با سلام و احترام،
در پاسخ به سؤالات شما در خصوص شروط کارفرما برای پرداخت حق الزحمه، موارد زیر را بر اساس قوانین کار و تامین اجتماعی ایران به اطلاع می‌رسانم.
آیا شروط کارفرما قانونی هستند؟
خیر، تمام شروطی که کارفرما برای پرداخت حق الزحمه شما تعیین کرده، قانونی نیستند. در ادامه به تفکیک هر مورد را بررسی می‌کنیم:
۱. امضای قرارداد با تاریخ گذشته
امضای قرارداد با تاریخ گذشته به خودی خود غیرقانونی نیست، به شرطی که تاریخ و مفاد آن، واقعیت شروع و شرایط همکاری شما را به درستی منعکس کند. در واقع، حتی بدون قرارداد کتبی، قرارداد شما از نوع «قرارداد کار شفاهی» محسوب می‌شود و معتبر است. هدف از مکتوب کردن آن میتواند ثبت توافقات باشد.
نکته مهم: مراقب باشید قراردادی که امضا می‌کنید، حاوی بندهایی نباشد که حقوق قانونی شما را ضایع کند. بهتر است قبل از امضا، متن آن را به دقت مطالعه کنید.
۲. تعهد به عدم درخواست بیمه
این شرط کاملا غیرقانونی و باطل است. طبق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرما مکلف است کارگر خود را بیمه کند. این یک قانون آمره (اجباری) است و هرگونه توافقی که برخلاف آن باشد، حتی با رضایت کتبی کارگر، هیچ اعتبار قانونی ندارد.
بنابراین، امضای چنین تعهدی هیچ مسئولیتی را از کارفرما ساقط نمی‌کند و شما همچنان میتوانید برای دریافت حق بیمه مدت زمان کارکرد خود اقدام قانونی کنید.
۳. تحویل سفته سفید امضا
دریافت سفته برای «ضمانت حسن انجام کار» در قانون پیش بینی شده و قانونی است، اما این کار باید با توافق طرفین باشد. با این حال، درخواست سفته سفید امضا، به خصوص پس از پایان همکاری و برای تسویه حساب، یک اقدام پرخطر و غیرمتعارف است.
خطر اصلی: کارفرما میتواند هر مبلغی را در سفته وارد کرده و علیه شما اقدام قانونی کند. اثبات اینکه سفته در زمان تحویل، سفید امضا بوده، بسیار دشوار است.
وزارت کار نیز طی بخشنامه ای، گرفتن سفته سفید امضا از کارگران را تخلف دانسته است.
توصیه اکید: از تحویل سفته سفید امضا جدا خودداری کنید.
راهکار قانونی برای دریافت حق الزحمه
بله، شما میتوانید بدون پذیرش این شروط، حق الزحمه خود را به صورت قانونی دریافت کنید. نداشتن قرارداد کتبی مانع از پیگیری حقوق شما نخواهد شد.
مراحل اقدام قانونی:
اثبات رابطه کاری: اولین قدم، اثبات وجود رابطه کاری بین شما و کارفرما است. برای این کار میتوانید از مدارک زیر استفاده کنید:
نمونه کارها: طرح‌های گرافیکی، اسکرین شات از وب سایت و هر مدرکی که نشان دهنده کار شما برای آن شرکت باشد.
مکاتبات: ایمیل‌ها، پیام‌ها در شبکه‌های اجتماعی یا هر نوع ارتباط کاری ثبت شده.
شهادت شهود: در صورت وجود، شهادت همکاران یا مطلعین.
پرینت واریزی: اگر بخشی از حق الزحمه به حساب شما واریز شده است.
شکایت در اداره کار: شما میتوانید با در دست داشتن مدارک فوق، به اداره کار محل خود مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت کنید. این فرآیند به شرح زیر است:
ابتدا در «سامانه جامع روابط کار» به صورت الکترونیکی ثبت نام و احراز هویت کنید.
دادخواست خود را مبنی بر عدم دریافت حقوق و مزایا و عدم پرداخت حق بیمه در سامانه ثبت کنید.
اداره کار جلسه ای برای رسیدگی (هیات تشخیص) با حضور شما و کارفرما تشکیل میدهد.
در این جلسه با ارائه مدارک خود، رابطه کاری و طلب خود را اثبات می‌کنید.
در دادخواست خود میتوانید علاوه بر حقوق معوقه، الزام کارفرما به پرداخت حق بیمه تمام مدتی که کار کرده اید را نیز مطالبه کنید. رای صادر شده توسط اداره کار برای کارفرما لازم الاجرا خواهد بود.
