با عرض سلام. امروز در دادگاهی که بنده داشتم الزام به تنظیم سند رسمی بود. با توجه به قولنامه دستی که با پدرم داشتم، شش نفر از وراث که خوانده بودند در دادگاه حاضر شدند. قاضی سوال کرد که آیا اثر انگشت فروشنده (که پدرشان بود) را پای قولنامه قبول دارید؟ پنج نفر از آنها گفتند اثر انگشت را قبول داریم و فقط یک نفر از خواندگان گفت قبول ندارم. با توجه به اینکه اکثریت خواندگان اثر انگشت را قبول داشتند، به نظر شما آیا قاضی قولنامه را به کارشناس خط ارجاع میدهد یا خیر؟ با تشکر.
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
با توجه به توضیحات شما در مورد دادگاه و انکار یکی از وراث، در ادامه به تحلیل حقوقی وضعیت و پاسخ به پرسش شما میپردازیم.
به احتمال بسیار زیاد، قاضی قولنامه را برای بررسی اصالت اثر انگشت به کارشناس رسمی دادگستری ارجاع خواهد داد. پذیرش اثر انگشت توسط اکثریت وراث، مانع از این اقدام نخواهد شد.
دلایل ارجاع به کارشناس
حق انکار فردی است: بر اساس قوانین ایران، به ویژه ماده ۲۱۶ قانون آیین دادرسی مدنی، هر یک از خواندگان (در اینجا، هر یک از وراث) این حق را دارد که به صورت مستقل، خط، امضا یا اثر انگشت منسوب به مورث (پدرتان) را در یک سند عادی (مانند قولنامه دستی) انکار کند. این حق، فردی است و به نظر اکثریت بستگی ندارد. اقرار یا پذیرش سایر وراث، حق قانونی آن یک وارث را که منکر اصالت اثر انگشت است، از بین نمیبرد.
ایجاد اختلاف در اصالت سند: همین که یکی از وراث اصالت اثر انگشت را انکار میکند، یک اختلاف حقوقی و موضوعی در مورد صحت سند به وجود میآید. وظیفه قاضی در این مرحله، کشف حقیقت و رفع این اختلاف است. معتبرترین و رایجترین راه برای تشخیص صحت یا عدم صحت امضا یا اثر انگشت در چنین مواردی، ارجاع موضوع به کارشناس متخصص در زمینه خط و اثر انگشت است.
اختیار و تکلیف قاضی: هرچند ارجاع به کارشناس در برخی موارد از اختیارات قاضی است، اما زمانی که ادعای جعل یا انکار در مورد یک سند عادی مطرح میشود، دادگاه برای احراز واقعیت، معمولا خود را موظف به ارجاع امر به کارشناس میداند تا بتواند با اطمینان رای صادر کند. نظر کارشناс به عنوان یک دلیل فنی و تخصصی، به قاضی در تصمیمگیری کمک شایانی میکند.
فرآیند پس از ارجاع به کارشناس
صدور قرار کارشناسی: قاضی قراری مبنی بر ارجاع موضوع به کارشناس صادر میکند و هزینهی آن را تعیین میکند که معمولا بر عهدهی فردی است که اصالت سند را زیر سوال برده (وارث منکر) یا کسی که به سند استناد کرده است (شما).
بررسی توسط کارشناس: کارشناس رسمی دادگستری، اثر انگشت روی قولنامه را با نمونههای قطعی و مسلم از اثر انگشت پدر مرحوم شما (مانند نمونههای موجود در اسناد هویتی، اسناد رسمی دیگر یا پروندههای بانکی) مقایسه میکند.
ارائه نظریه کارشناسی: کارشناس نظر خود را مبنی بر تطابق یا عدم تطابق اثر انگشت به دادگاه ارائه میدهد.
نتیجهگیری
اگرچه اقرار پنج نفر از شش وارث یک اماره و قرینه مثبت و قوی به نفع شما محسوب میشود و ارزش بالایی در نزد قاضی دارد، اما این اقرار نمیتواند حق قانونی وارث دیگر را برای انکار و درخواست بررسی فنی از بین ببرد. بنابراین، باید انتظار داشته باشید که قاضی برای رفع هرگونه شبهه و برای صدور یک رای متقن و مستدل، پرونده را به کارشناس خط و اثر انگشت ارجاع دهد. نظر نهایی کارشناس تاثیر تعیینکنندهای در سرنوشت پرونده شما خواهد داشت.
به دلیل انکار یکی از خواندگان (ورثه) نسبت به اصالت اثر انگشت مورث خود، قاضی احتمالا قولنامه را به کارشناس خط و اثر انگشت ارجاع خواهد داد تا صحت آن به طور قطعی مشخص شود.
بزرگواراینکه اکثریت وراث اصالت را پذیرفتهاند به نفع شماست. یک نفر منکر شده قاضی اصولابرای اطمینان، سند را به کارشناس ارجاع میدهد، در صورت تایید اصالت توسط کارشناس ،رای الزام به تنظیم سند صادر خواهد شد.
اسناد عادی که مورد انکار و تردید قرار میگیرند در راستای کشف اصالت سند یبایست به کارشناسی ارجاع تا حسب مورد نسبت به امضا یا اثر انگشت و یا دست خط سند اظهار نظر شود
دو رویه توسط قاضی رسیدگی قابل اعمال است : ۱.طبق رویه متداول محاکم ارجاع به کارشناس خط و اثر انگشت
۲.صدور قرار کارشناسی به همراه اخذ نمونه اثر انگشت از اسناد دیگر تنظیمی توسط متوفی
با توجه به اینکه حتی یکی از خواندگان نیز اثر انگشت منتسب به متوفی را نپذیرفته بسیار محتمل است که قاضی قولنامه را برای احراز اصالت به کارشناس خط یا اثر انگشت ارجاع دهد تا انتساب آن به وی مشخص شود.
در پناه عدالت باشید 🌱
