لطفاً اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.

وبلاگ بنیاد وکلا
فرشید شاه مردانی فیروزجائی
مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی کارشناس ارشد حقوق
۵.۰ بر اساس (۳) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

یکی از مباحث مهمی که در عقد قرض مطرح است، بحث قبض است.

آیا قبض شرط صحت قرض است یا شرط صحتش نیست؟ ببینید در فقه امامیه و حقوق فرانسه قبض شرط صحت عقد قرض است، اما قانون مدنی قبض را شرط صحت عقد قرض ندانسته است.

یک عده هم گفتند: از ماده ی ۶۴۸ قانون مدنی می توانیم استنباط کنیم که قبض شرط صحت عقد قرض نیست. نهایتا تردید حاصل می کنیم که آیا قبض در صحت عقد قرض شرط است یا شرط نیست؟ اصل عدم را اجرا می کنیم؛ یعنی اصل عدم زیادت شرطی است که در واقع به سایر شروط عقد قرض باید اضافه بشود.

در فقه امامیه تا زمانی که مال مورد قرض به تصرف مقترض داده نشود، عقد قرض محقق نمی شود.

وظایف مقرض و مقترض

مقرض و مقترض در مقابل یکدیگر وظائفی دارند:

مقترض تکلیف دارد که هر زمان که مقرض بخواهد؛ مثل مال مورد قرض را به او مسترد کند. حالا اگر مال مثلی در بازار یافت نشد، نایاب شد، این جا مقترض باید قیمت را بپردازد چه قیمتی را؟ قیمت یوم الرد را. چرا قیمت یوم الرد را؟ چون در این روز است که ذمه ی مقترض، در اثر نایاب شدن مثل، از مثل به قیمت تبدل حاصل کرده است.

تلف یا ناقص شدن مورد قرض

اگر بعد از تسلیم، مورد قرض، نزد مقترض تلف بشود یا ناقص بشود، این جا تلف به حساب مقترض خواهد بود؛ چون با تسلیم مال ضمان آن از مقرض به مقترض انتقال پیدا می کند.

ماده ی ۶۵۰ قانون مدنی مقرر داشته: (مقرض باید مثل مالی را که قرض کرده است رد کند؛ اگر چه قیمتا ترقی یا تنزل کرده باشد)، پس باید مثل را رد کند. گفتیم اگر مثل را نتوانست رد کند قیمت یوم الرد را باید بپردازد.

مدت در عقد قرض

مدت در عقد قرض لازم نیست که تعیین بشود و موجب لزوم عقد هم نمی شود؛ به خاطر همین مقرض می تواند هر وقت که بخواهد حتی قبل از این که مدت تمام بشود، مثل مال را از مقترض مطالبه کند. البته در صورتی که مدت، ضمن عقد لازم دیگری شرط شده باشد، در این صورت باید بفرمایید که مقرض حتی در این صورت نمی تواند قبل از انقضاء مدت به مقترض رجوع کند.

ماده ی ۶۵۱ قانون مدنی هم این امر را مقرر داشته است. مقرض بایستی هر زمانی که مقترض مال مورد قرض را به او تحویل داد بپذیرد؛ چون رعایت مدت گفتیم در عقد قرض لازم نیست.

آن وقت آیا مقرض می تواند عین مالی را که به مقترض قرض داده است از او مطالبه کند؟ جواب: خیر. به خاطر این که این مال گفتیم به ملکیت مقترض درآمده است، مالی را که به ملکیت دیگری درآمده است، بدون رضایتش نمی توانیم از یدش خارج کنیم، اما مقترض می تواند عین آن مال را به عنوان مصداقی از مصادیق کلی فی الذمه که به عنوان مثل بر ذمه ی خودش در واقع گرفته است به مقرض تسلیم کند.

اگر مقترض بخواهد مثل مورد قرض را به صورت اقساطی به مقرض بدهد، مقرض می تواند از پذیرفت این امر امتناع کند. آن وقت ماده ی ۶۵۲ قانون مدنی مقرر داشته است: (در موقع مطالبه حاکم مطابق اوضاع و احوال برای مقترض مهلت یا اقساطی قرار می دهد).

در گذشته ماده ای در قانون مدنی بود که مقرر می داشت: مقترض به وجه ملزمی می تواند به قرض دهنده وکالت بدهد؛ چه طور وکالتی او را وکیل کند که در مدتی که قرض بر ذمه ی مقترض است، مقرض بتواند مقدار مشخصی از اموال قرض گیر نده را در هر ماه یا در هر سال مجانا به خودش تملیک کند. بعد از مدتی دیدند که این ماده در واقع یک راه و حیله ی قانونی را برای فرار از معاملات ربوی پیش پای افراد گذاشته است.

از نظر مقررات شرعی هم ربا ممنوع است؛ حتی اگر معامله ی ربوی در قالب یک عقد صحیح ریخته بشود باز هم صحیح نخواهد بود، پس بنابراین در اصلاحات سال۷۰ این ماده حذف شد.

قرض در حقوق فرانسه و ایران

در حقوق فرانسه براساس ماده ی ۱۸۹۲ قانون مدنی اش قرض این طور تعریف شده است: ( قرض عقدی است که به موجب آن یکی از دو طرف مقداری از چیزی به طرف دیگر می دهد که این طرف مثل آن را از حیث جنس و وصف به او برگرداند).

خوب، ملاحظه می کنید که این تعریف شباهت ها و تفاوت هائی با تعریف عقد قرض در ماده ی ۶۴۸ قانون مدنی ایران دارد:

  1. ببینید در این ماده قانونی که کشور فرانسه وضع کرده است مورد قرض یک مال مثلی معرفی شده است؛ از این جهت با مقررات قانون مدنی ما در واقع مشابهت دارد.
  2. اما مدت عقد قرض در حقوق فرانسه لازم الرعایه هست برخلاف حقوق ایران (تفاوت).
  3. آن وقت قبض هم شرط صحت عقد قرض است. برخلاف حقوق ایران یعنی برخلاف نظر قانون مدنی که قبض را شرط صحت عقد قرض ندانسته است (تفاوت).
فرشید شاه مردانی فیروزجائی
مشاوره حقوقی با فرشید شاه مردانی فیروزجائی کارشناس ارشد حقوق
۵.۰ بر اساس (۳) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

مشاوره خدمات در واتساپ سفارش سریع در واتساپ