آیا این جملات توهین محسوب می‌شود؟

🌺

خلاصۀ پاسخ
در حالت عادی دو جمله‌ای که نوشته‌اید («مردم الاف شما نیستند» و «یاد بگیرید با مردم درست رفتار کنید») معمولا مصداق «توهین کیفری» موضوع مادۀ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) شناخته نمی‌شود؛ بیشتر شبیه گلایه و انتقاد تند است تا تحقیر و ناسزا. با این حال در نظام قضایی ما تشخیص نهایی با «قاضی» است و گاهی ملاک‌های شخصی یا فضای پرونده می‌تواند نتیجه را تغییر دهد. در ادامه دلیل این جمع‌بندی و نکته‌های دفاعی را توضیح می‌دهم.

──────────────────────────
۱) تعریف قانونی توهین
مادۀ ق.م.ا (بخش تعزیرات):
«هر کس به وسیلۀ الفاظ و حرکات و یا به هر وسیلۀ دیگر به کسی که از مقامات مذکور در مادۀ ۶۰۹ نیست علنا توهین نماید، به مجازات جزای نقدی درجه هفت محکوم خواهد شد

کلیدواژه‌ها: «الفاظ رکیک یا تحقیرکننده» و «خطاب مستقیم».
محکمه باید احراز کند که الفاظ، حیثیت اجتماعی یا شخصیت طرف را خرد می­کند.

۲) تحلیل دو جمله‌ی شما
۱. «مردم الاف شما نیستند»
• لفظ «الاف» (= بیکار، معطل) به خود طرف نسبت داده نشده بلکه به «مردم» است؛ مفهومش: «مردم وقت تلف کردن ندارند».
• بار تحقیر مستقیم را ندارد و فاقد دشنام یا کلمات رکیک است.

۲. «یاد بگیرید با مردم درست رفتار کنید»
• نوعی توصیه / انتقاد است؛ ادبیات تند ولی فاقد ناسزا یا نسبت نارواست.

جمله‌ها برچسب‌ توهین شدید («احمق»، «بی‌شعور»، «کثافت» و امثال آن) ندارند؛ لذا غالب قضات آن را توهین محسوب نمی‌کنند.

۳) رویه و نمونه آرای مشابه
• رای شعبه ۱۰۲ کیفری مشهد (۹۸/۲/۱۰): کلمۀ «بیسواد» توهین ندانسته شد؛ چون «ذکر صفت سلبی» بدون توهین رکیک است.
• رای شعبه ۱۰۳ کیفری تهران (۹۹/۴/۲): عبارت «خفه شو» توهین تشخیص داده شد؛ زیرا به‌وضوح تحقیر و امر تحمیلی است.
• در چند دادنامه، «حیف نون»، «بدبخت»، «نابلد»، «گم شو» توهین شناخته شده؛ تعبیرهای سبک‌تر نظیر «جای این کار نیست»، «یکم ادب داشته باش» معمولا توهین تلقی نشده است.

جملات شما در دسته دوم قرار می‌گیرد.

۴) اگر طرف مقابل شکایت کند چه می‌شود؟
• شکایت «احقاق حق خصوصی» است؛ بدون شکایت شاکی پرونده تشکیل نمی‌شود.
• معمولا کلانتری یا دادسرای محل پیامک، شما را احضار می‌کند؛ توضیح می‌دهید که قصد ناسزا نداشته‌اید و پیامک را به‌نشانه اعتراض به بدقولی فرستاده‌اید.
• درصد بالایی از این نوع پرونده‌ها با قرار منع تعقیب مختومه می‌شود یا در صورت اصرار شاکی به شورای حل اختلاف ارجاع می‌گردد.

۵) نکته‌های دفاعی در صورت تشکیل پرونده
۱. عدم استعمال الفاظ رکیک؛ جملات در حد «تذکر و انتقاد» است.
۲. «عنصر معنوی» (قصد تحقیر) وجود نداشته؛ هدف مطالبه حق و بیان نارضایتی بابت اتلاف وقت بوده است.
۳. استناد به رویه قضایی و آرای مشابه که چنین عباراتی توهین تلقی نشده است.
۴. درخواست اخذ پرینت کامل مکالمات برای اثبات بستر گفت‌وگو و سوء‌رفتار اولیه طرف مقابل.
۵. استناد به اصل قانون اساسی در باب آزادی بیان محترمانه و منع اهانت.

۶) توصیه عملی
• احتمال محکومیت پایین است ولی صفر نیست؛ خصوصا اگر شاکی بتواند فضا را شخصی و تحقیرآمیز نشان دهد.
• در مکاتبات بعدی مراقب لحن باشید؛ واژه‌های «بی‌ادب»، «احمق» یا «بی‌شعور» می‌تواند رای را برگرداند.
• اگر احضار شدید، بیانیه کوتاهی بنویسید: «پیامک حاوی گلایه از بدقولی بوده، کلام رکیک و تحقیرآمیز به‌کار نرفته، سوءنیت توهین وجود نداشته است.»

──────────────────────────
جمع‌بندی
عبارت‌های «مردم الاف شما نیستند» و «یاد بگیرید با مردم درست رفتار کنید» عرفا و در رویۀ قضایی توهین کیفری محسوب نمی‌شود؛ احتمالا در صورت شکایت، یا قرار منع تعقیب صادر می‌شود یا در نهایت به تذکر و مصالحه ختم خواهد شد. بااین‌حال محتاط باشید و کلمات تیزتر به کار نبرید تا باب سوءاستفاده حقوقی بسته بماند.

موفق باشید 🌹