آیا تشویق به مصرف الکل جرم است؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام دوست عزیز 🌷

خلاصه خیلی کوتاه
• اصل «خوردن مشروب» در حقوق کیفری ایران جرم حدی است (۸۰ ضربه شلاق – قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲).
• هر کس دیگری را به این کار «ترغیب یا تشویق» کند، طبق ماده ۱۲۶ همان قانون «معاون جرم» شناخته می‌شود.
• مجازات معاون شرب خمر، بر‌اساس ماده قانونی، تعزیر درجه ۶ است:
– ۹۱ روز تا ۲ سال حبس ‌یا
– ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزیری ‌یا
– ۲۰ تا ۸۰ میلیون ریال جزای نقدی (دادگاه می‌تواند یکی را یا چند مجازات را توام اعمال کند).
• اگر تشویق‌ به ‌صورت سازمان‌یافته، عمومی یا در فضای مجازی باشد، علاوه بر‌ مورد فوق، ممکن است ذیل «ترویج فساد» در قوانین مطبوعات یا جرایم رایانه‌ای نیز پیگرد شود (حبس تا ۲ سال یا جریمه ۵ تا ۴۰ میلیون ریال).
• «فساد و فحشا»‌ی موضوع ماده ۶۳۹ ق.م.ا (۱ تا ۱۰ سال حبس) در رویه غالب، ناظر به حوزه جنسی/خانه‌های فساد است؛ مگر دادستان بتواند اثبات کند که فعالیت شما «مرکز یا موجب گسترش آشکار فساد عمومی» شده است. صرف تشویق چند نفر به نوشیدن الکل، بدون دایر کردن محل، معمولا تا این حد تشدید نمی‌شود.

───────────────────────────────
۱) مبنای قانونی دقیق
───────────────────────────────
۱. قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲
شرب مسکر مستوجب حد (۸۰ ضربه شلاق) است.
۲. ماده همان قانون
«تحریک، ترغیب، تهدید، تطمیع یا فراهم کردن وسایل» برای ارتکاب جرم = معاونت در جرم.
۳. ماده همان قانون
در جرایم موجب حد، معاون به یکی از مجازات‌های تعزیری درجه ۶ (۹۱ روز تا ۲ سال حبس یا ۳۱‑۷۴ شلاق یا جزای نقدی درجه ۶) محکوم می‌شود.
۴. «قانون جرایم رایانه‌ای» و «قانون مطبوعات»
انتشار یا تشویق عمومی به اعمال خلاف عفت و اخلاق (از جمله مصرف مسکرات) = ۹۱ روز تا ۲ سال حبس یا ۵ تا ۴۰ میلیون ریال جزای نقدی.
۵. قانون مجازات اسلامی (کتاب تعزیرات)
دایر یا اداره کردن مرکز فساد یا تشویق مردم به فساد و فحشا = ۱ تا ۱۰ سال حبس. (در عمل بیشتر برای موضوعات جنسی به کار می‌رود.)

───────────────────────────────
۲) پاسخ به پرسش شما
───────────────────────────────
الف) «تشویق» یا «ترغیب» دیگران به مصرف مشروبات الکلی، حتی بدون در اختیار گذاشتن مکان یا مشروب، در حکم «معاونت در شرب خمر» است و مستقل از این‌که طرف مقابل در نهایت بنوشد یا نه، قابل تعقیب است؛ هرچند اگر اصلا نوشیدنی مصرف نشود، ممکن است پرونده در حد «شروع به جرم» یا «اعمال ماده ۹۲» تخفیف بخورد.

ب) مجازات معمول طبق ماده ۱۲۷ درجه ۶ است:
• ۹۱ روز تا ۲ سال حبس،
• یا ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق تعزیری،
• یا ۲۰ تا ۸۰ میلیون ریال جزای نقدی،
که دادگاه با توجه به شرایط (شدت تشویق، سابقه متهم، اثر واقعی بر مخاطب) یکی یا ترکیبی را تعیین می‌کند.

پ) آیا «فساد و فحشا» محسوب می‌شود؟
• اگر تشویق به ‌صورت محدود و فقط درباره نوشیدن الکل باشد، رویه دادگاه‌ها معمولا آن را صرفا «معاونت در شرب خمر» می‌دانند و به ماده ۶۳۹ (فساد و فحشا) تسری نمی‌دهند.
• اگر کار گسترده، علنی، مکرر و همراه با مهیا کردن محیط یا شبکه توزیع باشد، ممکن است دادستان از عنوان عام «تشویق به فساد» (ماده ۶۳۹) استفاده کند که تا ۱۰ سال حبس دارد. اثبات این عنوان، بار سنگین‌تری دارد و در عمل برای پرونده‌های مربوط به مراکز پارتی، باندهای تولید مشروب یا محافل مختلط نامتعارف به‌کار می‌رود.

───────────────────────────────
۳) نکات کاربردی
───────────────────────────────
• «صرف پیشنهاد» در پیام خصوصی اگر منجر به ارتکاب نشود، در مرحله اثبات، معمولا با اخذ تعهد یا قرار تعلیق تعقیب خاتمه پیدا می‌کند؛ ولی اگر دعوت در جمع، کانال تلگرام، یا تبلیغی علنی باشد، دادستان امکان تعقیب جدی‌تری دارد.
• اگر فردی بازداشت شود، قرار تامین متناسب (معمولا کفالت یا وثیقه معادل جریمه‌ای که ممکن است در حکم بیاید) صادر می‌گردد.
• سابقه کیفری قبلی در جرایم حدی یا اخلاقی، احتمال حبس یا شلاق را بالا می‌برد؛ در مقابل، اظهار ندامت، همکاری، و فقدان سابقه، به تخفیف می‌انجامد

امیدوارم پاسخ به دغدغه‌تان روشن باشد. چنانچه نیاز به توضیح درباره روند دادگاه، نحوه دفاع، یا استنادهای قضایی دارید، با کمال میل در خدمتم. 🌻