آیا امکان جلب من با وجود اعسار هست؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴.۹ | ۶۷مشاوره موفق

سلام
پاسخ را در سه لایه بخوانید:

۱) قواعد کلی «قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۴» درباره بازداشت بدهکار
۲) اثر پذیرش اعسار و تقسیط؛ و این‌که اگر قسط را نپردازید چه اتفاقی می‌افتد
۳) وضعیت شما بعد از درخواست اعسار مجدد و راه‌هایی برای جلوگیری از جلب

────────────────────────────
۱) اصل ماجرا: بازداشت در محکومیت‌های مالی
────────────────────────────
ماده ۲ قانون ۱۳۹۴ می‌گوید:
«هرگاه محکوم‌علیه ظرف مهلت مقرر مالی یا مالی به اندازه محکوم‌به معرفی نکند و ادعای اعسار نداشته یا نتواند اثبات کند، بنا به تقاضای محکوم‌له بازداشت می‌شود.»

پس بازداشت منوط به سه شرط است:
۱) معرفی نکردن مال یا عدم پرداخت؛
۲) درخواست کتبی طلبکار؛
۳) نداشتن یا اثبات نکردن اعسار.

────────────────────────────
۲) وقتی اعسار پذیرفته و حکم تقسیط صادر می‌شود
────────────────────────────
• پس از صدور حکم اعسار و تقسیط، بدهکار تا زمانی که اقساط را به‑موقع بپردازد «امن» است؛ بازداشت منتفی است
• اگر حتی یک قسط در سررسید پرداخت نشود، به‌‌موجب ماده ، کل باقیمانده «حال» می‌شود و طلبکار می‌تواند:
– اجرای حکم بدون تقسیط را بخواهد؛
– مجددا تقاضای بازداشت بدهکار را مطرح کند.

در این مرحله، دادورز (اجرای احکام) به شما «اخطار یک‌ماهه» می‌دهد. اگر در آن مهلت قسط معوق یا اصل بدهی را نپردازید، قرار بازداشت صادر و در صورت عدم دسترسی به مال، جلب اجرا می‌شود.

────────────────────────────
۳) اعسار مجدد شما و احتمال جلب
────────────────────────────
الف) آیا درخواست اعسار دوم قابل رسیدگی است؟
بله؛ عرفا به‌عنوان «اعسار از پرداخت اقساط» یا «تقسیط مجدد» پذیرفته می‌شود (رای وحدت‌رویه ـ ۱۴۰۰ دیوان عالی: اعسار قابل تکرار است).

ب)‌ تا زمان تصمیم دادگاه چه؟
سه حالت دارد:

| وضعیت | امکان جلب؟ | توضیح |
|-------|-----------|--------|
|هنوز اخطار یک‌ماهه اجرا صادر نشده | خیر | چون بدهی اقساط‌بندی بوده و مهلت قسط گذشته است ولی اجرا اخطار نداده. |
|اخطار اجرا صادر شده اما شما «در همان مهلت» دادخواست اعسار مجدد داده‌اید و دلایل ارائه کرده‌اید | کم | می‌توانید به استناد ماده «درخواست مهلت» بدهید؛ غالبا قاضی اجرا توقف جلب را تا تعیین تکلیف اعسار می‌پذیرد. |
|اخطار گذشته، اعسار رد یا هنوز مطرح نشده و طلبکار تقاضای جلب کرده | بله | اجرا می‌تواند حکم جلب بدهد و شما بعدا در بازداشت، طبق مادهآیین‌نامه، اعسار مجدد مطرح کنید. |

ج) چه کاری کنید که جلب نشوید؟
۱) با دادخواست اعسار جدید، همزمان «درخواست دستور موقت مبنی بر تعلیق عملیات بازداشت تا مشخص شدن اعسار» بدهید
۲) مستندات جدید ارائه کنید: کاهش درآمد، ازکارافتادگی، مخارج درمان، فیش حقوق فعلی … عدم ارائه مدرک، اعسار دوم را سخت می‌کند.
۳) اگر امکان دارد حتی مقدار ناچیزی علی‌الحساب بدهید؛ همین حسن‌نیت دادورز را به توقف جلب ترغیب می‌کند.
۴) در صورت رد اعسار دوم، می‌توانید در مهلت ۲۰ روز تجدیدنظرخواهی کنید؛ در این فاصله حکم جلب اجرا نمی‌شود

────────────────────────────
جمع‌بندی کوتاه
• بعد از قبولی اعسار و صدور تقسیط، عدم پرداخت قسط = حال‌شدن کل بدهی + امکان جلب.
• اعسار مجدد ممکن است ولی تا زمانی که دادگاه آن را نپذیرفته، خطر جلب برطرف نشده است؛ فقط با درخواست «مهلت اجرای ماده » یا «دستور توقف عملیات اجرائی» می‌توانید جلوی آن را موقتا بگیرید.
• توصیه: فورا دادخواست اعسار دوم + تقاضای مهلت ارفاقی بدهید؛ مدارک جدید ارائه و پیگیر توقیف عملیات بازداشت باشید.

در صورت نیاز به متن نمونه دادخواست یا لایحه توقف عملیات اجرایی اطلاع بدهید تا تقدیمتان کنم. موفق باشید 🌱