آیا می‌توانم از سارق دارای کارت قرمز شکایت کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و ارادت. این که سارق منزل شما شناسایی شده است، یک قدم بسیار مهم و مثبت است. پاسخ قطعی به سوال شما این است: بله، حتما شکایت کنید و به هیچ عنوان بی‌خیال این موضوع نشوید.
داشتن اعتیاد و یا "کارت قرمز" (که معمولا به گواهی عدم تعادل روانی یا مسئولیت کیفری نداشتن اطلاق می‌شود)، به هیچ وجه به این معنا نیست که این فرد می‌تواند آزادانه به اموال دیگران دست‌درازی کند و قانون هیچ کاری با او نداشته باشد.
در ادامه، دلایل و نکاتی را که باید بدانید برایتان توضیح می‌دهم:

۱. مسئولیت کیفری و موضوع "کارت قرمز" (عدم سلامت روانی)
* اثبات عدم مسئولیت: صرف داشتن یک کارت یا سابقه پزشکی، به صورت خودکار فرد را از تمام جرائم مبرا نمی‌کند. برای اینکه دادگاه فردی را فاقد مسئولیت کیفری بداند، باید در زمان ارتکاب جرم نیز جنون یا عدم تعادل روانی او به حدی بوده باشد که اراده و قوه تشخیص را از او سلب کند. اثبات این موضوع بسیار دشوار است و به نظر کارشناسان پزشکی قانونی نیاز دارد که توسط دادگاه تعیین می‌شوند.
* اقدامات تامینی و تربیتی: حتی اگر دادگاه با نظر پزشکی قانونی تشخیص دهد که فرد در زمان سرقت مجنون بوده و مسئولیت کیفری ندارد، این به معنای رها کردن او نیست. بر اساس قانون، دادگاه می‌تواند برای جلوگیری از تکرار جرم و حفظ امنیت جامعه، او را به اقدامات تامینی و تربیتی محکوم کند. این اقدامات می‌تواند شامل نگهداری در مراکز درمانی روانی مخصوص مجرمین یا سایر اقدامات نظارتی باشد.
* مسئولیت پرداخت خسارت: بسیار مهم است که بدانید حتی اگر فرد مسئولیت کیفری (زندان و شلاق) نداشته باشد، مسئولیت مدنی او برای جبران خسارت شما پا برجاست. یعنی دادگاه او را موظف به بازگرداندن اموال مسروقه یا پرداخت قیمت آن‌ها (رد مال) خواهد کرد. اگر خود فرد توانایی مالی نداشته باشد، این مسئولیت بر عهده سرپرست قانونی او (در صورت وجود) خواهد بود.

۲. تاثیر اعتیاد در جرم سرقت
* اعتیاد رافع مسئولیت کیفری نیست: بر اساس قوانین ایران، اعتیاد به مواد مخدر یا روان‌گردان به خودی خود باعث ساقط شدن مجازات نمی‌شود. سارق معتاد مانند هر سارق دیگری مجازات خواهد شد.
* تشدید یا تخفیف مجازات: اعتیاد ممکن است در مواردی خاص، بسته به شرایط، از دلایل تخفیف یا حتی تشدید مجازات محسوب شود، اما هرگز باعث نادیده گرفتن اصل جرم سرقت نمی‌شود. دادگاه فرد را به دلیل سرقت محاکمه و مجازات می‌کند و ممکن است به طور همزمان او را برای درمان اعتیاد به مراکز مربوطه نیز معرفی کند.

چرا حتما باید شکایت کنید؟
۱. ثبت رسمی جرم: با شکایت شما، این سرقت به صورت رسمی در سوابق کیفری او ثبت می‌شود. این کار باعث می‌شود در صورت تکرار جرم، دادگاه با او به عنوان یک مجرم سابقه‌دار برخورد کند که می‌تواند منجر به مجازات‌های سنگین‌تر شود.
۲. امکان بازگرداندن اموال: تنها راه قانونی برای بازپس‌گیری اموالتان، طرح شکایت و پیگیری قضایی است. اگر سارق اموال را به فرد دیگری فروخته باشد (مالخر)، با شکایت شما پلیس می‌تواند آن فرد را نیز شناسایی کرده و اموالتان را بازگرداند.
۳. جلوگیری از تکرار جرم برای دیگران: اگر شما و سایر قربانیان از این فرد شکایت نکنید، او با این تصور که اعمالش بی‌نتیجه می‌ماند، به تکرار جرم علیه دیگران ادامه خواهد داد. شکایت شما به حفظ امنیت جامعه کمک می‌کند.
۴. صدور حکم جلب و دستگیری: پس از شکایت، پلیس می‌تواند حکم جلب او را گرفته و او را دستگیر کند. این کار به خودی خود می‌تواند مانع از سرقت‌های بعدی او شود.

توصیه نهایی:
فورا و بدون اتلاف وقت به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و شکایت خود را تحت عنوان «سرقت» ثبت کنید. هرگونه مدرک یا سرنخی که دارید (مانند فیلم دوربین مداربسته، شاهد، یا حتی مشخصات دقیق اموال مسروقه) را ضمیمه پرونده کنید. اجازه ندهید وضعیت خاص سارق، شما را از پیگیری حق قانونی خود منصرف کند. سیستم قضایی راهکارهای متناسب با وضعیت چنین مجرمانی را پیش‌بینی کرده است.