آیا عدم پرداخت متهم باعث ارسال ابلاغیه به ضامن می‌شود؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت شما بخیر 🌹

خلاصه پاسخ
۱) اجرای احکام ابتدا «اخطار پرداخت جزای نقدی» را برای محکوم‌علیه (متهم) ابلاغ می‌کند و ۱۰ روز به او مهلت می‌دهد تا جریمه را بپردازد یا درخواست تقسیط کند.
۲) اگر ظرف مهلت مزبور جریمه پرداخت نشود و مالی هم به نام او شناسایی نشود، طبق ماده ۲۹ و ۳۱ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ جزای نقدی به «حبس بدل از جزای نقدی» تبدیل می‌شود و برای دستگیری محکوم‌علیه برگ جلب صادر می‌گردد.
۳) ضامن یا کفیل مسؤول پرداخت جریمه نیست؛ تعهد او فقط «تسلیم یا معرفی محکوم‌علیه در وقت احضار» است. اگر محکوم‌علیه متواری شود و کفیل نتواند او را تحویل بدهد، وثیقه یا وجه‌الکفاله ضبط می‌شود. در صورت وثیقه نقدی، مبلغ ضبط-شده ابتدا بابت جزای نقدی مصرف می‌شود و مازاد (اگر بماند) به صندوق دولت واریز یا به وثیقه‌گذار برگردانده می‌شود.
۴) بنابراین در عمل:
• اگر محکوم‌علیه حاضر باشد ولی نپردازد → بازداشت و تحمل حبس بدل از جزای نقدی.
• اگر حاضر نشود → احضار کفیل برای تحویل او؛ در صورت عدم تحویل، ضبط وثیقه؛ سپس جلب محکوم‌علیه.

──────────────────────
مبنای مقررات به‌طور فشرده
──────────────────────
۱. ماده ۲۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲
«در صورتی که محکوم‌علیه ظرف مهلت مقرر جزای نقدی را نپردازد و مالی از او معرفی نشود، دادگاه به ازای هر یکصدهزار (یا مبلغی که هر سال توسط قوه قضائیه اعلام می‌شود) ریال یک روز حبس بدل از جزای نقدی تعیین می‌کند؛ حداکثر مدت حبس نباید از پنج سال تجاوز کند.»

۲. مواد ۲۱۷ تا ۲۶۸ قانون آئین دادرسی کیفری ۱۳۹۲
– هدف قرار تامین (کفالت، وثیقه) «حضور متهم و اجرای حکم» است.
– ضبط وثیقه/وجه‌الکفاله در صورت عدم معرفی محکوم‌علیه.

۳. ماده ۲۴۸ همان قانون
«هدف از کفیل یا وثیقه تامین اجرای حکم است؛ کفیل شخصا مسؤول پرداخت جزای نقدی و دیه نیست مگر این‌که وثیقه نقدی ضبط شود.»

──────────────────────
رویه مرحله اجرای احکام به زبان ساده
──────────────────────
۱) ابلاغ «اخطار اجرای احکام» به محکوم‌علیه: ۱۰ روز مهلت پرداخت یا ارائه تقسیط.
۲) بررسی استعلامات (ثبت، راهور، بانک مرکزی، املاک…) برای یافتن مال.
۳) در صورت عدم پرداخت و عدم شناسایی مال → صدور «قرار بدل از جزای نقدی» + برگ جلب.
۴) اگر محکوم‌علیه حاضر نشود → احضار کفیل/وثیقه‌گذار؛ در صورت عدم تحویل متهم در مهلت قانونی، وثیقه ضبط می‌شود.
۵) وثیقه ضبط‌شده (نقدی یا پس از فروش ملک) ابتدا بابت جزای نقدی هزینه می‌شود؛ اگر کافی نبود، باقیمانده جزای نقدی همچنان بر عهده محکوم‌علیه است و او حبس بدل از جزای نقدی را تحمل می‌کند.

──────────────────────
جمع‌بندی
• جلب در وهله‌ی اول متوجه خود محکوم‌علیه است.
• ضامن فقط وقتی وارد ماجرا می‌شود که محکوم‌علیه فرار یا مخفی شود و به احضار اجرای احکام پاسخ ندهد. در آن صورت کفیل باید او را تحویل دهد؛ در غیر این‌صورت وثیقه ضبط می‌شود، ولی تکلیفی برای پرداخت جزای نقدی از جیب خود ندارد.
• پس از ضبط وثیقه (اگر نقدی باشد) مبلغ جزای نقدی از همان محل تامین می‌شود و چه‌بسا دیگر نیازی به بازداشت محکوم‌علیه نباشد؛ مگر مبلغ کافی نباشد که در آن صورت بازداشت همچنان اجرا می‌شود.

امیدوارم مسیر برایتان روشن شده باشد. اگر پرسش یا ابهام دیگری دارید خوشحال می‌شوم راهنمایی کنم. موفق باشید 🌺