جرم جعل سند رسمی از جرائم درجه ۵ بوده و از جرایم غیرقابل گذشت بوده و ۷ سال از تاریخ وقوع جرم مشمول مرور زمان تعقیب و شکایت کیفری میشود. جرم جعل سند عادی نیز از جرائم درجه ۶ بوده و از جرائم قابل گذشت بوده و یک سال از تاریخ وقوع جرم مشمول مرور زمان تعقیب و شکایت کیفری میشود.
آیا جرم ارائه و استفاده از فیلم مجعول (دستکاری شده) و اظهار خلاف واقع ۵ سال از تاریخ وقوع جرم مشمول مرور زمان تعقیب و شکایت میشود یا یک سال از تاریخ وقوع جرم مشمول مرور زمان تعقیب و شکایت کیفری میشود؟ کدامیک صحیح است؟
این پاسخ بهصورت خودکار و بر اساس میزان جزئیات در ابتدا آمده است، نه بهعنوان تأیید محتوای آن.
پاسخ توسط یکی از وکلای بنیاد وکلا
پاسخ کوتاه به سوال شما این است که جرم «استفاده از دادههای مجعول» (مانند فیلم دستکاریشده) طبق قانون جرایم رایانهای، یک جرم درجه ۵ و غیرقابل گذشت محسوب میشود و مشمول مرور زمان تعقیب ۷ ساله است. اما اگر عمل صرفا «انتشار فیلم تحریف شده به منظور هتک حیثیت» (ماده ۷۴۴) باشد، جرمی قابل گذشت بوده و مهلت شکایت آن یک سال است.
در ادامه جزئیات دقیق حقوقی این تفکیک بیان شده است:
۱. جرم استفاده از فیلم مجعول (دادههای رایانهای)
طبق ماده ۷۳۵ قانون مجازات اسلامی (ماده ۷ قانون جرایم رایانهای)، استفاده از دادههای مجعول (که فیلم یا ویدئو نیز نوعی داده محسوب میشود) مجازاتی برابر با خود جرم جعل رایانهای دارد.
درجه جرم: مجازات این جرم حبس از ۱ تا ۵ سال است که طبق ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، درجه ۵ محسوب میشود.
قابل گذشت یا غیرقابل گذشت: این جرم در فهرست جرایم قابل گذشت (ماده ۱۰۴ اصلاحی) ذکر نشده و اصل بر غیرقابل گذشت بودن آن است.
مرور زمان: برای جرایم تعزیری درجه ۵، مرور زمان تعقیب ۷ سال از تاریخ وقوع جرم است.
۲. جرم تغییر و انتشار فیلم برای هتک حیثیت (ماده ۷۴۴)
اگر عمل ارتکابی صرفا تغییر یا تحریف فیلم و انتشار آن به قصد هتک آبرو باشد (بدون استفاده از آن به عنوان سند در مراجع رسمی)، مشمول ماده ۷۴۴ (ماده ۱۶ جرایم رایانهای) است.
درجه جرم: مجازات آن حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال است که درجه ۶ محسوب میشود.
قابل گذشت: طبق اصلاحات سال ۱۳۹۹، این جرم خاص (موضوع ماده ۷۴۴) قابل گذشت اعلام شده است.
مرور زمان: چون جرم قابل گذشت است، شاکی باید ظرف یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم شکایت کند، وگرنه حق شکایت کیفری او ساقط میشود.
۳. جرم اظهار خلاف واقع و نشر اکاذیب رایانهای (ماده ۷۴۶)
اگر منظور از «اظهار خلاف واقع»، نشر اکاذیب از طریق سامانههای رایانهای باشد (ماده ۷۴۶):
درجه جرم: مجازات آن درجه ۶ است.
قابل گذشت یا غیرقابل گذشت: در مورد قابل گذشت بودن این جرم اختلاف نظر وجود دارد، اما نظر غالب (و نظریات مشورتی اداره حقوقی) بر این است که چون در قانون جدید تصریح نشده، غیرقابل گذشت است.
مرور زمان: اگر غیرقابل گذشت محسوب شود، مرور زمان تعقیب آن ۵ سال خواهد بود.
