در خصوص بزه افترا در دادیاری که با یک بار حضور مشتکیعنه به عنوان مطلع، بدون اخذ تامین یا وثیقه و بدون اخذ دفاع آخر کیفرخواست صادر شده، آیا قانونی است؟
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
در پاسخ به پرسش شما در خصوص قانونی بودن صدور کیفرخواست در پرونده افترا با شرایط ذکر شده، لازم است به چند نکته اساسی در آیین دادرسی کیفری ایران توجه شود. بر اساس اطلاعات موجود، رویه طی شده در پرونده شما دارای ایرادات قانونی جدی است.
تحلیل وضعیت پرونده
۱. احضار به عنوان مطلع و صدور کیفرخواست:
بر اساس ماده ۲۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری، تفهیم اتهام به شخصی که به عنوان مطلع احضار شده، ممنوع است. مقام قضایی نمیتواند فردی را به عنوان مطلع دعوت و سپس او را مورد بازجویی به عنوان متهم قرار دهد. چنانچه بازپرس در حین تحقیق از مطلع، به دلایلی ظن پیدا کند که وی در مظان اتهام قرار دارد، باید طبق مقررات، وی را مجددا به عنوان متهم احضار کند. در این احضاریه جدید، باید عنوان اتهامی مشخص و حقوق قانونی متهم از جمله حق داشتن وکیل به وی تفهیم شود. صدور کیفرخواست علیه شخصی که هرگز به عنوان متهم احضار و به او تفهیم اتهام نشده، خلاف قانون است.
۲. عدم اخذ آخرین دفاع:
اخذ آخرین دفاع، یکی از مهمترین حقوق دفاعی متهم در مراحل دادسرا و دادگاه است. بر اساس ماده ۲۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری، بازپرس مکلف است پس از پایان تحقیقات و در صورتی که دلایل کافی برای مجرمیت متهم وجود داشته باشد، پیش از صدور قرار نهایی (جلب به دادرسی)، به متهم یا وکیل او اعلام کند تا آخرین دفاع خود را بیان نماید. اخذ آخرین دفاع یک تکلیف قانونی برای مقام قضایی است و صدور قرار مجرمیت و به تبع آن کیفرخواست بدون اخذ آخرین دفاع، فاقد وجاهت قانونی است. عدم اخذ آخرین دفاع به دلیل نقض حقوق دفاعی متهم، تخلف انتظامی برای قاضی محسوب میشود و میتواند موجب نقض رای در مراحل بعدی شود.
۳. عدم اخذ تامین کیفری:
هرچند صدور قرار تامین کیفری (مانند وثیقه یا کفالت) پس از تفهیم اتهام صورت میگیرد، اما عدم صدور آن در کنار ایرادات دیگر مانند عدم تفهیم اتهام و عدم اخذ آخرین دفاع، نشاندهنده روند ناقص و غیرقانونی تحقیقات است. اصولا پس از تفهیم اتهام، مقام قضایی برای تضمین حضور متهم در مراحل بعدی، قرار تامین مناسب صادر میکند.
نتیجهگیری قانونی
با توجه به موارد فوق، صدور کیفرخواست در شرایطی که فرد تنها یک بار به عنوان مطلع احضار شده و از او آخرین دفاع و تامین اخذ نگردیده، فاقد اعتبار قانونی است. این اقدام نقض آشکار مواد متعدد قانون آیین دادرسی کیفری و حقوق دفاعی فرد محسوب میشود.
چه باید کرد؟
شما میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
۱. اعتراض در اولین جلسه دادگاه: هرچند کیفرخواست به خودی خود قابل اعتراض مستقیم نیست، اما شما میتوانید تمام این ایرادات شکلی و ماهوی را به عنوان دفاعیات خود در اولین جلسه رسیدگی در دادگاه مطرح کنید. این ایرادات شامل موارد زیر است:
• عدم تفهیم اتهام و تحقیق از شما به عنوان متهم.
• عدم اخذ آخرین دفاع.
• صدور کیفرخواست بر اساس اظهارات شما در جایگاه مطلع و نه متهم.
۲. درخواست بازگشت پرونده به دادسرا: با طرح این ایرادات، از قاضی دادگاه بخواهید که پرونده را به دلیل نقص تحقیقات به دادسرا بازگرداند تا روند قانونی از جمله تفهیم اتهام و اخذ آخرین دفاع طی شود. قاضی دادگاه در صورت پذیرش ایرادات، میتواند پرونده را برای تکمیل تحقیقات به دادسرا اعاده نماید.
۳. مشاوره با وکیل: اکیدا توصیه میشود که در اسرع وقت با یک وکیل متخصص در امور کیفری مشورت نمایید. وکیل میتواند به بهترین نحو از حقوق شما دفاع کرده و لوایح و دفاعیات لازم را به صورت مستدل و قانونی تنظیم و در دادگاه ارائه دهد.
به طور خلاصه، رویه طی شده در پرونده شما با اصول دادرسی عادلانه و قوانین جاری مغایرت دارد و شما از حقوق دفاعی قابل توجهی برای مقابله با این کیفرخواست در دادگاه برخوردار هستید.
خیر صرف اینکه مشتکی عنه یک بار به عنوان مطلع در دادیاری حاضر شده و بدون تامین یا وثیقه و بدون اخذ دفاع آخر برای او کیفرخواست صادر شده لزوما به معنای غیرقانونی بودن کیفرخواست نیست
اما اگر از همان ابتدا شخص در واقع مظنون و سپس متهم بوده نه مطلع باید حقوق متهم درباره تفهیم اتهام و اخذ دفاع رعایت میشده است
طبق ماده ۱۶۸ قانون آیین دادرسی کیفری احضار و جلب شخص به عنوان متهم باید بر اساس دلایل کافی باشد و مطابق مواد ۱۹۰ و ۱۹۵ باید اتهام و ادله به متهم تفهیم و امکان دفاع به او داده شود
از طرف دیگر اخذ تامین برای هر متهم الزامی نیست و اگر مقام قضایی بدون نیاز به تامین قرار تامین صادر نکند به خودی خود موجب بطلان تحقیقات یا کیفرخواست نمیشود
در مورد دفاع آخر هم اگر منظورتان این است که بدون احضار مجدد و بدون اخذ آخرین دفاع مستقیما کیفرخواست صادر شده باشد باید دید متهم قبلا رسما تفهیم اتهام شده و فرصت دفاع داشته یا نه
اگر واقعا فقط به عنوان مطلع از او تحقیق شده و بعد بدون تفهیم اتهام و بدون دادن فرصت دفاع برای همان شخص کیفرخواست صادر شده باشد این موضوع ایراد جدی شکلی و قابل استناد در دادگاه است و میتوان درخواست کرد دادگاه به نقض تشریفات تحقیقات مقدماتی توجه کند
در جرم افترا نیز ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی مبنای اتهام است و باید ارکان آن از جمله نسبت دادن صریح یک امر مجرمانه به دیگری و ناتوانی متهم از اثبات صحت آن بررسی شود.
برابر قانون دادیار اگر دلایل کافی برای انتساب جرم به ایشان داشته باشد بایستی ایشان را بعنوان متهم احضار نماید ودر خصوص متهم اقداماتی تامینی را انجام دهد وشما میتوانید در قالب لایحه این موارد را به دادگاه ارسال کنید
صدور قرار تامین کیفری از نوع وثیقه، الزام قانونی ندارد لکن صدور کیفرخواست بدون تفهیم اتهام مجدد و بدون اخذ آخرین دفاع، غیر قانونی و قابل اعتراض می باشد .
اخذ اخرین دفاع از متهم از اصول دادرسی است که باید رعایت گردد لذا در صورت عدم رعایت این موضوع از جانب مقام قضایی میتوانید درخواست رسیدگی مجدد داشته باشید .
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی