آیا مبلغ دیه پرداخت شده مسترد می‌شود؟

سلام؛ اگر حکم قطعی که بر اساس آن دیه پرداخت شده است، متعاقبا از طریق اعاده دادرسی نقض شود و مشخص گردد که بخشی از دیه نباید پرداخت می‌شده، آن بخش از مبلغ پرداختی اضافه پرداخت محسوب شده و تحت عنوان دارا شدن ناعادلانه یا استیفای ناروا قابل استرداد است.

سلام
در صورت پذیرش اعاده دادرسی (موضوع مواد ۴۷۴ یا ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری) و نقض حکم قطعی قبلی، مبالغی که محکوم‌علیه بابت دیه به شاکی پرداخت کرده است، قابل استرداد است. طبق موازین قانونی، با نقض رای اولیه، منشا قانونی دریافت آن وجه از بین می‌رود و شاکی ملزم به بازگرداندن مبالغ اضافی دریافتی به محکوم‌علیه (برائت یافته) خواهد بود.

در ادامه، جزئیات حقوقی و نحوه اجرای این فرآیند بررسی می‌شود.

وضعیت حقوقی مبلغ پرداخت شده
پس از آنکه شعبه دیوان عالی کشور یا دادگاه هم‌عرض، پس از رسیدگی مجدد، بخشی از آسیب‌ها را متعلق به روز حادثه ندانسته و حکم به نقض رای در آن قسمت صادر کند، وضعیت مبلغ پرداختی به شرح زیر است:

تحصیل مال بلاجهت: از آنجا که با نقض رای، دیگر بدهی قانونی در آن بخش وجود ندارد، نگهداری آن مبلغ توسط شاکی مصداق «دارا شدن ناعادلانه» یا تحصیل مال بلاجهت است.
​

الزام به مسترد کردن: شاکی مکلف است مبلغی را که بابت آن بخش از جراحات (که ثابت شده مربوط به درگیری نبوده) دریافت کرده، به محکوم‌علیه بازگرداند.

اعاده وضعیت به سابق: طبق اصول کلی دادرسی، با نقض حکم قطعی، آثار اجرایی آن نیز باید زایل شده و وضعیت طرفین به پیش از صدور و اجرای حکم اشتباه بازگردد.
​

نحوه استرداد وجه از شاکی
برای بازپس‌گیری مبلغ دیه پرداخت شده، مراحل زیر طی می‌شود:

صدور حکم جدید: ابتدا باید حکم نهایی در مرحله اعاده دادرسی صادر و در آن صراحتا قید شود که بخشی از دیه قبلی به دلیل عدم انتساب جراحت به متهم، لغو شده است.

درخواست اعاده عملیات اجرایی: محکوم‌علیه سابق می‌تواند با استناد به حکم جدید، از واحد اجرای احکام کیفری بخواهد که عملیات اجرایی را به حالت قبل برگردانده و مبالغ پرداختی را از شاکی مسترد کند.

دادخواست حقوقی (در صورت نیاز): اگر اجرای احکام به هر دلیلی مستقیما اقدام به استرداد نکند، محکوم‌علیه می‌تواند بر اساس حکم نقض شده، دادخواستی تحت عنوان «استرداد وجه ناشی از ایفای ناروا» در دادگاه حقوقی مطرح نماید.

به طور خلاصه، در فرض شما که کارشناس پزشکی قانونی تایید کرده بخشی از آسیب‌ها مربوط به درگیری نبوده و این موضوع منجر به نقض رای قطعی شده است، شما حق دارید تمام مبالغی را که اضافه بر حکم جدید پرداخت کرده‌اید (چه به صورت یکجا و چه اقساط)، از شاکی پس بگیرید.

بله، اگر رای قطعی در اعاده دادرسی (ماده ۴۷۴ یا ۴۷۷) نقض شود و دادگاه احراز کند که بخشی یا تمام دیه بابت آسیبی بوده که منتسب به درگیری نبوده، مبلغ مازاد پرداخت‌شده «فاقد مبنای قانونی» محسوب می‌شود.
در این حالت، محکوم‌علیه حق دارد با دادخواست مستقل «استرداد وجه پرداختی بلاجهت» علیه شاکی، مبلغ دیه پرداخت‌شده مازاد را مطالبه و مسترد کند؛ استرداد خودکار نیست و نیاز به طرح دعوای حقوقی دارد.

باسلام
اگر در رای جدید:اصل انتساب صدمه به متهم رد شود یااساسا محکومیت دیه منتفی گردد کل مبلغ دیه پرداخت‌شده باید به محکوم‌علیه مسترد شود و شاکی مکلف به استرداد است.
اگر:مثلا چند فقره دیه یا ارش بوده و دادگاه جدید فقط بخشی را نادرست تشخیص دهد فقط مازاد پرداخت‌شده باید مسترد شود
نه تمام مبلغ.

سلام
امکان استرداد وجه وجود دارد

اگر رای نقض شود و بخشی از آسیب به روز درگیری مربوط نباشد، مبلغ دیه پرداخت‌شده بابت آن بخش باید به محکوم‌علیه بازگردانده شود.
در این حالت، شاکی موظف است مازاد دیه را مسترد کند مگر توافق دیگری شده باشد.

امکان استرداد وجه وجود دارد