آیا عمر دست‌نوشته قابل تشخیص است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام،
بله، در پاسخ به پرسش شما باید گفت که امکان تشخیص عمر واقعی دست نوشته و اثبات جدید بودن آن توسط کارشناس رسمی دادگستری وجود دارد. اگر سندی به تازگی نوشته شده اما تاریخ آن برای ۶ سال پیش ثبت شده باشد، کارشناسان خط و اسناد می‌توانند با استفاده از روش‌های علمی و فنی این مغایرت را تشخیص دهند.

این تصور که با قدیمی جلوه دادن اسناد جدید می‌توان کارشناسان را گمراه کرد، باطل است و متخصصان این حوزه ترفندهای جعل را شناسایی می‌کنند.

روش‌های کارشناسان برای تشخیص قدمت سند
کارشناسان رسمی دادگستری از مجموع‌های از روش‌ها برای تعیین قدمت تقریبی یک سند استفاده می‌کنند که صرفا به تاریخ درج شده روی آن محدود نمی‌شود. این روش‌ها عبارتند از:

تحلیل فیزیکی و ظاهری:

بررسی سبک نوشتار: کارشناس ابتدا سبک نگارش، شیوه تحریر حروف، فاصله بین کلمات و خطوط، و میزان فشار قلم روی کاغذ را تحلیل می‌کند. هرگونه تلاش برای تقلید یک دستخط قدیمیتر معمولا با کند نویسی و لرزشهایی همراه است که از دید کارشناس پنهان نمی‌ماند.

تطبیق با نمونه‌های دیگر: در صورت امکان، دستخط و امضای سند با نمونه‌های معتبر دیگر از همان شخص (مانند امضای چک‌ها، اسناد بانکی یا سند ازدواج) مقایسه می‌شود.

تحلیل‌های آزمایشگاهی و شیمیایی:

آنالیز جوهر: این یکی از مهم‌ترین بخش‌های کارشناسی است. جوهر خودکار‌ها و روان نویس ها از ترکیبات شیمیایی مختلفی ساخته شده اند که در طول زمان تغییر می‌کنند. کارشناسان با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته مانند طیفسنجی (رامان و UV-Vis) و کروماتوگرافی می‌توانند:

ترکیب شیمیایی جوهر را مشخص کرده و تعیین کنند که آیا چنین جوهری در تاریخ ادعاشده (۶ سال پیش) تولید و عرضه می‌شده است یا خیر.

میزان "عمر" یا "کهنگی" جوهر را از طریق تحلیل روند خشک شدن و اکسیداسیون حلال‌های آن تخمین بزنند.

بررسی کاغذ: جنس، نوع و وضعیت کاغذ نیز میتواند اطلاعاتی درباره قدمت آن ارائه دهد.

استفاده از تکنولوژی‌های نوین:

کارشناسان از دستگاه‌های پیشرفت‌های مانند میکروسکوپ‌های دقیق، نور ماوراء بنفش و مادون قرمز برای آشکار کردن تفاوت‌های نامرئی در جوهر و شناسایی دستکاری‌ها استفاده می‌کنند.

این ابزارها همچنین می‌توانند تقدم و تاخر خطوط را مشخص کنند؛ برای مثال، آیا امضا قبل یا بعد از متن اصلی روی کاغذ قرار گرفته است. این موضوع بهویژه در مواردی که ادعا می‌شود متنی به یک برگه سفید امضاشده اضافه شده، کاربرد دارد.

محدودیت‌ها و دقت کارشناسی
اگرچه تعیین تاریخ دقیق و روز به روز یک نوشته ممکن است دشوار باشد، اما تشخیص یک بازه زمانی تقریبی کاملا امکان پذیر است. در مورد شما که اختلاف زمانی ۶ ساله مطرح است، احتمال تشخیص مغایرت توسط کارشناس بسیار بالاست. یک کارشناس متخصص میتواند با قطعیت اعلام کند که سند در سال‌های اخیر نوشته شده و قدمت آن به ۶ سال پیش نمی‌رسد.

اقدام قانونی شما
برای اثبات ادعای خود در دادگاه، باید رسما نسبت به سند ارائه شده ادعای جعل یا انکار و تردید مطرح کرده و از دادگاه تقاضای ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری در رشته تشخیص اصالت خط و امضا نمایید. دادگاه پس از بررسی درخواست، قرار کارشناسی صادر کرده و سند را برای تحلیل‌های تخصصی به کارشناس منتخب ارجاع خواهد داد.