آیا دادگاه می‌تواند برخلاف اجراییه عمل کند؟

محمد بابادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸ · ۳۲ مشاوره موفق

پاسخ شما کوتاه و تخصصی:

۱. آیا دادگاه می‌تواند محکوم‌علیه را برخلاف مفاد اجراییه ملزم کند؟
خیر، نمی‌تواند. اجراییه بر اساس توافق طرفین تنظیم شده و تاریخ یا شرط مشخصی برای دریافت حق آبه دارد. دادگاه اجرای احکام موظف به رعایت دقیق مفاد اجراییه است و نمی‌تواند بدون حکم جدید یا توافق طرفین، آن را تغییر دهد. الزام محکوم‌علیه به دادن حق آبه در روزی که مختص دیگران است، نوعی تغییر محتوای حکم محسوب می‌شود که خارج از اختیارات اجرای احکام است.

۲. اگر دادگاه برخلاف اجراییه عمل کرد، چگونه اعتراض کنید؟

سه راه سریع و موثر:

· اعتراض به دستور اجرا (ماده ۵۶ قانون اجرای احکام مدنی): در همان دادگاه اجرای احکام، به واحد اجرا اعلام کنید که دستور الزام با مفاد اجراییه مغایر است. دادگاه مکلف به رسیدگی و رفع اشتباه است.
· شکایت به دادگاه صادرکننده اجراییه (دادگاه حقوقی که حکم اولیه را داده): از آن دادگاه بخواهید تفسیر یا تعیین تکلیف کند که منظور از «روز دریافت حق آبه» چه روزی بوده. اگر روز مشخص در اجراییه قید شده، دادگاه نمی‌تواند آن را تغییر دهد.
· درخواست اعمال ماده ۴۹ قانون اجرای احکام مدنی: اگر اجراییه قابلیت ابهام داشته باشد، دادگاه تفسیر می‌کند، اما هرگز نمی‌تواند برخلاف نص صریح آن عمل کند.

نکته مهم: اگر روز تحویل حق آبه در اجراییه مشخص است (مثلا «روز پنجم هر ماه»)، دادگاه هیچ اختیاری برای تغییر آن به روز دیگر ندارد. اگر دادگاه اصرار بر الزام دارد، پرونده را با ذکر نقض آشکار قانون به دادگاه تجدیدنظر ببرید یا از نهادهای نظارتی مثل بازرسی قضایی کمک بگیرید.

برای اقدام فوری: همین حالا به شعبه اجرای احکام مراجعه کرده و اظهارنامه رسمی بدهید که مفاد اجراییه را یادآوری کنید. اگر اعتنایی نشد، اعتراض کتبی ثبت کنید.