آیا اظهارنامه برای دادگاه قابل استناد است؟

سجاد حنانی

کارشناس ارشد حقوق

اظهارنامه سندی عادی است که ارسال آن به صورت رسمی صورت می پذیرد برای اینکه سندی رسمی محسوب شود شرایطی لازم است : ۱) سند توسط مامور رسمی تنظیم اسناد تهیه شود. ۲) مامور دارای صلاحیت تنظیم آن باشد. ۳) سند با رعایت مقررات قانونی تنظیم شده باشد .
هرگاه نوشته ای فاقد یکی از این سه شرط باشد عادی محسوب می شود .

قانونگذار این حق را به افراد داده است که بتوانند حق خود را به‌وسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه نمایند، مشروط براین که موعد مطالبه‌رسیده باشد. به‌طور کلی هرکس حق دارد اظهاراتی راکه راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است و بخواهد به‌طور رسمی به‌وی برساند ضمن‌اظهارنامه به‌طرف ابلاغ نماید.

از آنجاییکه ارسال اظهارنامه از طریق دفاتر دادگاه ها (اکنون در برخی شهرها از طریق دفاتر خدمات قضایی ) و مراجع رسمی دیگر صورت می پذیرد تاریخ ارسال و ابلاغ و نیز نحوه ابلاغ آن به مخاطب می تواند موثر باشد.ارسال اظهارنامه – جز در مواردی که به حکم قانون لازم است – صلاح نیست، بنابراین پاسخ دادن به اظهارنامه را هم جایز نمی ‏پنداریم. البته احتیاط حکم می‏ کند به منظور احتراز از برخی عواقب احتمالی ناخوشایند پس از خواندن دقیق اظهارنامه و آگاهی از مفاد آن در ستون پاسخ بنویسیم «تکذیب می‏‎شود».

اگر علی‏رغم این توصیه، در موردی مایل به دادن پاسخ باشیم باید به یکی از دو طریق زیر عمل کنیم:

لف) در حضور مامور ابلاغ، در ستون جواب، مطالب خود را بنویسیم. این اقدام به چند دلیل قابل توصیه نیست:

اولا – معمولا مامور ابلاغ نمی‏ تواند مدت زیادی معطل شود تا ما پاسخ خود را بنویسیم.

ثانیا – طبعا پاسخی که به این ترتیب نوشته می ‏شود، دقیق و حساب شده نیست و خطر اینکه ضمن آن مطلبی به ضرر خودمان بنویسیم زیاد است. پس بهتر است طریق دوم را برگزینیم.

طی اظهارنامۀ دیگری جواب اظهارنامه ابلاغ شده را بدهیمکاربرد اظهارنامه در دادرسی


خواهان در بسیاری از موارد قبل از اینکه به تقدیم دادخواست و اقامه دعوا بپردازد، مطالب خود را با ارسال اظهارنامه به اطلاع طرف دعوا می‌رساند؛ مثلا در موردی چنانچه موضوع دعوا مطالبه ۲۰ میلیون ریال وجه سفته باشد، به موجب اظهارنامه ارسالی به وی متذکر می‌شود که «شما به موجب یک فقره سفته به شماره فلان و به سررسید فلان، مبلغ ۲۰ میلیون ریال به اینجانب بدهکار هستید. با توجه به رسیدن موعد مندرج در سفته مقتضی است در ده روز از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه، نسبت به تادیه بدهی خود اقدام کنید تا نیازی به اقامه دعوا در محاکم دادگستری نباشد.» گاهی اوقات همین اظهارنامه ارسالی برای طرف مؤثر واقع شده و او از ترس اقامه دعوا از سوی طلبکار، درگیر شدن در دادگستری و دریافت اخطاریه‌های متعدد و نیز حضور مامور ابلاغ در محل سکونت یا کار خویش، به مذاکره تن می‌دهد و در نهایت بدون اقامه دعوا در داگستری که مستلزم صرف وقت و هزینه‌ بسیار است، اظهارکننده به هدف خود که وصول طلبش است، می‌رسد. علاوه بر این اظهارنامه نوعی اولتیماتوم رسمی و اختیاری به طرف است و خواهان می‌تواند خسارت تاخیر تادیه را از تاریخ ارسال اظهارنامه مطالبه کند.