایش قیمت مال، شما می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

۱. مراجعه به واحد اجرای احکام کیفری:
اولین و مهم‌ترین قدم، مراجعه به واحد اجرای احکام کیفری دادسرایی است که پرونده شما در آنجا در حال اجراست. شما باید عدم پرداخت اقساط توسط محکوم‌علیه را به صورت کتبی گزارش دهید.

۲. درخواست محاسبه مجدد ارزش مال و کارشناسی:
همزمان با گزارش عدم پرداخت، باید یک لایحه یا درخواست کتبی به قاضی اجرای احکام ارائه دهید و در آن موارد زیر را بخواهید:

محاسبه مجدد ارزش مال مسروقه به نرخ روز: با استناد به افزایش قیمت‌ها و تورم، رسما درخواست کنید که ارزش اموال بر اساس قیمت فعلی بازار تعیین شود.

ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری: برای تعیین دقیق قیمت روز، از قاضی بخواهید که موضوع را به یک کارشناس رسمی در رشته مربوطه ارجاع دهد تا اموال را مجددا قیمت‌گذاری کند. هزینه کارشناسی در ابتدا توسط شما پرداخت می‌شود، اما بعدا می‌توانید آن را به عنوان بخشی از خسارات از محکوم‌علیه مطالبه کنید.

۳. درخواست اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی:
از آنجایی که محکوم‌علیه اقساط تعیین‌شده را پرداخت نکرده است، شما حق دارید از قاضی اجرای احکام درخواست کنید که دستور جلب (بازداشت) او را تا زمان پرداخت بدهی یا معرفی اموال صادر کند. پذیرش اعسار مانع از جلب در صورت عدم پرداخت اقساط نیست.

تکلیف حکم اعسار قبلی چه می‌شود؟
حکم اعسار (پذیرش ناتوانی مالی) یک حکم دائمی نیست و با تغییر شرایط مالی محکوم‌علیه قابل تغییر است.

اعسار مربوط به نحوه پرداخت است، نه اصل بدهی: حکم اعسار صرفا نحوه پرداخت بدهی (به صورت اقساط) را مشخص کرده است و اصل بدهی شما را از بین نبرده است. با افزایش قیمت مال، اصل بدهی او نیز افزایش می‌یابد.

امکان درخواست تعدیل حکم اعسار: اگر اموالی از محکوم‌علیه شناسایی کنید، می‌توانید از دادگاه صادرکننده حکم اعسار، لغو یا تعدیل آن حکم را درخواست نمایید. اثبات اینکه او توانایی پرداخت بدهی خود را دارد (مثلا با پنهان کردن اموال)، می‌تواند منجر به لغو کامل حکم اعسار شود.