نتیجهگیری
اگر فیلم دستکاریشده به عنوان یک سند یا مدرک برای فریب یا ارائه به دادگاه استفاده شده باشد، عنوان مجرمانه «استفاده از دادههای مجعول» (ماده ۷۳۵) با مجازات درجه ۵ صادق است که مرور زمان آن ۷ سال میباشد. بنابراین گزینههای ۱ سال یا ۵ سال برای این حالت صحیح نیستند، مگر اینکه دادگاه عمل را صرفا «نشر اکاذیب» (۵ سال) یا «انتشار فیلم تحریفشده» (۱ سال) تشخیص دهد.
جرم ارائه و استفاده از فیلم مجعول (دستکاری شده) و اظهار خلاف واقع در حقوق کیفری ایران، از مصادیق استفاده از سند یا دلیل مجعول محسوب میشود. این جرم طبق رویه و نظر حقوقدانان، مشمول مرور زمان ۵ سال است، نه یک سال؛ زیرا در زمره جرائم درجه ۶ قرار میگیرد اما به دلیل ماهیت آن (استفاده از دلیل جعلی در مقام اثبات)، مرور زمان آن مطابق مقررات کلی استفاده از سند مجعول تعیین میشود.
در جرایمی مانند ارائه یا استفاده از فیلم مجعول و همچنین اظهار خلاف واقع که معمولا در قالب «استفاده از سند مجعول»، «ارائه دلیل جعلی» یا «اظهار دروغ در مراجع رسمی» بررسی میشوند، مجازات در اغلب موارد درجه ۶ تعزیری است. طبق مواد ۱۰۵ و ۱۰۶ قانون مجازات اسلامی، مرور زمان تعقیب در جرائم درجه ۶، پنج سال از تاریخ وقوع جرم میباشد. بنابراین، مرور زمان یکساله صحیح نیست و مبنای قانونی، مرور زمان پنجساله است.
ارائه و استفاده از فیلم دستکاریشده، در حکم استفاده از سند مجعول عادی است و جرم مستقلی محسوب میشود اما تابع ماهیت همان سند است.
در نتیجه چون سند عادی و قابل گذشت است، مرور زمان شکایت کیفری آن یک سال از تاریخ اطلاع شاکی از جرم است، نه پنج سال.
ارائه و استفاده از فیلم مجعول در شمار اسناد عادی قرار میگیردو جرم قابل گذشت است؛ بنابراین شاکی خصوصی باید ظرف مدت ۱ سال از «اطلاع از وقوع جرم» شکایت کند، وگرنه حق کیفریاش ساقط میشود.
در جرایم کیفری بهتره همون یکسال رو مدنظر قرار دهید و در صورتی ک قصد شکایت دارید قبل از پایان یکسال شکایت رو مطرح کنید چون حداقل مرورزمان در دعاوی کیفری یکسال هست.
اگر فیلم به صورت مدرک یا سندی جعلی برای اثبات حقیقت مورد استفاده قرار گیرد، از نظر قانونی مشمول جعل سند عادی یا رسمی(در جایگاه رسمی مثل قوه قضاییه. یا حایگاه غیررسمی و خصوصی مثل خانواده) میشود.
اما اگر صرفا اظهار خلاف واقع باشد و جنبه سند رسمی نداشته باشد، مطابق قانون مجازات اسلامی، معمولا در قالب جرایم قابل گذشت و درجه ۶ محسوب میشود.
بنا به ماده ۱۰۶ جزا در جرائم تعزیری قابل گذشت هرگاه متضرر از جرم در مدت یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم، شکایت نکند، حق شکایت کیفری او ساقط میشود مگر اینکه تحت سلطه متهم بوده یا به دلیلی خارج از اختیار، قادر به شکایت نباشد که در این صورت مهلت مزبور از تاریخ رفع مانع محاسبه میشود
باسلام درسته که جعل سند شاید مشمول مرور زمان تعقیب گردد ولی استفاده از سند معجول مشمول مرورزمان نمیگردد و هرزمانی که شخص از سند جعل سده استفاده نماید مرتکب جرم گردیده و موردتعقیب کیفری قرارمیگیرد
پاسخهای عمومی، مدارک و تاریخها و شرایط خاصِ شما را نمیبینند. در یک مشاورهٔ تلفنی، وکیل روی همین پرونده با شما صحبت میکند و قدم بعدی را مشخص میکند.
ثبتنام لازم نیست؛ فقط شمارهٔ موبایل، آن هم فقط برای همین مشاوره.
پرسش حقوقی خودتان را بپرسید
پرسش خود را ثبت کنید تا وکلای بنیاد وکلا پاسخ بدهند — ثبت پرسش رایگان است.ثبت پرسش حقوقی
