آیا شکایت از وراث متوفی ممکن است؟

محمدمهدی قنبری

۱ سال پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،

در خصوص سؤال شما درباره نحوه طرح دعوا علیه وراث متوفی در مواردی که مشخصات همه وراث در دسترس نیست یا یکی از وراث در خارج از کشور است و حساب کاربری در سامانه ثنا ندارد، نکات زیر از منظر قوانین ایران قابل توجه است:

۱. لزوم طرح دعوا علیه تمامی وراث
طبق قانون مدنی ایران و قانون امور حسبی، در دعاوی مربوط به ترکه متوفی (اعم از مال منقول یا غیرمنقول)، تمامی وراث متوفی به عنوان قائم‌مقام قانونی او، طرف دعوا محسوب می‌شوند. بنابراین، اصولا دادخواست باید علیه تمامی وراث مطرح شود و ابلاغ به یکی از وراث به تنهایی کافی نیست، مگر در شرایط خاصی که در ادامه توضیح داده می‌شود.

اگر دادخواست تنها علیه یکی از وراث مطرح شود، سایر وراث می‌توانند به این موضوع اعتراض کنند و اعلام دارند که دعوا باید علیه همه وراث اقامه می‌شد. این اعتراض ممکن است منجر به رد دعوا یا توقف رسیدگی تا رفع نقص (یعنی درج نام و مشخصات همه وراث) شود.

۲. در دسترس نبودن مشخصات همه وراث
در صورتی که مشخصات همه وراث در دسترس نباشد، خواهان (شاکی) موظف است اقدامات لازم را برای شناسایی وراث انجام دهد. این اقدامات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
استعلام از اداره ثبت احوال: برای شناسایی وراث قانونی متوفی.
درخواست گواهی انحصار وراثت: اگر گواهی انحصار وراثت صادر نشده باشد، خواهان می‌تواند از دادگاه درخواست کند که وراث متوفی از طریق صدور گواهی انحصار وراثت شناسایی شوند.
انتشار آگهی: در مواردی که برخی از وراث مجهول‌المکان هستند، دادگاه ممکن است دستور انتشار آگهی در روزنامه‌های کثیرالانتشار را صادر کند تا وراث شناسایی شوند.

۳. اقامت یکی از وراث در خارج از کشور و عدم دسترسی به سامانه ثنا
اگر یکی از وراث در خارج از کشور باشد و در سامانه ثنا ثبت‌نام نکرده باشد، این موضوع مانع از طرح دعوا نیست. در چنین مواردی، ابلاغ دادخواست به ورثه‌ای که در خارج از کشور هستند، طبق قانون آیین دادرسی مدنی و کنوانسیون‌های بین‌المللی (مانند کنوانسیون لاهه) انجام می‌شود. مراحل ابلاغ به شرح زیر است:
ابلاغ از طریق سفارت یا کنسولگری ایران در کشور محل اقامت ورثه.
در صورت عدم امکان ابلاغ از طریق سفارت، ابلاغ از طریق انتشار آگهی در روزنامه‌های کثیرالانتشار یا سایر روش‌های قانونی.
بنابراین، عدم ثبت‌نام در سامانه ثنا توسط ورثه مقیم خارج، مانع از رسیدگی به دعوا نیست، اما خواهان باید اقدامات قانونی لازم برای ابلاغ به این ورثه را انجام دهد.

۴. ارسال دادخواست به یکی از ورثه
ارسال دادخواست تنها به یکی از ورثه، از نظر قانونی صحیح نیست و ممکن است به رد دعوا یا توقف رسیدگی منجر شود، مگر اینکه:
همه وراث نماینده قانونی معرفی کرده باشند: اگر وراث متوفی یک نفر را به عنوان نماینده قانونی خود معرفی کرده باشند (مثلا از طریق وکالت‌نامه یا توافق‌نامه)، ابلاغ به آن نماینده کافی است.
دادگاه تشخیص دهد که ابلاغ به سایرین ممکن نیست: در این صورت، دادگاه ممکن است با استناد به مواد قانونی مربوط به ابلاغ و از طریق انتشار آگهی، دعوا را پیش ببرد.

۵. راهکار عملی
برای جلوگیری از مشکلات حقوقی و تسریع در رسیدگی به دعوا، توصیه می‌شود:
ابتدا از طریق استعلام از ثبت احوال یا درخواست صدور گواهی انحصار وراثت، مشخصات همه وراث را شناسایی کنید.
در دادخواست، نام و مشخصات همه وراث را به عنوان خوانده ذکر کنید.
اگر برخی از وراث مجهول‌المکان یا مقیم خارج هستند، این موضوع را در دادخواست قید کرده و از دادگاه درخواست کنید که ابلاغ قانونی به روش‌های جایگزین (مانند انتشار آگهی یا ابلاغ از طریق سفارت) انجام شود.

۶. نتیجه‌گیری
از منظر قانونی، طرح دعوا تنها علیه یکی از وراث صحیح نیست و ممکن است با اعتراض سایر وراث مواجه شود. برای رعایت اصول قانونی و جلوگیری از نقص دادخواست، باید همه وراث به عنوان خوانده در دعوا درج شوند و ابلاغ به همه آن‌ها (حتی اگر در خارج از کشور باشند) به روش‌های قانونی انجام شود.

با احترام

حمیدرضا قاسمی

۴ هفته پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۶۷ مشاوره موفق

درود
ثبت دادخواست علیه ماترک متوفی، نیازمند ابلاغ به کلیه وراث است، زیرا دعوا علیه ماترک، یک دعوای ضروری الطرف )ترافعی)محسوب میشود و همه وراث باید طرف دعوا قرار گیرند.

اگر مشخصات همه وراث در دسترس نباشد یا یکی از وراث در خارج از کشور اقامت داشته باشد، ارسال دادخواست صرفا به یکی از وراث از لحاظ قانونی صحیح نیست و این اقدام، نقض حق سایر وراث محسوب میشود.

حسین مظاهری تهرانی

۲ سال پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹ · ۱٬۸۵۱ مشاوره موفق

با سلام
طرح دعوا بایستی به طرفیت تمامی وراث صورت گیرد والا پرونده با صدور قرار عدم استماع مختومه می شود.