آیا حق حبس مهریه برداشته شده است؟

محمدمهدی قنبری

۱۱ ماه پیش

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

با سلام و احترام،

در پاسخ به پرسش شما در مورد تغییرات جدید قانون مهریه، موارد زیر بر اساس اطلاعات موجود تا امروز (۱۷ مهر ۱۴۰۴) قابل ارائه است. لازم به ذکر است که این تغییرات در قالب یک طرح در مجلس در حال بررسی است و برخی جزئیات ممکن است تا زمان تبدیل شدن به قانون قطعی، دستخوش تغییر شوند.

تغییرات اصلی: پابند الکترونیک به جای حبس
بله، این موضوع صحت دارد که بر اساس طرح جدید اصلاح قانون محکومیت‌های مالی، مجازات حبس برای عدم پرداخت مهریه در حال حذف شدن و جایگزینی با پابند الکترونیک است. هدف اصلی این طرح، حبس‌زدایی و کاهش جمعیت زندان‌ها به دلیل بدهی‌های مالی مربوط به مهریه است.

مهم‌ترین تغییرات پیشنهادی در این طرح عبارتند از:

کاهش سقف مهریه با ضمانت اجرایی کیفری: سقف مهریه‌ای که برای آن می‌توان درخواست حبس (و اکنون پابند الکترونیک) کرد، از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه بهار آزادی کاهش یافته است.

پابند الکترونیک به جای زندان: حتی در صورت عدم پرداخت این ۱۴ سکه، زوج دیگر به زندان نخواهد رفت، بلکه تحت نظارت قضایی با پابند الکترونیک قرار می‌گیرد. این پابند با استفاده از سیستم‌های GPS، محدوده تردد فرد را کنترل می‌کند.

مطالبه مهریه بیش از ۱۴ سکه: زوجه همچنان حق مطالبه کل مهریه توافق‌شده (حتی اگر هزاران سکه باشد) را دارد. اما برای مبلغ مازاد بر ۱۴ سکه، ضمانت اجرای کیفری (حبس یا پابند) وجود ندارد و مطالبه آن تنها از طریق روش‌های حقوقی مانند توقیف اموال زوج امکان‌پذیر است.

وضعیت حبس و اعسار (ناتوانی در پرداخت)
در طرح جدید، حتی اگر دادخواست اعسار زوج (ادعای ناتوانی مالی) برای پرداخت ۱۴ سکه اولیه رد شود، باز هم حکم حبس صادر نخواهد شد و به جای آن از پابند الکترونیک استفاده می‌شود.

با این حال، طبق قوانین فعلی (پیش از نهایی شدن طرح جدید)، اگر زوج توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد اما از پرداخت آن خودداری کند، یا پس از حکم اعسار و قسط‌بندی، اقساط خود را نپردازد، زوجه می‌تواند حکم جلب او را بگیرد. اما رویه فعلی دادگاه‌ها نیز تا حد امکان به سمت صدور حکم حبس برای مهریه نمی‌رود و بیشتر به دنبال تقسیط بدهی است. طرح جدید این رویه را به قانون تبدیل کرده و حبس را به کلی حذف می‌کند.

حق حبس زوجه و ارتباط آن با تعداد سکه
نکته بسیار مهم این است که «حق حبس زوجه» را با «حبس زوج به دلیل عدم پرداخت مهریه» اشتباه نگیریم. این دو، مفاهیم حقوقی کاملا متفاوتی هستند:

حبس زوج: مجازاتی است که برای بدهکار مالی (زوج) در نظر گرفته می‌شود و طرح جدید در حال تغییر آن است.

حق حبس زوجه: حقی است که بر اساس ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی به زن داده شده است. به موجب این حق، زن می‌تواند تا زمانی که مهریه‌اش را به طور کامل دریافت نکرده، از ایفای وظایف زناشویی (تمکین خاص) در مقابل شوهر خودداری کند.

شرایط و وضعیت حق حبس زوجه:

عدم ارتباط با قانون جدید مهریه: طرح جدید مجلس در مورد پابند الکترونیک و سقف ۱۴ سکه، مربوط به ضمانت اجرای کیفری مهریه است و حق حبس زوجه را حذف نکرده است. این حق همچنان پابرجاست.

شرایط استفاده از حق حبس: این حق تنها در صورتی قابل استفاده است که مهریه «حال» (عندالمطالبه) باشد و زن پیش از آن، به ایفای وظایف زناشویی (تمکین خاص) با رضایت خود اقدام نکرده باشد.

عدم ارتباط با تعداد سکه: حق حبس زوجه به تعداد سکه بستگی ندارد. تا زمانی که کل مهریه پرداخت نشده باشد، این حق ساقط نمی‌شود، حتی اگر بخشی از مهریه یا اقساط آن پرداخت شده باشد (در صورتی که تقسیط به حکم دادگاه و به دلیل اعسار زوج باشد).

برقراری حق نفقه: در مدتی که زن از حق حبس خود استفاده می‌کند، حق دریافت نفقه از او ساقط نمی‌شود و مرد همچنان مکلف به پرداخت نفقه است.

به طور خلاصه، قانون جدید مجازات حبس برای مرد را با پابند الکترونیک (تا سقف ۱۴ سکه) جایگزین می‌کند، اما «حق حبس زوجه» که یک حق مدنی برای زن است، همچنان به قوت خود باقی است و تحت تاثیر این تغییرات قرار نگرفته است.

احسان عبدالهی تأیید‌شده

۱۱ ماه پیش

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۸ · ۱٬۲۲۲ مشاوره موفق

هنوز قانون جدید که مراحل قانون گذاری را طی کرده باشد ابلاغ نگردیده است . مطابق رویه موجود در صورتیکه زوج معسر شناخته شود نسبت به پرداخت مهریه تقسیط صورت گرفته و تا زمان پرداخت مرتب اقساط موضوع حبس و پابند و ... منتفی است .

میثم احمدی تأیید‌شده

۱۱ ماه پیش

همیار بنیاد

۵٫۰ · ۴٬۹۱۱ مشاوره موفق

درود بر شما، دوست گرامی مستحضر باشید که قانون جدیدی فعلا ابلاغ نشده، بعد از اعسار مادامی که اقساط پرداخت شود، حبس و پابند و... منتفی لست