عرض ادب، خواهر بنده ۱۴ سال پیش از شوهر خود جدا زندگی کرده و تقریبا ۴-۵ سال میشود که رسما طلاق گرفتهاند. با این حال، یک دختر هم دارند که اوایل، پدرش حضانت را به خواهر بنده نمیداد که بعد از کلی دادگاه و نرفتن بچه، خواهرزادهام پیش خواهرم ماند (قبل از ۹ سالگی). بعد از آن، توسط توافقنامهای که فیمابین وکیلها انجام شده بود، حضانت در ازای بخشش مهریه به طور کامل با وکالتنامه تامالاختیار به خواهرم داده شد.
حال سوال بنده اینجاست که خواهرم به تازگی فوت شده و خواهرزادهام ۱۴ سال است با ما زندگی میکند. بهخاطر بعضی شرایط مجبور به اخذ قیومیت برای پدرم هستیم، ولی ظاهرا شوهر سابق خواهرم قیومیت را نمیخواهد بدهد و میگوید من میخواهم دخترم را ببرم پیش خودم. دخترش هم نه دیده، نه میشناسد پدرش را و اصلا تمایلی به رفتن ندارد و شدیدا افسردگی گرفته، هم برای فوت مادرش و هم برای جدا کردنش از خانواده.
میخواستم ببینم میتواند به زور دختر خواهرم را ببرد یا چگونه میشود قیومیتش را بگیریم. ممنون میشوم از حضرات اگر جوابم را بدهند. یا علی
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
وضعیت شما بسیار حساس و از نظر عاطفی دشوار است. با توجه به قوانین ایران و رویه قضایی در مورد حضانت و ولایت، به سوالات شما پاسخ میدهم:
۱. تفاوت ولایت قهری و حضانت:
* ولایت قهری: در قانون مدنی ایران، "ولی قهری" پدر و جد پدری (پدربزرگ پدری) هستند. ولایت قهری، یک حق و تکلیف ذاتی است که به موجب قانون و به صرف نسب ایجاد میشود و شامل اختیارات قانونی گستردهای بر امور مالی و بعضا شخصی صغیر است. این ولایت دائمی است و تا رسیدن فرزند به سن قانونی (بالغ و رشید شدن) ادامه دارد. ولایت قهری قابل انتقال یا سلب نیست، مگر در موارد خاص و با حکم دادگاه.
* حضانت: "حضانت" به معنای حق و تکلیف نگهداری، تربیت و سرپرستی کودک است. این حق میتواند به موجب توافق یا حکم دادگاه به مادر، پدر یا حتی شخص ثالث واگذار شود.
نکته مهم: توافقنامهای که در ازای بخشش مهریه، حضانت کامل را به خواهر شما داده بود، مربوط به حضانت فرزند بوده است، نه ولایت قهری. پدر همچنان ولی قهری دخترش محسوب میشود. همچنین، وکالتنامه تامالاختیار نیز معمولا با فوت موکل (خواهر شما) باطل میشود.
۲. وضعیت حضانت پس از فوت مادر:
با فوت مادر که حضانت با ایشان بوده است، در وهله اول، حق حضانت به پدر بازمیگردد، مگر اینکه پدر فاقد صلاحیت باشد.
۳. اهمیت سن و نظر دختر شما (۱۴ ساله):
* سن ۹ سالگی (دختر) و ۱۵ سالگی (پسر): طبق تبصره ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، پس از رسیدن دختر به سن ۹ سال تمام و پسر به سن ۱۵ سال تمام، انتخاب محل زندگی و شخصی که میخواهند با او زندگی کنند، با خود فرزند است. دادگاه در این زمینه، نظر کودک را جویا میشود و با توجه به مصلحت طفل، تصمیمگیری میکند.
* مصلحت طفل: در این سن، نظر کودک از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و قاضی بر اساس "مصلحت طفل" حکم صادر میکند. اینکه دختر شما ۱۴ سال است با شما زندگی کرده، با پدرش رابطهای ندارد، و از نظر روحی به شدت به شما وابسته است (به خصوص پس از فوت مادرش)، به وضوح به نفع عدم انتقال حضانت به پدرش است.
۴. آیا پدر میتواند به زور دختر را ببرد؟
خیر، به هیچ وجه. پدر نمیتواند بدون حکم دادگاه و رضایت فرزند، او را به زور از شما جدا کند. هرگونه اقدام قهری توسط پدر، غیرقانونی بوده و شما میتوانید از طریق نیروی انتظامی یا دادگاه خانواده اقدام کنید. مسائل مربوط به حضانت و نگهداری فرزند باید از طریق مراجع قضایی حل و فصل شود.
۵. چگونه میتوان برای پدرتان قیمومت را اخذ کرد؟
برای اخذ قیمومت برای پدربزرگ (پدر شما)، باید ثابت شود که پدر دختر فاقد صلاحیت برای نگهداری یا اداره امور مالی دختر است. "عدم صلاحیت" در اینجا میتواند شامل موارد زیر باشد:
* اعتیاد شدید به مواد مخدر یا الکل.
* فساد اخلاقی.
* جنون یا بیماریهای روانی شدید.
* سابقه محکومیت کیفری مؤثر.
* عدم توانایی جسمی یا مالی در نگهداری کودک (که باید در دادگاه اثبات شود).
