بنیاد وکلا
پشتیبانی و رزرو مشاوره ۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
۴۲۸۱۸ - ۰۲۱

لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

آیا مدت فسخ در مبایعه‌نامه ضروری است؟

پرسیده شده ۱۰ ماه پیش ۲۲ پاسخ ثبت شده

درود

چنانچه در مبایعه‌نامه ملک پرداخت ثمن طی چند قسط و عدم پرداخت هر یک از اقساط توسط خریدار را حق فسخی برای فروشنده شرط کنند، ولیکن مدت اعمال فسخ تعیین نشده باشد و تاریخ محضر با فاصله از سررسید قسط آخر درج شده باشد و نهایتا تمام اقساط پرداخت نگردد، در فرض درخواست ماده خیار شرط به استناد عدم تعیین مهلت فسخ جهت ابطال بیع و شرط توسط فروشنده؛ آیا فاصله آخرین قسط تا زمان محضر به عنوان مدت فسخ مورد پذیرش دادگاه قرار می‌گیرد؟ لطفا رای وحدت رویه ۸۱۰ سال ۱۴۰۰ مدنظر باشد.

سپاس فراوان

جمع‌بندی پاسخ وکلا هوش مصنوعی

میان وکلا درباره بطلان مبایعه‌نامه اختلاف‌نظر وجود دارد؛ گروهی فاصله سررسید تا تاریخ محضر را به عنوان مدت اعمال حق فسخ یا خیار تخلف از شرط معتبر دانسته و عقد را صحیح می‌دانند، در حالی که گروه دیگر بر اساس قواعد خیار شرط و رای وحدت رویه، نبود مهلت معین را موجب بطلان قرارداد و شرط تلقی می‌کنند.

اعتبار یا بطلان قرارداد شما به این بستگی دارد که دادگاه این بند از قرارداد را خیار شرط بداند یا خیار تخلف از شرط.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا هوش مصنوعی

اعتبار شرط فسخ بدون تعیین مهلت مشخص

در خصوص شرط فسخ به دلیل عدم پرداخت اقساط بدون تعیین مدت مشخص، دو دیدگاه قضایی وجود دارد. برخی وکلا معتقدند این مورد خیار تخلف از شرط است یا تاریخ محضر به عنوان مهلت متعارف اعمال آن شناخته می‌شود و مانع از بطلان عقد است. در مقابل، دسته دیگری از وکلا استدلال می‌کنند که طبق قانون مدنی و رای وحدت رویه، خیار شرط بدون مدت سبب بطلان همزمان شرط و عقد بیع می‌شود. همچنین اعمال این حق باید در مدت زمان متعارف و به صورت فوری صورت گیرد.

منابع: قانون مدنی، مواد ۲۳۷ تا ۲۳۹، ۳۹۹ و ۴۰۱؛ رای وحدت رویه شماره ۸۱۰ سال ۱۴۰۰

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۲ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر ۹ ماه پیش
محمدمهدی قنبری
محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
در پاسخ به سوال شما باید گفت بله، در رویه قضایی فعلی، فاصله بین قسط پرداخت نشده تا تاریخ تنظیم سند رسمی (محضر) معمولا به عنوان مدت متعارف برای اعمال خیار فسخ پذیرفته می‌شود و قرارداد به استناد ماده ۴۰۱ قانون مدنی باطل تلقی نمی‌گردد.

استدلال حقوقی و نحوه برخورد دادگاه‌ها با این موضوع، با توجه به رای وحدت رویه ۸۱۰، به شرح زیر است:

۱. ماهیت شرط: خیار تخلف از شرط، نه خیار شرط
بسیاری از محاکم و دکترین حقوقی، شرط «فسخ در صورت عدم پرداخت اقساط» را از مصادیق «خیار شرط» (موضوع ماده ۳۹۹ ق.م که نیازمند مدت دقیق است) نمی‌دانند، بلکه آن را «خیار تخلف از شرط» (موضوع مواد ۲۳۷ تا ۲۳۹ ق.م) یا «شرط فاسخ» تفسیر می‌کنند.​

تفاوت مهم: در «خیار شرط» اگر مدت تعیین نشود، هم شرط و هم عقد باطل است (ماده ۴۰۱). اما در «خیار تخلف از شرط»، مبنای ایجاد حق فسخ، تخلف متعهد (خریدار) است و نه صرفا اراده طرفین؛ بنابراین عدم ذکر مدت دقیق برای آن، موجب بطلان قرارداد نمی‌شود و حق فسخ به محض تخلف (عدم پرداخت قسط) برای فروشنده ایجاد می‌شود.

۲. تاریخ محضر به عنوان سقف زمانی (مدت ضمنی)
حتی اگر دادگاه این شرط را «خیار شرط» تلقی کند، بر اساس اصل صحت قراردادها، تلاش می‌کند برای آن مدتی بیابد تا قرارداد باطل نشود. رویه غالب این است که تاریخ تنظیم سند رسمی که در مبایعه‌نامه ذکر شده، به عنوان پایان مهلت استفاده از این حق فسخ در نظر گرفته می‌شود.​

به عبارت دیگر، دادگاه استدلال می‌کند که اراده طرفین این بوده که وضعیت معامله تا روز انتقال سند نهایی مشخص شود؛ بنابراین اگر خریدار اقساط را نپرداخت، فروشنده نهایتا تا روز محضر (یا مدت کوتاهی پس از آن عرفا) فرصت دارد اراده خود مبنی بر فسخ را اعلام کند.

۳. تاثیر رای وحدت رویه ۸۱۰ (مصوب ۱۴۰۰)
رای وحدت رویه ۸۱۰ دیوان عالی کشور اگرچه مستقیما در مورد «مدت خیار» نیست، اما صحت و نفوذ چنین شروطی را به شدت تقویت کرده است.

مفاد رای: این رای مقرر می‌دارد که اگر خریدار ثمن را در موعد مقرر نپردازد و بایع قرارداد را فسخ کند، این فسخ صحیح است و بایع می‌تواند ملک را حتی اگر به شخص ثالثی فروخته شده باشد، پس بگیرد (استرداد مبیع).​

ارتباط با سوال شما: این رای به طور ضمنی تایید می‌کند که شرط «فسخ در صورت عدم پرداخت چک/قسط» یک شرط معتبر و قوی است. دیوان عالی کشور با صدور این رای، عملا استدلال‌هایی که سعی در باطل کردن این گونه شروط (به بهانه مبهم بودن یا نداشتن مدت) داشتند را تضعیف کرده و بر «حق فروشنده برای بازپس‌گیری ملک در صورت بدعهدی خریدار» صحه گذاشته است.

نتیجه‌گیری
در فرض سوال شما، عدم تعیین مدت خاص برای فسخ، موجب بطلان معامله نیست. دادگاه‌ها با استناد به عرف و تاریخ محضر، زمان اعمال فسخ را محدود به بازه زمانی وصول اقساط تا تاریخ تنظیم سند می‌دانند. بنابراین:

معامله صحیح است (باطل نیست).

فروشنده حق فسخ دارد (به استناد تخلف خریدار).

مدت این حق فسخ معمولا تا تاریخ تنظیم سند رسمی یا مدت عرفی پس از برگشت خوردن چک/قسط تفسیر می‌شود.

توصیه: برای اعمال این حق، فروشنده باید بلافاصله پس از عدم پرداخت قسط، اراده خود مبنی بر فسخ را (ترجیحا از طریق اظهارنامه رسمی) به خریدار اعلام کند تا شائبه «اسقاط حق فسخ» به دلیل گذشت زمان طولانی پیش نیاید.

محمد محمدی
محمد محمدی تأیید‌شده
۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۳٬۴۰۵ مشاوره موفق

اساس رای وحدت رویه دیوان عالی کشور، اگر در مبایعه‌نامه برای فروشنده حق فسخ در صورت عدم پرداخت اقساط شرط شده باشد ولی مدت اعمال فسخ تعیین نگردد، اصل صحت شرط فسخ پذیرفته می‌شود و اعمال آن موجب بازگشت مالکیت به فروشنده است. بنابراین، فاصله میان سررسید آخرین قسط تا تاریخ مقرر حضور در دفترخانه می‌تواند به عنوان مهلت عرفی اعمال فسخ مورد پذیرش دادگاه قرار گیرد، مشروط بر اینکه فروشنده در این فاصله اقدام به اعلام فسخ نماید.

