لطفا اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
وبلاگ بنیاد وکلا
۱۱۱ بازدید ۱ دیدگاه

اهم وظایف و اختیارات بازپرس

اهم وظایف و اختیارات بازپرس

مقامات قضایی دادسرا عبارتند از دادستان ،بازپرس ،دادیار . دادستان عالی ترین مقام دادسرا است و بازپرس که از استقلال نسبی در برابر دادستان برخوردار است در رتبه بعدی قرار دارد در این مقاله به بررسی وظایف و اختیارات بازپرس میپردازیم .

وظایف و اختیارات بازپرس

همانگونه که در مطلب فوق اشاره شد بازپرس در برابر دادستان از استقلال نسبی برخوردار است و جز در برخی موارد حصر شده در قانون دادستان پس از ارجاع تحقیقات مقدماتی به بازپرس حق مداخله در کار بازپرس را ندارد.

مستنبط از ماده ۸۹ قانون ایین دادرسی کیفری شروع تحقیقات توسط بازپرس منوط به ارجاع دادستان است و بدون ارجاع دادستان بازپرس راسا نمی تواند شروع به تحقیقات نماید حتی اگر بازپرس خود ناظر وقوع جرمی باشد. هرچند می تواند شروع به تحقیقات نماید اما بایستی مراتب وقوع جرم را سریعا به دادستان اطلاع بدهد و در صورت ارجاع دادستان می تواند به تحقیقات ادامه دهد . از مشروح ماده ۸۹ میتوان چنین نتیحه گرفت که در هیچ صورتی بازپرس امکان شروع به تحقیقات جرایم غیر مشهود را بدون ارجاع دادستان ندارد و در جرایم مشهود نیز دو حالت متصور می باشد: اگر باز پرس ناظر وقوع جرم نباشد امکان شروع به تحقیقات مقدماتی توسط بازپرس منتفی است اما اگر بازپرس ناظر وقوع جرم باشد تحقیقات را شروع می کند ولی ادامه تحقیقات منوط به ارجاع دادستان است.  تحقیقات مقدماتی تمامی جرایم فارغ از میزان مجازات و درجه ان  برعهده بازپرس است.

درصورت کمبود بازپرس:

  1.  اگر جرم واقع شده در زمره جرایم مصرح در ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری نباشد دادستان دارای تمام اختیارات بازپرس است و می تواند راسا تحقیقات مربوط به این جرایم را انجام دهد یا انجام تحقیقات مربوط به این جرایم را به دادیار محول نماید. نکته قابل ذکر این است که دادیار بالعکس بازپرس از استقلال عمل برخوردار نیست و دادستان حق دخالت در تحقیقات دادیار را دارد و قرارهایی نهایی دادیار و همچنین قرارهای تامین منتهی به بازداشت صادره از جانب دادیار بایستی به تایید دادستان برسد و در صورت عدم تایید دادستان نظر دادستان برای دادیار متبع است و اختلاف نظر بین دادستان و دادیار موضوعیت ندارد در حالیکه حل اختلاف بین دادستان و بازپرس با دادگاه صالح است و نظر دادستان جز در چند مورد محدود برای بازپرس متبع نیست.
  2. اگر جرم واقع شده از جرایم مصرح در ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری باشد در صورت معذوریت یا عدم دسترسی به بازپرس دادستان راسا یا با ارجاع به دادیاران نمی تواند تحقیقات را انجام بدهد در این حالت بایستی دادستان از رییس حوزه قضایی تقاضای معرفی دادرس دادگاه برای انجام تحقیقات مقدماتی نماید و تا زمان باقی بودن این حالت یعنی معذور بودن بازپرس یا عدم دسترسی به بازپرس دادرس دادگاه وظایف بازپرس را انجام می دهد.

مواردی که بازپرس و دادسرا صلاحیت انجام تحقیقات مقدماتی را ندارد:

  1.  تمام جرایم منافی عفت اعم از حدی وتعزیری .  این جرایم مستقیما در دادگاه مطرح و تحقیقات مقدماتی آن نیز در دادگاه صورت می گیرد. 
  2. جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸ . این جرایم نیز مستقیما در دادگاه مطرح و تحقیقات مقدماتی آن نیز توسط دادگاه صورت می گیرد. 
  3. تمامی جرایم افراد زیر ۱۵ سال شمسی .  کلیه جرایم این افراد با هر درجه و میزان مجازاتی که باشد در دادگاه کیفری اطفال مطرح می شود و تحقیقات مقدماتی این جرایم نیز در همین دادگاه صورت می گیرد. 
  4. جرایمی که در حوزه قضایی بخش ارتکاب یابد چه از جرایم مذکور در ماده ۳۰۲ باشد چه از جرایم در صلاحیت دادگاه کیفری ۲ باشد تحقیقات مقدماتی آن توسط دادگاه بخش و بر اساس مقررات مربوط انجام می شود.

