آیا باید پول را به شاکی پس بدهم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
پاسخ به سوال شما بستگی به مدارک و مستندات شما و نحوه انجام معامله دارد. در ادامه شرح داده می‌شود:

بررسی وضعیت شما
واریز پول به حساب شما: شما ماشین لباسشویی را در دیوار فروخته‌اید و پول به حساب شما واریز شده است. سپس کالا را تحویل داده‌اید.
بستن حساب توسط فتا: فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) حساب شما را بسته است، چون پول واریزی از یک حساب دیگر (شاکی پرونده) بوده است. به احتمال زیاد، این پول در پرونده‌ای کلاهبرداری یا سرقت اینترنتی از حساب دیگری برداشت شده و به حساب شما واریز شده است.
وضعیت شما: شما به عنوان فروشنده، با خریدار معامله کرده‌اید و کالا را هم تحویل داده‌اید. اما پول دریافتی شما از منبع مشکوک (حساب شاکی پرونده) بوده است.

قوانین و رویه قضایی
اصل عدم تبرع: اگر شما وجهی را دریافت کرده باشید و طرف مقابل در دادگاه نتواند ثابت کند که این وجه بابت کالا یا خدمتی بوده که به او تحویل داده‌اید، اصل بر این است که شما مستحق دریافت وجه نبوده‌اید و باید آن را مسترد کنید.
اثبات معامله: اگر شما بتوانید ثابت کنید که این پول در قبال تحویل ماشین لباسشویی بوده و خریدار واقعی همین شخص بوده یا معامله شما واقعی و همراه با تحویل کالا بوده است، ممکن است قاضی به نفع شما حکم دهد. اما اگر نتوانید مدارک معتبر (مانند رسید کتبی، فاکتور، شاهد یا مدارک هویتی خریدار) ارائه دهید، احتمالا باید مبلغ را به شاکی پرونده پس بدهید.
مسئولیت شما: اگر پول دریافتی از حساب یک شاکی سرقت شده باشد و شما نتوانید ثابت کنید که معامله شما واقعی بوده و کالا را به شخصی که واقعا مالک پول بوده تحویل داده‌اید، احتمالا قاضی به شما حکم خواهد داد که پول را پس بدهید. زیرا در این حالت، شما دارا شدن ناعادلانه کرده‌اید.
ماده ۳۰۱ قانون مدنی: کسی که عمدا یا به اشتباه چیزی را که مستحق نبوده دریافت کند، ملزم است آن را به مالک تسلیم کند. اگر پول به حساب شما به اشتباه یا به هر دلیل نادرست واریز شده باشد، شما باید آن را بازگردانید.

جمع‌بندی
اگر مدارک معتبر معامله دارید: مدارک هویتی خریدار، رسید کتبی، فاکتور، شاهد و مستندات تحویل کالا را ارائه دهید. این مدارک می‌تواند به شما کمک کند تا ثابت کنید معامله شما قانونی بوده و شما مستحق دریافت پول بوده‌اید.
اگر مدارک ندارید: احتمالا قاضی حکم می‌دهد که پول را به شاکی پرونده پس بدهید. چون اصل بر عدم تبرع است و شما باید اثبات کنید که این پول در قبال کالا یا خدمتی بوده که به خریدار تحویل داده‌اید.
توصیه: همیشه در معاملات آنلاین مانند دیوار، مدارک هویتی خریدار و رسید کتبی دریافت کنید و ترجیحا معامله را در حضور شاهد یا در مکان‌های امن انجام دهید.

نتیجه
اگر نتوانید اثبات کنید که معامله شما واقعی بوده و کالا را به شخصی که مالک واقعی پول بوده تحویل داده‌اید، قاضی به احتمال زیاد حکم می‌دهد که پول را به شاکی پرونده پس بدهید. اما اگر مدارک معتبر و شاهد ارائه دهید، ممکن است قاضی به نفع شما رای دهد.