آیا دانلود محتوا از کانال غیرقانونی جرم است؟

عاطفه معتمدی انارمرزی

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

سلام و وقت بخیر. در نظام حقوقی ایران و بر اساس «قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان» و «قانون تجارت الکترونیکی»، مسئولیت اصلی نقض کپی‌رایت و تکثیر غیرمجاز آثار، متوجه «منتشرکننده» (صاحب کانال) است.

در خصوص وضعیت کاربرانی که تنها اقدام به دانلود و استفاده شخصی کرده‌اند، باید گفت که در قوانین ایران، صرف دانلود محتوا برای «استفاده شخصی و غیرتجاری» معمولا وصف مجرمانه به معنای مشارکت در جرم یا معاونت در جرم برای کاربر عادی ندارد. قانون‌گذار در این حوزه بیشتر بر روی «عرضه، تکثیر و توزیع غیرمجاز» تمرکز دارد تا استفاده‌کننده‌ی نهایی. بنابراین، کاربرانی که صرفا مصرف‌کننده بوده‌اند و سودی از این راه نبرده‌اند، به عنوان مجرم شناخته نمی‌شوند و تحت تعقیب کیفری قرار نمی‌گیرند.

در مورد جبران خسارات، مسئولیت اصلی متوجه منتشرکننده است. ایشان است که با بارگذاری غیرمجاز، مرتکب نقض حق مؤلف شده و باید پاسخگوی خسارات وارده باشد. کاربران به دلیل عدم دخالت در فرآیند انتشار و نداشتن انتفاع مالی از توزیع اثر، تکلیفی در جبران خسارت ندارند.

در خصوص اطلاع یا عدم اطلاع کاربران از غیرقانونی بودن محتوا، باید گفت که این موضوع تاثیری در مجرمیت یا مسئولیت مدنی کاربران ندارد؛ زیرا همان‌طور که گفته شد، استفاده شخصی از این محتواها توسط کاربران عادی، حتی با علم به غیرقانونی بودن آن، به ندرت در رویه قضایی ایران به عنوان جرم قابل پیگرد شناخته می‌شود. هدف قانون‌گذار در این پرونده‌ها مسدودسازی منبع انتشار و تنبیه و جبران خسارت توسط منبع اصلی است، نه برخورد با خیل عظیمی از کاربران.

بنابراین، می‌توانید بدون نگرانی نسبت به مسئولیت‌های کیفری یا جبران خسارت، به استفاده شخصی خود ادامه دهید، هرچند از نظر اخلاقی و برای حمایت از پدیدآورندگان، خرید نسخه‌های قانونی آثار همواره توصیه می‌شود. آرزوی موفقیت برای شما دارم.