آیا امکان دریافت مبلغ مابه تفاوت اجناس به علت گران شدن از خوانده وجود دارد؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام
به طور خلاصه
۱) آنچه قانونا می‌توانید بگیرید همان «ثمن مقطوع زمان خرید» به‌علاوۀ «خسارت تاخیر تادیه» (شاخص بانک مرکزی) و هزینه‌های دادرسی است؛ نمی‌توانید قیمت امروز همان اجناس را مطالبه کنید، چون قیمت معامله در لحظۀ فروش قطعی شده است.
۲) برای وصول طلب، ابتدا اظهارنامۀ رسمی بفرستید و سپس در شورای حل‌اختلاف محل، دادخواست «مطالبه وجه + خسارت تاخیر» بدهید. پیامک‌ها و دفتر نسیه دلیل شماست.

─────────────────────
۱) چرا «مازاد قیمت روز» قابل مطالبه نیست؟
─────────────────────
در فروش نسیه، «ثمن» یک دین پولی است که هنگام تحویل کالا قطعی می‌شود. افزایش یا کاهش بعدی قیمت کالا تاثیری در قرارداد ندارد؛ تنها جبران قانونی ارزش پول، ماده قانون آیین دادرسی مدنی است:

«در دعاوی که موضوع آن دین و از نوع وجه رایج باشد، دادگاه می‌تواند خوانده را به پرداخت اصل دین و خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص بانک مرکزی محکوم کند.»

بنابراین:
• اصل طلب = مجموع قیمت‌هایی که همان موقع در دفتر نسیه نوشته‌اید.
• خسارت = مابه‌التفاوت شاخص تورم از تاریخ سررسید تا روز پرداخت (توسط اجرای احکام محاسبه می‌شود).
• مطالبه «قیمت روز کالا» وجه قانونی ندارد، مگر در قرارداد شرط کرده باشید «در صورت تاخیر، قیمت روز ملاک است» که ظاهرا چنین شرطی ندارید.

─────────────────────
۲) گام‌های عملی برای وصول طلب
─────────────────────
۱. اظهارنامه رسمی
– از طریق دفتر خدمات قضایی ثبت کنید: «ظرف ۱۰ روز مبلغ … ریال بابت بدهی نسیه مورخ … پرداخت شود؛ در غیر این صورت ناچار به طرح دعوا می‌شوم.»
– رسید ابلاغ را نگه دارید؛

۲. تنظیم دادخواست
– مرجع: شورای حل اختلاف محل کسب (اگر مجموع طلب زیر ۲۰۰ میلیون تومان است).
– خواسته‌ها:
۱) مطالبه وجه به مبلغ …‌ ریال،
۲) خسارت تاخیر تادیه از تاریخ … تا روز پرداخت
۳) هزینه دادرسی و حق‌الوکاله.
– دلایل:
• دفتر یا رسید نسیه (همراه با امضای خریدار یا شهود)،
• پرینت پیامک / واتساپ که وعدۀ پرداخت داده است،
• گواهی دو مشتری یا همسایه که خرید نسیه را دیده‌اند (در صورت انکار).

۳. صدور رای و اجرا
– معمولا شورای حل اختلاف ظرف یکی‑دو جلسه رای قطعی می‌دهد.
– پس از قطعیت، اجرائیه صادر و بدهکار ۱۰ روز برای پرداخت فرصت دارد؛ در غیر این صورت می‌توانید حساب بانکی، حقوق یا اموال منقولش را توقیف کنید.
– اجرای احکام خسارت تاخیر را طبق جدول شاخص سالانه بانک مرکزی محاسبه می‌کند.

─────────────────────
۳) آیا می‌توان شکواییه کیفری هم داد؟
─────────────────────
«عدم پرداخت دین» جرم نیست؛ مگر اینکه از ابتدا قصد پرداخت نداشته و با حیله و دروغ کالا گرفته باشد (کلاهبرداری). اثبات قصد متقلبانه دشوار است. بنابراین تمرکز بر دعوای حقوقی سریع‌تر نتیجه می‌دهد.

─────────────────────
۴) چک‌لیست مدارک برای دفتر خدمات قضایی
─────────────────────
☑ تصویر صفحات دفتر نسیه یا فاکتورهای دستی امضا شده
☑ اسکرین‌شات پیام‌های «امروز واریز می‌کنم…»
☑ کپی کارت ملی خودتان و مشخصات خوانده
☑ اظهارنامه و گواهی ابلاغ
☑ تقویم بهای خواسته (جمع کل بدهی)

─────────────────────
۵) نکته برای فروش‌های بعدی
─────────────────────
• شرط کنید «در صورت تاخیر بیش از … روز، قیمت روز ملاک است» و آن را پشت قبض نسیه امضا بگیرید؛ در این صورت دادگاه همان شرط خصوصی را اجرا می‌کند.
• یا چک/سفته تاریخ‌دار بگیرید تا بتوانید سریع «دستور اجرای اسناد لازم‌الاجرا» بگیرید.

─────────────────────
جمع‌بندی
۱. فقط اصل بدهی + خسارت تاخیر طبق شاخص بانک مرکزی قابل مطالبه است، نه قیمت فعلی اجناس.
۲. با اظهارنامه، سپس دادخواست شورای حل اختلاف، ظرف چند ماه حکم می‌گیرید و از طریق اجرای احکام یا توقیف حساب/مال به حق خود می‌رسید.
۳. برای معاملات آتی، شرط تعدیل قیمت یا تضمین محکم (چک، سفته) را فراموش نکنید. موفق باشید 🌹