مستفاد از ماده ۹۳ و ۹۴قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس نمی بایست فقط بدنبال کشف اوضاع و احوالی که مجرمیت متهم را اثبات می کند باشد بلکه بایستی در کمال بیطرفی بدنبال کشف واقع بوده و بین اوضاع و احوالی که بنفع یا به ضرر متهم است فرقی نگذارد (متاسفانه
آنچه در حال حاضر بیشتر به چشم می اید تلاش بازپرس و دیگر مقامات قضایی دادسرا برای کشف اوضاع و احوالی است که مجرمیت متهم را اثبات کند و کشف اوضاع و احوالی که متهم از آن بهره ببرد در بسیاری موارد مغفول مانده) استمرار و سرعت انجام تحقیقات مقدماتی مورد نظر قانونگذار است و بازپرس حتی در ایام تعطیل نیز بایستی به تحقیقات مقدماتی مبادرت نماید.

انتشار تصویر وسایر مشخصات مربوط به متهم

نکته قابل ذکر این است که اصولا انتشار آن ممنوع است جز درمواردی که ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری به آن اشاره نموده است که عبارتند از:

  1. متهمین به ارتکاب جرایم موضوع بند (الف) ( ب) (پ)( ت) ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری  تصویر اصلی یا تصویر حاصل از چهره نگاری این افراد فقط زمانی قابل انتشار است که هرسه شرط متواری بودن و وجود ادله کافی برای توجه اتهام به آن ها و عدم امکان دستیابی به آن ها از طرق دیگر وجود داشته باشد و با فقدان هریک از این شرایط امکان انتشار تصویر آن ها وجود نخواهد داشت.
  2. در رابطه با متهمینی که اقرار به ارتکاب چند فقره جرم نسبت به افراد متعدد و نامعلومی نموده اند . بند ب ماده ۹۶ قدری مجمل است آنچه از این ماده استنباط می شود فقط اگر متهم اقرار به ارتکاب جرم نسبت به افراد متعدد نامعلومی نموده باشد امکان انتشار تصویر وی وجود دارد و اگر متهم اقرار به ارتکاب جرم نسبت به فرد واحد نامعلومی نموده باشد امکان انتشار تصویر وی وجود ندارد. قانونگذاری بدین نحو قابل انتقاد است چون امکان دارد فردی فقط به ارتکاب یک جرم شدید مثلا تجاوز به عنف و علیه یک شخص نامعلوم کند که براساس نص بند ب ماده ۹۶ امکان انتشار تصویر وی وحود ندارد . آنچه مسلم است نباید به صورت افراطی نص محورانه عمل نمود و انتشار تصویر چنین متهمی را ممنوع دانست و بنظر نمی رسد انتشار تصویر چنین متهمی با مانعی مواجه باشد. 

در رابطه با انتشار تصویر متهم بازپرس بایستی انتشار تصویر متهم را از دادستان تقاضا نماید و دادستان دستور انتشار آن را بدهد و هیچیک از دادستان یا بازپرس به تنهایی چنین اختیاری ندارد در مواردی که پرونده مستقیما در دادگاه مطرح میشود دادرس دادگاه باشرایطی که گفته شد میتواند انتشار تصویر متهم را از دادستان تقاضا نماید.

برابر مقرره ماده ۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس در موارد ضرورت می تواند بمنظور حمایت از بزه دیده شهود مطلعین و حتی متهم  و خانواده آن ها دستورات لازم را به ضابطین بدهد آنچه در این مقرره مغفول مانده وکیل دادگستری بعنوان فرد دخیل در امر کیفری است و متاسفانه این غفلت ها در حال حاضر وکلای دادگستری را بعنوان سیبلی بی دفاع آماج کینه توزی و انتقام جویی برخی از اطراف دخیل در امر کیفری نموده است و هر از گاهی اخبار مربوط به قتل و جرح وکلای دادگستری در جامعه منتشر میشود لذا بنظر میرسد اضافه نمودن جمله ( و وکلای انان) در این مقرره  ضروری بنظر میرسد. 

در رابطه با انجام تحقیقات مقدماتی توسط بازپرس بایستی توجه داشت که تحقیقات مقدماتی جرایم موضوع بندهای الف تا ت ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری الزاما باید توسط شخص بازپرس صورت بگیرد البته در این مورد بازپرس می تواند از ضابطان دادگستری کمک بگیرد اما در رابطه با غیر جرایم موضوع بند الف تا ت ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس می تواند انجام تحقیقات را پس از ارائه تعلیمات لازم به ضابطین دادگستری محول نماید.

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها
آنا مرتضوی
آنا مرتضوی مشتری
۳۱ خرداد ۱۴۰۰ ساعت ۰۱:۰۴

بسیار جامع و مفید بود

متخصصین فعال در حوزه