آیا رای دادگاه قابل اعتراض است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴.۹ | ۶۷مشاوره موفق

سلام
در پاسخ به سوال شما باید گفت که وضعیت «حق اعتراض» در پرونده شما به احتمال زیاد به غیابی یا حضوری بودن رای بستگی دارد. اگرچه طبق قانون جدید شوراهای حل اختلاف، آرای دادگاه صلح زیر ۵۰ میلیون تومان قطعی هستند، اما یک استثنای مهم وجود دارد که باعث می‌شود در رای نوشته شود «قابل اعتراض است».

در ادامه جزئیات این موضوع و دلیل تناقضی که مشاهده می‌کنید را توضیح می‌دهم:

۱. اصل کلی: زیر ۵۰ میلیون تومان قطعی است
طبق تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف (مصوب ۱۴۰۲)، آرای دادگاه صلح در دعاوی مالی که خواسته آن تا نصاب ۵۰ میلیون تومان (۵۰۰ میلیون ریال) باشد، قطعی است.
​
معنی قطعی بودن: یعنی محکوم‌علیه (فروشنده) نمی‌تواند درخواست «تجدیدنظر» بدهد و پرونده را به دادگاه تجدیدنظر استان بفرستد. بنابراین حرفی که به شما زده‌اند مبنی بر اینکه «زیر ۵۰ میلیون قابل اعتراض (تجدیدنظر) نیست»، صحیح است.

۲. استثنای مهم: واخواهی (اگر رای غیابی باشد)
دلیل اینکه در انتهای رای شما نوشته شده «دارای حق اعتراض» به احتمال بسیار زیاد این است که فروشنده در جلسات دادگاه حاضر نشده و لایحه‌ای هم نفرستاده است. در این حالت رای صادر شده، «غیابی» محسوب می‌شود.

حق واخواهی: طبق آیین دادرسی مدنی، اگر رای غیابی باشد، محکوم‌علیه (فروشنده) حق دارد ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ، به همان دادگاه صادرکننده رای اعتراض کند که به این اعتراض «واخواهی» می‌گویند.
​
نکته کلیدی: واخواهی حتی برای آرای زیر ۵۰ میلیون تومان هم وجود دارد. پس اگر رای غیابی بوده، آن عبارت «حق اعتراض» اشاره به «واخواهی» دارد، نه «تجدیدنظر».

۳. حالت دوم: اشتباه تایپی (سهو قلم)
اگر فروشنده در دادگاه حاضر شده یا دفاعیه فرستاده باشد، رای «حضوری» است. در این حالت، اگر مبلغ زیر ۵۰ میلیون تومان باشد، رای قطعی است و هیچ‌گونه اعتراضی (نه واخواهی و نه تجدیدنظر) ندارد.

اگر رای حضوری بوده اما در آن نوشته شده «قابل اعتراض»، این مورد صرفا یک اشتباه تایپی (سهو قلم) در سیستم دادگاه است و حق قانونی برای فروشنده ایجاد نمی‌کند. در این حالت قانون حاکم است و دفتر شعبه با استناد به قانون، اجازه ثبت اعتراض را نمی‌دهد.
​
نتیجه‌گیری و راهکار
برای اینکه مطمئن شوید آیا فروشنده می‌تواند جلوی اجرای حکم را بگیرد یا خیر، به متن دادنامه (رای) دقت کنید:
اگر نوشته شده «رای غیابی است»: فروشنده ۲۰ روز حق واخواهی در همان شعبه را دارد. اگر واخواهی نکرد، رای قطعی و اجرا می‌شود.
اگر نوشته شده «رای حضوری است»: رای قطعی است و آن جمله «قابل اعتراض» اشتباه بوده و فروشنده نمی‌تواند کاری کند.
پیشنهاد می‌شود سریعا برای صدور اجراییه اقدام کنید. اگر مهلت ۲۰ روزه تمام شده باشد و اعتراضی ثبت نشده باشد، می‌توانید پول خود را از طریق اجرای احکام زنده کنید.