دادسراکیفری (جرائم)

در چه مواردی سوء پیشینه منظور میشود؟

(برای گرفتن گواهی عدم سوء پیشینه باید به یکی از مراکز پلیس + ۱۰ مراجعه کنید)

شاید تاکنون اصطلاحاتی مانند «مجازات تبعی»، «محکومیت کیفری مؤثر» یا «سوء پیشینه» را شنیده باشید.

در این نوشتار تصمیم داریم که شما را با معنای این سه اصطلاح که ارتباط زیادی با هم دارند و ممکن است در متن آراء دادگاهها با آنها روبهرو شوید، آشنا کنیم.

همانطور که میدانید جرم رفتاری است که قانونگذار برای آن مجازات تعیین کرده است.

مجازاتها در یک تقسیمبندی، به سه نوع تقسیم میشوند: مجازات اصلی، مجازات تکمیلی و مجازات تبعی.

  • مجازات اصلی همان مجازاتی است که قانونگذار به صورت خاص برای هر جرم در نظر گرفته است؛ همه ی جرایم مجازات اصلی دارند و نمیتوان جرمی را یافت که قانونگذار برای آن مجازات اصلی در نظر نگرفته باشد.
  • مجازات تکمیلی (همانطور که در مطلب قبلی توضیح دادیم) مجازاتی است که دادگاه علاوه بر مجازات اصلی و برای تکمیل آن تعیین میکند.
  • مجازات تبعی مجازاتی است که به محض صدور حکم محکومیت و بدون نیاز به تصریح از طرف دادگاه، قهرا(اجبارا) و به صورت خودکار بر شخص محکوم اعمال شده و موجب محرومیت او از حقوق اجتماعی میگردد

چه محکومیت‌هایی موجب میشود که فرد از حقوق اجتماعی محروم شود؟

محکومیت به تمامی مجازاتها موجب اعمال مجازات تبعی بر مجرم نمیشود، بلکه صرفا مجازاتهایی که در ماده‌ی ۲۶ قانون مجازات اسلامی ذکر شده، باعث محروم شدن محکوم برای دوره زمانی مشخص از حقوق اجتماعی میشوند.

مطابق این ماده در صورت محکومیت به مجازاتهای زیر شخص محکوم در طول مدت زمان تعیین شده از حقوق اجتماعی خود محروم میگردد:

  • اگر مجرم به مجازاتهای سالب حیات (مانند قصاص و اعدام) و حبس ابد محکوم گردد، از زمان توقف اجرای حکم اصلی، بهمدت هفت سال از حقوق اجتماعی محروم میشود.
  • اگر مجرم به قطع عضو، قصاص عضو (در صورتی که دیه جنایت واردشده بیش از نصف دیه ی بزه دیده باشد)، نفی بلد و حبس بیش از پنج سال محکوم گردد، از زمان اجرای حکم به مدت سه سال از حقوق اجتماعی محروم میشود.
  • اگر مجرم به شلاق حدی (از ۷۵ تا ۱۰۰ ضربه)، قصاص عضو (در صورتی که دیه جنایت وارد شده نصف یا کمتر از نصف دیه ی کامل بزه دیده باشد) و حبس بیش از دو سال تا پنج سال محکوم گردد، از زمان اجرای حکم به مدت دو سال از حقوق اجتماعی محروم میشود.

مجازات تبعی چیست؟

حقوق اجتماعی که مجرم به عنوان مجازات تبعی از آنها محروم میشود، به شرح زیر است:

  • داوطلب شدن در انتخابات ریاست جمهوری، مجلس خبرگان، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا
  • عضویت در شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام یا هیات دولت و تصدی معاونت رئیس جمهور
  • تصدی ریاست قوه قضاییه، دادستانی کل کشور، ریاست دیوان عالی کشور و ریاست دیوان عدالت اداری
  • انتخاب شدن یا عضویت در انجمنها، شوراها، احزاب و جمعیتها به موجب قانون یا با رای مردم
  • عضویت در هیات های منصفه و امناء و شوراهای حل اختلاف
  • اشتغال به عنوان مدیر مسئول یا سردبیر رسانه های گروهی
  • استخدام و اشتغال در کلیه دستگاههای حکومتی اعم از قوای سهگانه و سازمانها و شرکتهای وابسته به آنها، صدا و سیما، نیروهای مسلح و سایر نهادهای تحت نظر رهبری، شهرداریها و مؤسسات مامور به خدمات عمومی
  • اشتغال به عنوان وکیل دادگستری و تصدی دفاتر ثبت اسناد رسمی و ازدواج و طلاق و دفتریاری
  • انتخاب شدن به سمت قیم، امین، متولی، ناظر یا متصدی موقوفات عام
  • انتخاب شدن به سمت داوری یا کارشناسی در مراجع رسمی
  • استفاده از نشانهای دولتی و عناوین افتخاری
  • تاسیس، اداره یا عضویت در هیات مدیره شرکتهای دولتی، تعاونی و خصوصی یا ثبتنام تجارتی یا مؤسسه آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و علمی.

فقط مجازات های مندرج در ماده ۲۵ ق.م.ا. دارای مجازات تبعی است و محکومیت به سایر مجازاتها موجب سوء پیشینه و محرومیت از حقوق اجتماعی نخواهد شد. حال اگر محکومیتی همراه با مجازات تبعی باشد، به آن «محکومیت مؤثر کیفری» گفته میشود.

در زمان های ذکرشده در ماده ۲۵ ق.م.ا. (یعنی ۷، ۳ و ۲ سال که شخص در طی آن از حقوق اجتماعی خود محروم میگردد)، محکومیت شخص در پیشینه ی کیفری او ثبت میشود و در گواهیهای صادره از مراجع قضایی نیز درج میگردد.

به عبارت بهتر، شخص دارای سوء پیشینه میشود که بر اموری همچون وضعیت استخدامی شخص اثرگذار است، پس از گذشت این دوره زمانی، محکومیت از پروندهی کیفری شخص حذف میشود و با این اقدام سوء پییشنه ی محکوم از بین میرود و محرومیت از حقوق اجتماعی نیز خاتمه مییابد که به آن اعادهی حیثیت گفته میشود؛ البته از حقوق مندرج در بندهای الف، ب و پ ماده ۲۶ به طور دائمی محروم خواهد شد.

اگر پس از صدور حکم قطعی، به هر دلیل مجازات اجرا نشود، محکومهمچنان از حقوق اجتماعی محروم خواهد بود، در مواردی نیز که اجرای مجازات اصلی به یکی از علل قانونی مانند عفو و آزادی مشروط متوقف شود، مجازات تبعی بعد از عفو و اتمام مدت آزادی مشروط، آغاز میشود.

اگر جرم قابل گذشت باشد و شاکی خصوصی بعد از صدور حکم قطعی گذشت نماید، اجرای مجازات موقوف میشود و اثر تبعی آن نیز رفع میشود.

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۱ رای

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا