آیا معامله سند سبز مشمول مالیات می‌شود؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،

در پاسخ به پرسش‌های شما در خصوص فروش مغازه تجاری با سند سبز (سند تک‌برگ حدنگار) و ثبت آن در سامانه خودنویس، موارد زیر را به تفکیک توضیح می‌دهم:

زمان و نحوه اخذ مالیات فروش
فروش ملک تجاری شما مشمول مالیات بر نقل و انتقال ملک می‌شود، اما این مالیات صرفا در سامانه خودنویس ثبت نشده و در زمان تنظیم سند رسمی در دفترخانه اسناد رسمی از فروشنده اخذ می‌گردد.

فرآیند اخذ مالیات: طبق قانون، پرداخت مالیات نقل و انتقال ملک پیش‌نیاز صدور سند قطعی است. هنگامی که شما و خریدار برای تنظیم سند به دفترخانه مراجعه می‌کنید، دفترخانه به صورت الکترونیکی مبلغ مالیات را از سازمان امور مالیاتی استعلام می‌گیرد. پس از پرداخت مبلغ توسط شما (فروشنده)، تاییدیه الکترونیکی (مفاصا حساب مالیاتی) برای دفترخانه ارسال شده و سپس سند رسمی به نام خریدار تنظیم می‌شود.

نرخ مالیات: برای املاک تجاری، این مالیات معادل ۵ درصد ارزش معاملاتی ملک است. ارزش معاملاتی توسط کمیسیون تقویم املاک تعیین می‌شود و معمولا از قیمت واقعی فروش ملک کمتر است.

مالیات سرقفلی: اگر علاوه بر ملک، حق سرقفلی نیز واگذار شود، انتقال آن مشمول ۲ درصد مالیات مقطوع بر اساس مبلغ دریافتی خواهد بود.

بنابراین، ثبت قرارداد در سامانه خودنویس به تنهایی منجر به پرداخت مالیات نمی‌شود و این تکلیف قانونی در مرحله نهایی معامله، یعنی در دفترخانه، انجام می‌پذیرد.

اعتبار معامله بدون تنظیم سند رسمی
در صورتی که ملک شما دارای سند سبز رنگ (حدنگار) باشد، معامله آن بدون تنظیم سند رسمی در دفترخانه، فاقد اعتبار قانونی برای انتقال مالکیت است.

قانون الزام به ثبت رسمی معاملات: طبق "قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول"، هرگونه معامله (خرید، فروش، صلح و...) در مورد املاکی که سند حدنگار (سبز رنگ) دارند، باید به صورت رسمی در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود.

بی‌اعتباری اسناد عادی: قراردادهای عادی مانند قولنامه، مبایعه‌نامه دستی یا حتی قرارداد ثبت شده در سامانه خودنویس، برای املاک دارای سند سبز، دیگر در مراجع قضایی و اداری به عنوان دلیل مالکیت پذیرفته نمی‌شوند. این اسناد صرفا می‌توانند به عنوان مدرکی برای اثبات یک توافق اولیه بین طرفین باشند، اما نمی‌توانند مالکیت را منتقل کنند.

حکم معامله با خریدار آشنا: حتی اگر خریدار که فردی آشناست، درخواست تنظیم سند رسمی نکند، از نظر قانونی شما همچنان مالک آن ملک محسوب می‌شوید. این وضعیت برای هر دو طرف ریسک بالایی دارد:

ریسک برای خریدار: خریدار هیچ سند معتبری برای اثبات مالکیت خود ندارد و شما یا ورثه شما در آینده می‌توانید مالکیت او را انکار کنید.

ریسک برای شما (فروشنده): ملک همچنان به نام شماست و تمام مسئولیت‌های قانونی و مالیاتی آن بر عهده شما خواهد بود.

این قوانین برای اسناد قدیمی‌تر (آجری رنگ یا دفترچه‌ای) متفاوت است و قولنامه‌های عادی برای آن‌ها همچنان در دادگاه قابل استناد هستند، اما برای اسناد جدید سبز رنگ این اعتبار وجود ندارد.