* مهمتر از همه در مورد شما: تهدید مصلحت طفل به دلیل عدم وجود رابطه، عدم شناخت، و آسیبهای روحی و روانی که جدایی از خانواده شما به دختر وارد میکند.
اقدامات قانونی که میتوانید انجام دهید:
۱. طرح دعوای "تعیین تکلیف حضانت و سرپرستی": پدر شما باید هر چه سریعتر با مراجعه به دادگاه خانواده، یک دادخواست با عنوان "تعیین تکلیف حضانت و سرپرستی" (یا ادامه حضانت) تقدیم کند.
* در این دادخواست باید به نکات زیر تاکید شود:
* فوت مادر و نیاز به تعیین سرپرست.
* زندگی ۱۴ ساله دختر با خانواده شما و وابستگی شدید عاطفی او.
* عدم وجود رابطه و شناخت بین دختر و پدرش.
* تمایل شدید دختر به ادامه زندگی با خانواده شما (دادگاه قطعا نظر دختر را جویا خواهد شد).
* تاثیر منفی جدایی از شما بر وضعیت روحی و روانی دختر (افسردگی و ...).
* نشان دادن توانایی مالی و اخلاقی خانواده شما برای نگهداری و تربیت دختر.
* عدم اقدام پدر برای حضانت در سالیان متمادی.
* (اگر دلایل دیگری برای عدم صلاحیت پدر وجود دارد، مانند اعتیاد یا سابقه کیفری، حتما با ذکر مدارک ارائه دهید).
۲. درخواست تحقیقات محلی: از دادگاه بخواهید تحقیقات محلی انجام دهد و همسایگان و بستگان شاهد بر زندگی ۱۴ ساله دختر با شما و حسن سرپرستی شما باشند.
۳. معرفی شهود: افرادی که از وضعیت روحی دختر و عدم شناخت او از پدرش اطلاع دارند، میتوانند به عنوان شاهد در دادگاه شهادت دهند.
۴. دختر در دادگاه: دادگاه قطعا نظر دختر ۱۴ ساله شما را جویا خواهد شد. او باید به وضوح و بدون ترس، تمایل خود را برای ادامه زندگی با شما ابراز کند.
نتیجهگیری:
با توجه به سن دختر شما و اصل "مصلحت طفل" که در رویه دادگاههای خانواده بسیار حائز اهمیت است، شانس بسیار بالایی برای گرفتن حق حضانت و سرپرستی دختر توسط پدر شما (پدربزرگ مادری) وجود دارد. اینکه دختر ۱۴ سال با شما زندگی کرده، پدرش را نمیشناسد و تمایلی به زندگی با او ندارد و از نظر روحی در وضعیت نامناسبی قرار دارد، دلایلی بسیار قوی برای دادگاه خواهد بود که به نفع ادامه حضانت توسط خانواده شما رای دهد.
در سئوال شما دو مبحث حضانت و قیمومیت خلط شده است .
حضانت در خصوص دختر تا بلوغ شرعی قابل اعمال بوده و پس از آن خود دختر تصمیم میگیرد که با چه کسی زندگی کند ولی در خصوص قیمومیت با توجه به قیمومیت قهری پدر اساسا امکان انتقال و تفویض وجود ندارد .
حضانت و قیمومت دو مسئله جداگانه هستند، هرچند که هر دو به سرپرستی و نگهداری از افراد (به ویژه کودکان) مربوط میشوند. حضانت بیشتر به نگهداری فیزیکی و تربیت کودک مربوط است، در حالی که قیمومت به مدیریت اموال و امور مالی فرد تحت سرپرستی میپردازد. و لذا با گرفتن حکم رشد میتوان شخص را از تحت قیمومت خارج کرد. حکم رشد به این معنی است که دادگاه تشخیص میدهد فردی که قبلا محجور (غیررشید) بوده، به بلوغ فکری و عقلی لازم برای اداره امور مالی و شخصی خود رسیده است. با صدور این حکم، شخص از حالت حجر خارج شده و دیگر نیازی به قیم ندارد و میتواند مستقلانه در امور خود تصمیمگیری کند.
باسلام
با توجه به اینکه پدر بهعنوان ولی قهری اولویت قانونی دارد، برای انتقال قیومیت به پدربزرگ مادری، باید عدم صلاحیت پدر یا مصلحت کودک را در دادگاه اثبات کنید.
با توجه به اینکه پدر بهعنوان ولی قهری اولویت قانونی دارد، برای انتقال قیومیت به پدربزرگ مادری، باید عدم صلاحیت پدر یا مصلحت کودک را در دادگاه اثبات کنید.
باوجود ولی قهری نصب قیم موضوعیت ندارد مگر عدم صلاحیت پدر احراز شود درضمن به علت اینکه دختر به سن بلوغ رسیده است خودش تصمیم می گیرد که با چه کسی زندگی کند
و درود.
تا زمانیکه پدر در قید حیات باشد، فرزند، دارای ولی قهری است و نیازی به قیم ندارد.
همچنین دختر ۱۴ ساله به سن بلوغ رسیده است و از سن حضانت نیز خارج شده است؛ بنابراین خود دختر میتواند انتخاب نماید که با چه کسانی زندگی کند.
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی
