آیا حریم جوی آب قابل خرید و فروش است و می‌توان آن را به زمین شخصی الحاق کرد؟

پرسیده شده ۱ ماه پیش۲۰ پاسخ ثبت شده

حریم جوی آب حدوداً ۷۰ سانتی‌متر است و زمین‌های کشاورزی و باغات اطراف آن هر ساله از این جوی استفاده می‌کنند. آیا حریم جوی آب قابل خرید و فروش است؟ همچنین آیا شخص مجاور جوی آب می‌تواند ادعا کند حریم جوی آب قدیمی جزو زمین شخصی اوست، در حالی که تنها سند او یک سند جدید مربوط به سال ۱۳۹۸ باشد؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

حریم جوی آبِ عمومی یا مشترک جزو اموال عمومی و دارای حق ارتفاق است و امکان خرید، فروش یا تصرفِ اختصاصی آن وجود ندارد. سند مالکیت جدیدِ سال ۱۳۹۸ نیز به تنهایی نمی‌تواند حریم قانونی یا حقابهٔ قدیمی کشاورزان را از بین ببرد.

این یک قاعده کلی است، اما سرنوشت ادعای مالکیت به عمومی یا خصوصی بودنِ جوی و مندرجات دقیقِ سوابق ثبتی بستگی دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

حریم جوی عمومی قابل خرید و فروش نیست

اگر جوی آب مورد استفاده مشترک کشاورزان یا نهر عمومی باشد، بر اساس قانون بستر و حریم آن در شمار مشترکات عمومی است و معامله یا تصرف آن باطل خواهد بود. حتی اگر جوی در زمین خصوصی باشد، حقوق ارتفاقی و حقابه کشاورزان قدیمی پابرجا می‌ماند و مالک مجاور نمی‌تواند مانع استفاده دیگران شود. ارائه سند مالکیت جدید مربوط به سال ۱۳۹۸ به تنهایی مالکیت بر حریم قدیمی را ثابت نمی‌کند و حدود ملک باید از طریق اداره ثبت و امور آب استعلام و کارشناسی شود.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۰ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
علیرضا مسلمی

علیرضا مسلمی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۱ نظر)

با تقدیم احترام صرف استفاده سالانه کشاورزان از جوی به تنهایی مالکیت آن را ثابت نمی‌کند و عرض حدود ۷۰ سانتی‌متر نیز خودبه‌خود حریم قانونی محسوب نمی‌شود. اگر جوی نهر طبیعی یا کانال عمومی آبرسانی و آبیاری باشد بستر آن در اختیار حکومت است و تعیین بستر و حریم با وزارت نیرو خواهد بود بنابراین طبق ماده ۲ قانون توزیع عادلانه آب استخرید و فروش بستر یا حریم عمومی توسط اشخاص معتبر نیست و هرگونه تصرف در آن نیاز به اجازه وزارت نیرو دارد. اگر جوی خصوصی باشد زمین مجاور فقط در صورتی می‌تواند آن قسمت را متعلق به خود بداند که حدود سند و سوابق ثبتی و نظر کارشناسی این موضوع را تایید کند و سند جدید سال ۱۳۹۸ به تنهایی حق استفاده قدیمی یا حق ارتفاق کشاورزان را از بین نمی‌برد زیرا طبق ماده ۹۷ قانون مدنی کسی که از قدیم در ملک دیگری مجرای آب داشته است نمی‌توان مانع استفاده او شد و مطابق ماده ۱۰۶ همان قانون مالک ملک نمی‌تواند تصرفی انجام دهد که موجب تضییع یا تعطیل این حق شود. بنابراین ابتدا باید از اداره منابع آب شهرستان تعیین شود جوی عمومی است یا خصوصی و حریم آن دقیقا چه اندازه است و سپس نقشه ثبتی و سوابق استفاده بررسی شود. موفق باشید 💐

هومن زمانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۰ نظر)

بر اساس قوانین ایران، اصل مالکیت خصوصی بر خود آب پس از انقلاب از بین رفته است و این جوی آبی که عموم از آن استفاده میکنند یک منبع عمومی محسوب میشودبنابر این جوی ۷۰ سانتیمتری به عنوان یک کالای مستقل دارای خرید و فروش نیست. کسی هم که ادعای مالکیت بر هریم را دارد بر اساس ماده ی ۲ قانون توزیع عادلانه ی آب، محکوم به رد است مگر این که سند معتبر برای ادعایش داشته باشد

میثم امیرزاده

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۵ نظر)

۱) اگر جوی آب، نهر طبیعی یا کانال عمومی/مشترک باشد (که با توجه به استفاده هر ساله اراضی و باغات اطراف، ظاهرا همین است)، طبق ماده ۲ قانون توزیع عادلانه آب، بستر و حریم آن از مشترکات عمومی است. مشترکات عمومی قابل خرید و فروش و تملک خصوصی نیست؛ هر قرارداد فروش آن باطل و بلااثر است. دولت/وزارت نیرو حق نظارت و جلوگیری از تصرف را دارد.
۲) اگر جوی صرفا یک جوی خصوصی داخل ملک شخصی باشد، ممکن است عرصه آن ملک خصوصی باشد؛ اما در این صورت هم حق استفاده زراعین/حقابه داران به عنوان حق ارتفاق یا حق مشترک به جای خود باقی است و خریدار نمی‌تواند حریم را به‌گونه‌ای بفروشد یا مسدود کند که مانع استفاده دیگران شود

معصومه محرمخانی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

حریم اب نوعی حق ارتفاق برای کل مالکین است و قابلیت خرید و فروش ندارد

نمایش ۱۶ پاسخ دیگر وکلا

معصومه حیدری

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۸ نظر)

درود
خیر
نمی‌توان صرفا گفت حریم جوی قابل خریدوفروش نیست. اگر جوی، ملک خصوصی باشد ممکن است تابع مالکیت خصوصی باشد اما اگر مجرای عمومی آب و مشمول حریم قانونی باشد، حریم آن قابل تملک خصوصی نیست. صرف سند سال ۱۳۹۸ هم به‌تنهایی مالکیت بر حریم جوی قدیمی را ثابت نمی‌کند و باید سابقه ثبتی، حدود سند و وضعیت جوی توسط مرجع صالح آب بررسی شود.

مصطفی فودازی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳ نظر)

با سلام
به‌طور کلی، حریم جوی آب لزوما قابل خرید و فروش به‌عنوان ملک خصوصی نیست و ابتدا باید مشخص شود جوی و حریم آن از نظر قانونی و ثبتی چه وضعیتی دارد؛ مثلا جزء اموال عمومی، مجرای اختصاصی یا متعلق به مالکین و بهره‌برداران باشد.
صرف مجاورت با جوی آب نیز به این معنا نیست که شخص بتواند حریم جوی قدیمی را جزء ملک خود بداند. اگر جوی سابقه بهره‌برداری عمومی یا مشترک کشاورزان داشته باشد، سند جدید مجاور نیز بدون تصریح و احراز حدود، لزوما مالکیت حریم جوی را ثابت نمی‌کند.
بنابراین سابقه ایجاد جوی، نقشه و حدود ثبتی، حقابه‌ها و نحوه استفاده مستمر اهالی اهمیت دارد و برای تعیین مالکیت باید سوابق اداره ثبت و امور آب بررسی شود.

محمد صابری نژاد

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

در فرض سوال اگر جوی اب مورد استفاده عده ای از زمین داران و مالکین پایین دست است که از آب استفاده می کنند قابل تملک و خرید و فروش نیست و به نوعی حق ارتفاق محسوب شده و نیز حق ممر و مجرای اب .لذا قابل تملک و بیع نیست و انجام ان باطل است و اگر مورد استفاده عموم مردم باشد نیز جزئ مشترکات عمومی محسوب شده و باز هم قابل تملک نیست

ندا نظری قهنویه

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۹ نظر)

خیر قابل خرید و فروش نیست و ادعای شخص کذب میباشد و در صورت تصرف قابل پیگیری قانونی میباشد

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۵ نظر)

خیر، صرف اینکه جوی حدود ۷۰ سانتی‌متر عرض دارد، به‌معنای قابل خریدوفروش بودن «حریم» آن نیست؛ ابتدا باید مشخص شود جوی، نهر طبیعی، نهر احداثی، یا کانال عمومی/شبکه آبیاری است و حریم قانونی آن توسط مرجع صالح تعیین شده است. طبق قانون توزیع عادلانه آب، تعیین حریم انهار و مجاری آب در صلاحیت وزارت نیرو است و در اختلافات نیز نظر کارشناسی وزارت نیرو اهمیت دارد.

علی اکبر نصیری خلیلی

کارشناس حقوقی

با سلام ، خیر، حریم جوی آب جزو اموال عمومی یا تابلویی محسوب شده و قابلیت خرید، فروش یا الحاق به سند مالکیت شخصی را ندارد. از آنجا که حریم بر اساس قوانین سازمان آب تعیین می‌شود، سند جدید مالک (سال ۱۳۹۸) نمی‌تواند بر حقوق عمومی و حریم قانونی پیشین غلبه کند و ادعای مالکیت بر آن بی‌اساس است.

اعلا قدیمی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۵ نظر)

سلام
اولا آنچه در سنددقید شده است ملاک است نه ادعای افراد
ثانیا حریم جوی آب قابل تمکن نمیباشد

الیکا فخرایی لطف آبادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۶ نظر)

سلام. حریم جوی آب مال عمومی است و قابلیت خرید و فروش ندارد. مجاور نمی‌تواند با استناد به سند جدید، ادعای مالکیت بر حریم قدیمی کند؛ زیرا حریم‌های عمومی از پیش تعیین شده و جزء اموال غیرقابل تصرف محسوب می‌شوند.

هادی فرخی

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

خیر، صرف مجاورت با جوی آب یا داشتن سند جدید، به‌تنهایی باعث مالکیت بر حریم جوی نمی‌شود.

اگر جوی، مجرای عمومی یا تاسیسات مربوط به حقابه عمومی/مشترک باشد، حریم آن تابع مقررات مربوط است و اصولا نمی‌توان آن را مانند ملک خصوصی مستقل خریدوفروش کرد.
سند سال ۱۳۹۸ نیز به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که حریم جوی قدیمی از ابتدا جزء ملک شخص بوده؛ سوابق ثبتی و حدود ملک باید بررسی شود.
استفاده مستمر کشاورزان از جوی می‌تواند قرینه‌ای مهم درباره عمومی یا مشترک بودن مسیر باشد، ولی به‌تنهایی مالکیت را اثبات نمی‌کند.

اگر اختلاف جدی است، نقشه ثبتی، سندهای قدیمی و سوابق اداره ثبت و آب منطقه‌ای تعیین‌کننده‌تر هستند

حمیدرضا مجتهدی فر

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام، مستندا به ماده ۲ قانون توزیع عادلانه آب و قواعد اموال عمومی و مشترکات، حریم جوی آب (اعم از نهر طبیعی یا کانال عمومی) جزو اموال عمومی و غیرقابل تملک خصوصی است و هرگونه معامله یا تصرف در آن باطل و بلااثر بوده و صرف مجاورت یا سند رسمی ملک، دلیلی بر مالکیت بر حریم نمی‌باشد. موفق باشید

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۴۰ نظر)

باسلام
اگر این ۷۰ سانتی‌متر واقعا «حریم قانونی» یا بستر/حریم یک نهر یا کانال عمومی باشد، صرفا با قرارداد خصوصی قابل خریدوفروش و الحاق به ملک مجاور نیست. اما ابتدا باید مشخص شود این جوی از نظر حقوقی دقیقا چه وضعیتی دارد.
طبق ماده ۱۳۶ قانون مدنی، حریم مقدار زمینی است که برای کمال انتفاع از نهر و مانند آن ضرورت دارد؛ بنابراین عدد ۷۰ سانتی‌متر به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کند که حریم قانونی همین مقدار است.
اگر جوی، کانال عمومی آبرسانی/آبیاری یا نهر طبیعی باشد، تعیین بستر و حریم آن تابع مقررات قانون توزیع عادلانه آب و در موارد مربوط، صلاحیت وزارت نیرو است. دخل و تصرف در بستر و حریم قانونی نیز بدون مجوز وزارت نیرو ممنوع است.

علی فتحی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۴ نظر)

سلام کاربر گرامی این موضوع به نظر کارشناس رسمی دادگستری بستگی دارد

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۱ نظر)

حریم جوی آب جزو اموال عمومی و انفال است و قابل خرید و فروش نیست و شخص مجاور حتی با داشتن سند جدید نمی تواند ادعای مالکیت بر حریم جوی آب کند زیرا صدور سند برای حریم خلاف قانون است و باطل می باشد و شما می توانید دعوای ابطال سند او را مطرح کنید

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۸ نظر)

حریم جوی آب طبق قانون جزء اموال عمومی است و قابل خرید و فروش یا مالکیت شخصی نیست، حتی با سند جدید ۱۳۹۸. برای تعیین دقیق حدود، از شرکت آب منطقه‌ای استعلام بگیرید و در صورت ادعای مالکیت، دعوای رفع مزاحمت مطرح کنید.

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
خیر حریم قابل انتقال نیست

علیرضا حاتمی نژاد

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲ نظر)

درود حریم جوی آب قابلیت خرید فروش ندارد و در هر ملکی که باشد حریم آن از مساحت زمین کم خواهد شد و هیچ کس نمی‌تواند نسبت به آن حریم ادعا مالیکت کند یا استفاده آن را نسبت به استفاده سایر اشخاص محدود کند.

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید