خیر، شرکت شما **حق ندارد** به دلیل وصول نشدن مطالبات از مشتریان، پورسانت، عیدی و سایر مزایای قانونی شما را کسر یا پرداخت نکند. چنین اقدامی بر خلاف قانون کار است. همچنین، قراردادی که مسئولیت وصول مطالبات را به عنوان بازاریاب بر عهده شما می‌گذارد، در مراجع قانونی **قابل دفاع نیست و باطل است**.
در ادامه، به تفکیک به پرسش‌های شما پاسخ می‌دهم:
### ۱. آیا شرکت می‌تواند به دلیل بدهی مشتریان، حقوق و مزایای من را کسر کند؟
**خیر، این کار کاملا غیرقانونی است.** بر اساس قانون کار ایران، حقوق و مزایایی مانند پورسانت، عیدی و سنوات، جزو مطالبات قطعی و ممتازه شما از کارفرما محسوب می‌شود و کارفرما موظف به پرداخت کامل آنهاست. بدهی مشتریان به شرکت، یک رابطه مالی جداگانه بین شرکت و مشتری است و ربطی به حق الزحمه شما ندارد.
* **نقل قول از کارشناس حقوقی:** همانطور که در پاسخی به یک سوال مشابه آمده: "در هر حال، بدهی‌های مشتری به شرکت، مربوط به خود مشتری است و بدهی کارگر به شرکت محسوب نمی‌شود. بنابراین، کارفرما حق ندارد به دلیل عدم وصول مطالبات از مشتریان، پرداخت حقوق و مزایای کارگر را معلق کند یا از پرداخت آن خودداری نماید."
* **اولویت حقوق کارگر:** قانون، مطالبات کارگر را جزء "دیون ممتازه" می‌داند. یعنی حتی اگر شرکت به دیگران بدهکار باشد، ابتدا باید حقوق کارگرانش را بپردازد. کارفرما نیز نمی‌تواند به بهانه‌ای مثل چک برگشتی مشتری، از پرداخت عیدی و بیمه شما خودداری کند.
تنها مواردی که کارفرما می‌تواند از حقوق شما کسر کند، مواردی است که در قانون مشخص شده، مانند:
* کسورات قانونی (مالیات، سهم بیمه سهم کارگر)
* مبالغی که بابت تنبیه انضباطی یا استرداد اضافه پرداختی باشد (با رعایت تشریفات قانونی).
* مبالغی که بابت اجراییه دادگاه از شما کسر می‌شود.
بنابراین، "بدهی مشتری" جزء این موارد نیست.
### ۲. آیا قراردادی که مسئولیت وصول مطالبات را بر عهده من گذاشته، قانونی است؟
**خیر، این شرط قراردادی در مراجع حل اختلاف کار باطل است و وجاهت قانونی ندارد.** اگرچه ممکن است شما چنین قراردادی را امضا کرده باشید، اما مفاد آن در تضاد با حقوق اساسی شما به عنوان کارگر و با قانون کار است.
* **مسئولیت وصول مطالبات** یک وظیفه کاملا تخصصی و حقوقی است که بر عهده مدیریت و واحد حقوقی شرکت است، نه یک بازاریاب. وظیفه شما به عنوان بازاریاب، معرفی کالا و جذب سفارش است.
* اگر شرکت از شما بخواهد که مسئولیت وصول مطالبات را بپذیرید، در واقع ریسک تجاری خود را به شما منتقل کرده است، در حالی که شما تحت پوشش قانون کار و با بیمه مشغول به کار هستید و حقوق شما باید مستقل از این ریسک‌ها پرداخت شود.
* **مراجع قانونی (هیات‌های تشخیص و حل اختلاف اداره کار)** هنگام رسیدگی به اختلاف، به مفاد قراردادهای خلاف قانون کار ترتیب اثر نمی‌دهند. قانون کار حمایتی است و قراردادها نباید حقوق حداقلی شما را تضییع کنند.
### اقدامات پیشنهادی شما:
اگر شرکت همچنان بر کسر مبالغ اصرار دارد، توصیه می‌شود برای احقاق حق خود اقدام قانونی کنید.
۱. **مذاکره و اخطار کتبی:** ابتدا با ارائه مستندات (قرارداد، فیش‌های حقوقی، لیست فروش) به صورت کتبی به شرکت اخطار دهید که این اقدام آنها خلاف قانون است و درخواست پرداخت کامل مطالبات خود را بدهید.
۲. **ثبت شکایت در اداره کار:** اگر کارفرما به خواسته شما توجه نکرد، باید هرچه سریع‌تر شکایت خود را در **سامانه جامع روابط کار** به آدرس **prkar.mcls.gov.ir** ثبت کنید.
* **مدارک لازم:** تصویر قرارداد کار، فیش‌های حقوقی، سابقه بیمه، پرینت حساب بانکی (برای اثبات واریز حقوق)، هر گونه مدرکی که نشان دهد فروش انجام شده و شرکت بابت آن پورسانت را تعلق گرفته ولی پرداخت نکرده است، و متن قرارداد غیرقانونی که مسئولیت وصول را به شما محول کرده است.
در جلسات اداره کار، به صراحت به اصل ۳۶ قانون کار و رویه‌های حمایتی از کارگر استناد کنید و نشان دهید که شرکت به دلیل عدم پرداخت مشتری، حق و حقوق شما را تضییع کرده است.
---
اگر مایل باشید، می‌توانم شما را در مورد نحوه تنظیم شکایت در سامانه اداره کار یا مدارکی که باید ضمیمه کنید، راهنمایی بیشتری کنم.
