بنیاد وکلا
پشتیبانی و رزرو مشاوره ۴۲۸۱۸ - ۰۲۱
۴۲۸۱۸ - ۰۲۱

لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

آیا سابقه حکم اعسار برای محکومیت دیگر مانع رسیدگی به اعسار جدید می‌شود؟

پرسیده شده ۳ ماه پیش ۴ پاسخ ثبت شده

در پرونده‌ای، دادگاه بدوی حکم به قبولی اعسار از پرداخت یک‌جای محکوم‌به و تقسیط آن صادر کرده بود (۲۵۰ میلیون تومان پیش‌قسط و ماهیانه ۱۰ میلیون تومان). دادگاه تجدیدنظر با استناد به اینکه پیش‌تر در پرونده‌ای دیگر میان همین طرفین، دعوای تعدیل اقساط به دلیل سپری‌نشدن مدت کافی از صدور رأی قطعی اعسار رد شده بود، و با این استدلال که وجود حکم اعسار قبلی برای محکومیتی دیگر موجب می‌شود همان حکم نسبت به محکومیت‌های دیگر میان همان طرفین نیز جاری باشد، حکم بدوی را نقض و قرار عدم استماع دعوا صادر کرده است. آیا این استدلال و رأی دادگاه تجدیدنظر از نظر حقوقی صحیح است؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا هوش مصنوعی

درباره تسری اعسار قبلی به پرونده جدید بین همان طرفین اختلاف‌نظر وجود دارد؛ برخی وکلا این استدلال را مطابق ماده ۱۸ آیین‌نامه و صحیح می‌دانند و برخی دیگر اعسار را فقط ناظر به محکوم‌به همان پرونده دانسته و قرار عدم استماع را قابل مناقشه و ایراد می‌دانند.

اینکه رأی تجدیدنظر پایدار بماند یا بتوان آن را نقض کرد، بستگی به استناد دادگاه به قوانین خاص و ادعای تغییر وضعیت مالی شما دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا هوش مصنوعی

اختلاف نظر در تسری حکم اعسار به محکومیت جدید

میان حقوقدانان در این خصوص اختلاف نظر جدی وجود دارد. گروهی معتقدند طبق مقررات، چنانچه محکومیت‌های متعدد مربوط به یک محکوم‌له واحد باشد، حکم اعسار قبلی به سایر محکومیت‌ها سرایت می‌کند و نیازی به اعسار مستقل نیست، مگر آنکه وضعیت مالی تغییر کرده باشد. در مقابل، گروهی دیگر تاکید دارند اعسار امری ناظر به محکوم‌به مشخص در همان پرونده است و رد دعوای قبلی نباید مانع استماع دعوای جدید شود. به همین جهت، صدور قرار عدم استماع در این موارد از نظر برخی مراجع مانند دیوان عالی کشور قابل ایراد و اعتراض تلقی می‌شود.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۴ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر ۱ ماه پیش
محمدمهدی معصومی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۲۴ مشاوره موفق

سلام
بله، در فرضی که محکومیت‌های متعدد بین همان محکوم‌علیه و همان محکوم‌له باشد، استدلال دادگاه تجدیدنظر می‌تواند از نظر قانونی صحیح باشد؛ اما باید دقیقا دید رای به چه دلیل صادر شده است.

ماده ۱۸ آیین‌نامه نحوه اجرای محکومیت‌های مالی صراحت دارد که در محکومیت‌های متعدد، اصولا برای هر محکومیت اعسار جداگانه لازم است؛ اما اگر محکوم‌له همه محکومیت‌ها یک نفر باشد، حکم اعسار یا تقسیط نسبت به سایر محکومیت‌ها نیز جاری می‌شود. 

بنابراین اگر پرونده شما دقیقا همین وضعیت را داشته باشد، صرف اینکه محکومیت دوم مبلغ یا منشا متفاوتی دارد، الزاما نیازمند اعسار مستقل نیست.

اما یک نکته مهم وجود دارد: تسری حکم اعسار قبلی به محکومیت جدید به معنای بی‌نیازی مطلق از هر رسیدگی نیست. اگر وضعیت مالی محکوم‌علیه تغییر کرده باشد، محکوم‌له می‌تواند تعدیل اقساط یا عدم تسری وضعیت سابق را مطرح کند. ماده ۱۱ قانون نیز امکان تعدیل اقساط را در صورت تغییر وضعیت معیشت و درآمد پیش‌بینی کرده است.

در نتیجه، اگر دادگاه تجدیدنظر صرفا گفته باشد «چون قبلا اعسار گرفته‌ای، دعوای اعسار جدید اصولا قابل استماع نیست»، این استدلال در صورت وحدت محکوم‌له با ماده ۱۸ آیین‌نامه سازگار است؛ ولی اگر محکوم‌علیه ادعای تغییر وضعیت مالی یا شرایط جدید داشته باشد، موضوع می‌تواند متفاوت شود. نظریه مشورتی جدید نیز همین تفکیک را تایید کرده است.

اگر محکومیت قبلی و جدید از دو محکوم‌له متفاوت باشد، نتیجه کاملا متفاوت است و اعسار قبلی اصولا به محکومیت جدید تسری نمی‌کند.

اسناد و مدارک باید توسط وکیل بررسی شود. 

حسن آرین پور ۳ ماه پیش

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰ · ۲۱۰ مشاوره موفق

به‌طور معمول این استدلال محل اشکال است. اعسار در حقوق ایران ناظر به «محکوم‌به مشخص» و وضعیت مالی محکوم‌علیه در همان پرونده است و به‌صورت خودکار به محکومیت‌های دیگر—even بین همان طرفین—تسری پیدا نمی‌کند. بنابراین اگر محکومیت جدیدی ایجاد شده باشد، اصولا طرح دعوای اعسار مستقل نسبت به همان محکوم‌به قابل استماع است.

رد دعوای «تعدیل اقساط» به‌دلیل نگذشتن زمان کافی از حکم اعسار قبلی هم معمولا فقط مربوط به همان حکم تقسیط قبلی است و مانع رسیدگی به اعسار درباره محکومیت دیگری نیست. به همین دلیل صدور قرار عدم استماع صرفا به استناد وجود حکم اعسار قبلی برای محکومیتی دیگر، از نظر بسیاری از رویه‌ها قابل مناقشه است و گاهی در دیوان عالی یا از طریق اعاده دادرسی مورد ایراد قرار می‌گیرد.

اکبر کولیوند ۲ هفته پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۵٫۰ · ۱۱ مشاوره موفق

باسلام،اعسار در حقوق ایران اصولا نسبت به محکوم‌به مشخص و وضعیت مالی محکوم‌علیه در همان پرونده مطرح می‌شود و به‌صورت خودکار به محکومیت‌های دیگر، حتی میان همان طرفین، تسری نمی‌یابد؛ بنابراین در صورت ایجاد محکومیت جدید، طرح دعوای مستقل اعسار نسبت به آن قابل بررسی است و رد دعوای تعدیل اقساط به دلیل عدم گذشت زمان کافی از حکم اعسار قبلی، لزوما مانع رسیدگی به اعسار محکومیت جدید نیست و صدور قرار عدم استماع صرفا به استناد اعسار قبلی قابل اعتراض و مناقشه خواهد بود.

مهتاب صابری نیا ۳ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۴۶ مشاوره موفق

درود با توجه به مساله ای که طرح کردید اگر محکوم‌علیه دارای محکومیت‌های مالی متعدد باشد و محکوم‌له آن‌ها یک نفر باشد، صدور حکم اعسار یا تقسیط نسبت به یکی از محکومیت‌ها، برای سایر محکومیت‌های همان شخص در برابر همان محکوم‌له نیز مؤثر است

۲۳۲ وکیل متخصص اجرای احکام آنلاین‌اند

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید