آیا باید به آرای وحدت رویه استناد کنم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
استناد به آرای وحدت رویه ۷۳۳ و ۸۱۱: الزامی یا اختیاری؟
در خصوص دادخواست بطلان معامله به دلیل مستحق‌للغیر بودن مبیع و مطالبه ثمن به نرخ روز، گرچه قضات مکلف به آگاهی از قوانین و آرای وحدت رویه هستند، اما برای جلوگیری از هرگونه ایراد شکلی یا ماهوی و برای اطمینان از محاسبه صحیح غرامت، اکیدا توصیه می‌شود که به طور صریح به آرای وحدت رویه شماره ۷۳۳ و ۸۱۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور استناد نمایید.
در ادامه به تفصیل به چرایی این موضوع پرداخته می‌شود:
اهمیت و جایگاه آرای وحدت رویه
آرای وحدت رویه هیات عمومی دیوان عالی کشور، در حکم قانون بوده و برای تمامی دادگاه‌ها و مراجع قضایی لازم‌الاجرا است. این آراء به منظور ایجاد رویه واحد قضایی در موارد بروز اختلاف نظر بین شعب مختلف دادگاه‌ها صادر می‌شوند. بنابراین، استناد به آنها، مسیر قانونی و مبنای حقوقی خواسته شما را به روشنی برای دادگاه مشخص می‌کند.
تفاوت کلیدی میان مطالبه «ثمن به نرخ روز» و استناد به آراء وحدت رویه
صرف ذکر عبارت «مطالبه ثمن به نرخ روز» ممکن است این ابهام را ایجاد کند که منظور شما کدام یک از روش‌های محاسبه است:

* محاسبه بر اساس شاخص تورم بانک مرکزی: این روش که در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی شده، معمولا خسارت واقعی وارده به خریدار را جبران نمی‌کند.
* محاسبه بر اساس قیمت روز ملک مشابه: این روش که مطلوب خریدار است، به صراحت در رای وحدت رویه شماره ۸۱۱ مورد تاکید قرار گرفته است.

رای وحدت رویه شماره ۷۳۳ مورخ ۱۳۹۳/۷/۱۵، این اساس را بنیان نهاد که فروشنده باید غرامات وارده به خریدار جاهل به فساد معامله، از جمله کاهش ارزش ثمن را جبران کند.
با این حال، به دلیل بروز تفاسیر مختلف از این رای، رای وحدت رویه شماره ۸۱۱ مورخ ۱۴۰۰/۴/۱ صادر شد تا هرگونه ابهام را برطرف سازد. این رای به طور مشخص اعلام کرد که:

دادگاه میزان غرامت را ... بر اساس میزان افزایش قیمت (تورم) اموالی که از نظر نوع و اوصاف مشابه همان مبیع هستند، تعیین می‌کند و موضوع از شمول ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی خارج است.

بنابراین، با استناد صریح به این دو رای، خصوصا رای وحدت رویه ۸۱۱، شما به دادگاه اعلام می‌کنید که مبنای محاسبه غرامت مورد نظر شما، نه شاخص کلی تورم، بلکه قیمت روز یک آپارتمان مشابه از نظر نوع و اوصاف است که این امر از طریق ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری تعیین می‌شود.
فواید استناد صریح در دادخواست:

۱. رفع هرگونه ابهام: دادگاه به طور دقیق متوجه مبنای قانونی خواسته شما مبنی بر دریافت معادل قیمت روز آپارتمان مشابه می‌شود.
۲. جلوگیری از ایرادات احتمالی: از طرح ایرادات شکلی یا ماهوی توسط خوانده یا وکیل وی مبنی بر نامشخص بودن نحوه محاسبه غرامت، جلوگیری می‌کند.
۳. تقویت مبانی حقوقی دادخواست: دادخواست شما از نظر حقوقی مستدل و قوی‌تر شده و شانس موفقیت را افزایش می‌دهد.
۴. هدایت دادگاه به مسیر صحیح: با استناد به این آراء، شما به طور مستقیم دادگاه را به رویه صحیح قانونی که توسط دیوان عالی کشور ترسیم شده است، هدایت می‌کنید.

نتیجه‌گیری:
اگرچه صرف عبارت «مطالبه ثمن به نرخ روز» ممکن است برای طرح دعوا کافی باشد، اما برای جلوگیری از هرگونه تفسیر متفاوت، اطمینان از جبران کامل خسارت بر اساس قیمت روز ملک مشابه و پرهیز از اطاله دادرسی، الزامی است که در متن دادخواست خود به روشنی به مواد ۳۹۰ و ۳۹۱ قانون مدنی و به خصوص آرای وحدت رویه شماره ۷۳۳ و ۸۱۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور استناد کنید. این کار باعث می‌شود دادخواست شما از ابتدا بر مبنای حقوقی محکم و غیرقابل انکاری بنا شود.