آیا درخواست مکرر در اینستاگرام جرم است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام و وقت بخیر 🌿
پاسخ کوتاه
یک بار یا دو بار «درخواست دنبال‌کردن (Follow Request)» به صفحۀ خصوصی کسی فرستادن، جرم نیست.
اما اگر به‌صورت پرتکرار و مزاحم (بعد از رد شدن یا بلاک شدن) ادامه پیدا کند و شاکی بتواند در دادگاه نشان دهد که این رفتار «قصد آزار، مزاحمت یا سلب آرامش» داشته است، احتمال تعقیب به استناد ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای (مزاحمت رایانه‌ای) و ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی (مزاحمت تلفنی و مخابراتی) وجود دارد. مجازات این مواد معمولا جریمه نقدی یا حبس کوتاه‌مدت است؛ نه صرفا برای یک درخواست، بلکه برای مزاحمت مستمر.

جزئیات قانونی
۱. ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای (۱۳۸۸):
«هر کس به‌قصد اضرار، تهدید یا سوءاستفاده، با سامانه‌های مخابراتی یا ارتباطی برای دیگری مزاحمت ایجاد کند، به حبس تا دو سال یا جزای نقدی محکوم می‌شود.»
– «مزاحمت» باید استمرار، عمد و قصد آزار یا سوءاستفاده داشته باشد. یک درخواست ساده یا پیگیری عادی مشمول نمی‌شود.

۲. ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات):
مزاحمت تلفنی یا مخابراتی عمدی با حبس تا شش ماه. رویۀ دادگاه‌ها این بند را به پیامک، واتساپ، تلگرام و… هم تسری داده‌اند؛ اینستاگرام هم از نگاه فنی «سامانۀ مخابراتی» محسوب می‌شود.

۳. رویۀ عملی
– شاکی باید «اسکرین‌شات یا ویدئوی» دریافتی‌های مکرر، اعلام بلاک/رد، و ادامه مزاحمت را ارائه کند.
– پلیس فتا با استعلام از متا (یا از آی‌پی) هویت ارسال‌کنندۀ درخواست‌ها را استخراج می‌کند.
– دربارۀ چند «ریکوئست» پراکنده معمولا قرار منع تعقیب صادر می‌شود؛ عنصر «اصرار و مزاحمت» احراز نمی‌شود.

چه مواردی قطعی پرونده ایجاد می‌کند؟
• ارسال ده‌ها درخواست پیاپی در یک روز پس از رد شدن.
• ساخت اکانت‌های متعدد برای دورزدن بلاک.
• همراه‌بودن درخواست‌ها با پیام توهین، تهدید، تصاویر یا الفاظ مستهجن.
• انتشار یا تهدید به انتشار تصاویر خصوصی برای گرفتن فالو (با ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای قابل تعقیب است).

پیشنهاد عملی
#اگر طرف مقابل یک یا دو بار درخواست را قبول نکرد، دوباره نفرستید؛ بلوک کنید یا بی‌خیال شوید.
#اگر قربانی هستید، اسکرین‌شات‌ها را جمع کنید، از طریق «گزارش به اینستاگرام» (Report > Harassment) و در صورت تداوم، شکواییه در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید.
#پلیس فتا ابتدا تذکر می‌دهد؛ در صورت ادامۀ مزاحمت پرونده کیفری تشکیل می‌دهد.

نتیجه
درخواست فالو به‌خودی‌خود جرم نیست؛ تکرار آزاردهنده و همراه با قصد مزاحمت می‌تواند تحت عنوان «مزاحمت رایانه‌ای» یا «مزاحمت مخابراتی» قابل پیگرد باشد. بنابراین با رعایت ادب و دفعات محدود عمل کنید تا در معرض تعقیب کیفری قرار نگیرید.