مریم حاج منوچهری ۷ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۱۷۷ مشاوره موفق

باسلام
مدت برای خیار شرط در مبایعه‌نامه ضروری نیست.
در صورت عدم تعیین مدت:
فاصله زمانی از سررسید آخرین قسط تا اقدام فروشنده یا تاریخ محضر به عنوان مدت فسخ لحاظ می‌شود.
شرط فسخ معتبر است و فروشنده می‌تواند طبق خیار شرط معامله را فسخ کند.
وحدت رویه تاکید می‌کند که عدم تعیین مدت باعث ابطال شرط فسخ نمی‌شود.

ویدا سماوات ۳ ماه پیش

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۹۶ مشاوره موفق

سلام عرض ادب اگر طرفین در قرارداد خود، خیار شرط را بدون مدت پیش بینی نمایند، در صورتی که احراز شود قصد متعاقدین قید شرط نامحدود برای فسخ معامله نبوده بلکه هدف آن ها استحکام بخشی به قرارداد و اجرای تعهدات مندرج در آن بوده است، خیار بدون مدت تلقی نشده و موجب بطلان قرارداد نیست.

نمایش ۱۸ پاسخ دیگر وکلا بستن پاسخ‌های بیشتر
عباس باغبان زاده ۷ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۵۸ مشاوره موفق

سلام ~
اگر طرفین در قرارداد خود، خیار شرط را بدون مدت پیش بینی نمایند، در صورتی که احراز شود قصد متعاقدین قید شرط نامحدود برای فسخ معامله نبوده بلکه هدف آن ها استحکام بخشی به قرارداد و اجرای تعهدات مندرج در آن بوده است، خیار بدون مدت تلقی نشده و موجب بطلان قرارداد نیست.

محمدمهدی کفشوندی ۹ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۲ مشاوره موفق

درود بر شما،
اگر قرارداد ثمن را به‌صورت اقساط با «مواعد معین» ذکر کرده باشد (یعنی هر قسط تاریخ مشخص دارد)، فاصله آخرین قسط تا تاریخ محضر نیاز به تفسیر بعنوان «مدت فسخ» ندارد؛ تحقق تخلف در سررسید قسط آخر خودش «شرط» را محقق می‌کند و فروشنده می‌تواند فورا خیار خود را اعمال کند (استناد: ماده ۳۹۹ با تفسیر ماده ۴۰۰ و رای وحدت‌رویه ۸۱۰).

اگر قرارداد اصلا مواعد معین برای اقساط نداشته و صرفا نوشته «پرداخت اقساط» یا «در اقساطی مقرر شود»، آنگاه ماده ۴۰۱ می‌گوید شرط خیار «بدون مدت» باطل است و **دادگاه معمولا «فاصله آخرین قسط تا محضر» را به‌عنوان مدت قابل قبول نخواهد دانست مگر آنکه بتوانید با قرائن قوی (نامه‌ها، رسیدها، عرف، رفتار طرفین) اثبات کنید که طرفین عملا مواعدی را منظور داشته‌اند.

رای وحدت‌رویه ۸۱۰ به‌نفع شماست مشروط بر اینکه ثابت کنید «مواعد پرداخت» در قرارداد وجود داشته یا از قرارداد قابل فهم باشد؛ این رای تاکید می‌کند که حتی اگر خریدار بین موعد و اعمال فسخ ملک را فروخته باشد، فروشنده در صورت اعمال صحیح خیار، حق استرداد دارد.

بهنام رفیعی ساران
بهنام رفیعی ساران تأیید‌شده
۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷ · ۳٬۳۷۷ مشاوره موفق

سلام

عدم تعیین مهلت برای خیار شرط طبق ماده ۴۰۱ از موارد بطلان عقد می‌باشد

سارا تک روستا ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۳۴ مشاوره موفق

سلام
خیر؛ مطابق رای وحدت رویه ۸۱۰ سال ۱۴۰۰، در صورت عدم تعیین مدت برای خیار شرط، شرط و بیع باطل است. بنابراین فاصله بین سررسید آخرین قسط تا تاریخ محضر به‌عنوان مدت فسخ مورد پذیرش دادگاه قرار نمی‌گیرد.

امید یوسفی ۲ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۲۶ مشاوره موفق

سلام
با توجه به اینکه موضوع شرط خیار بابت تاخیر ثمن می باشد و اعمال حق فسخ فوریت عرفی دارد بایستی فورا اراده فسخ اعلام شود در غیر اینصورت شرط صرف نظر شده تلقی می گردد و مکان فسخ میسر نیست

مجتبی فرزانه ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۵۱ مشاوره موفق

با سلام.
همین که ذکر می گردد تادیه در مدت زمان مشخص، یعنی حق اعمل خیار نیز در مدت همان محدوده می باشد و خیار بدون مدت نیست و مورد پذیرش دادگاه هم خواهد بود.

اعلا قدیمی ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۵۶ مشاوره موفق

سلام
برای شروط در قرارداد باید زمان تعیین شود و در صورت عدم تعیین زمان خیار فسخ فوری است و اگر اعمال خیار نشود حق فسخ از بین میرود

مدیحه مسجدی یان ۹ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

باسلام
شما با استناد به عدم تحقق شرط (عدم پرداخت اقساط) تا تاریخ مقرر برای تنظیم سند (محضر)، می‌توانید ادعای اعمال خیار فسخ را مطرح کنید.فاصله بین آخرین قسط و تاریخ محضر به عنوان یک بازه زمانی عرفی و منطقی که شما می‌توانید از حق فسخ خود استفاده کنید،و توسط دادگاه پذیرفته می‌شود، زیرا خیار شرط در این حالت، تا زمانی که وضعیت نهایی شدن معامله (تنظیم سند) معلق بوده، زنده تلقی می‌شود.
مانا باشید

حسین مظاهری تهرانی ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۸۵۱ مشاوره موفق

با سلام
بله بازه زمانی مذکور می تواند به عنوان مهلت اعمال حق فسخ در نظر گرفته شود.

محمدرضا توکلی ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۰۱۱ مشاوره موفق

با سلام فسخ قرارداد به علت عدم پرداخت ثمن شرط خیار است و با "خیار شرط" متفاوت است.

دانیال تمیزالنیا ۹ ماه پیش

کارشناس ارشد حقوق

۴٫۹ · ۶۰۴ مشاوره موفق

حق فسخ بدون مدت سبب بطلان میشود و باید مدت مشخص داشته باشد.

سعید قیطانی ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۷۵۶ مشاوره موفق

سلام
خیار فسخ فوری است و باید طی مدت زمان متعارف اعمال شود

حسن آرین پور ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۲۱۰ مشاوره موفق

با سلام و عرض ادب ،خیار فسخ فوری است و باید طی مدت زمان متعارف اعمال شود

محمدباقر سلیمانگلی ۱ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۸۴ مشاوره موفق

با سلام بهتر است از مشاوره تخصصی استفاده نمایید و مدارک بررسی گردد.

حمید شاه نظرزاده ۹ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

با درود
اگر بپذیریم که خیار شرط در مبایعه نامه قید شده مطابق قانون مدنی شرط و عقد باطل می باشد. اگر تخلف از شرط در نظر بگیریم عقد صحیح است و تا روز محضر حق فسخ باقیست. رویه غالب خیار شرط را میپذیرد.

زهرا فرج ۱ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۷۸ مشاوره موفق

سلام و احترام
از مشاوره تخصصی بهره بگیرید.

فریده شاه قلی ۸ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۱۳ مشاوره موفق

اعمال فسخ فوری است ک مهلت عرفی ملاک است

علیرضا زرینه پور ۲ هفته پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۲۳ مشاوره موفق

بادرود
خیر اجباری برای درج حق فسخ نیست

۱۱۲ وکیل متخصص اثبات مالکیت آنلاین‌اند

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید