سلام و خداقوت،
حادثه‌ای که برای همسر شما رخ داده، از نظر حقوقی قابل پیگیری است. نوع شکایت و خسارات قابل مطالبه، بستگی به "رابطه حقوقی" همسر شما با کارفرما دارد، یعنی آیا ایشان کارگر محسوب می‌شوند یا پیمانکار جزء.
الف) تعیین رابطه حقوقی: کارگر یا پیمانکار جزء؟
این مهمترین نکته است:
۱. اگر همسر شما "کارگر" محسوب شوند: (یعنی تحت نظارت مستقیم کارفرما کار می‌کردند، ساعات کاری مشخص داشتند، حقوق یا دستمزد ثابت دریافت می‌کردند و ابزار کار عمدتا متعلق به کارفرما بود).
در این صورت، رابطه شما مشمول قانون کار و قانون تامین اجتماعی است.
مسئولیت اصلی ایمنی محیط کار بر عهده کارفرماست.
اقدامات: ابتدا باید حادثه در اداره کار و تامین اجتماعی گزارش و پیگیری شود.
۲. اگر همسر شما "پیمانکار جزء" محسوب شوند: (یعنی قرارداد کنترات داشتند و مسئولیت انجام یک بخش از کار (مثل سنگ‌کاری) را با قیمت مشخص بر عهده گرفته بودند، ابزار کار عمدتا متعلق به خودشان بود و بر نحوه انجام کار کنترل داشتند و می‌توانستند کارگر هم استخدام کنند).
در این صورت، رابطه شما مشمول مسئولیت مدنی و قوانین عمومی است.
مسئولیت کارفرما (کارفرمای اصلی یا صاحب پروژه) بر اساس تقصیر یا مسئولیت قهری ناشی از فعالیت‌های پرخطر خواهد بود.
با فرض اینکه همسر شما "پیمانکار جزء" بوده‌اند (چون اصطلاح "کنترات" را به کار بردید)، نحوه شکایت و مطالبه خسارات به شرح زیر است:
۱. نحوه و عنوان شکایت:
شما می‌توانید هم از طریق دادسرای عمومی و انقلاب (جنبه کیفری) و هم از طریق دادگاه حقوقی (جنبه حقوقی و مطالبه ضرر و زیان) اقدام کنید.
* الف) شکایت کیفری:
عنوان شکایت: "ایراد صدمه بدنی غیرعمدی ناشی از بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی، عدم رعایت نظامات دولتی (ایمنی کارگاه) یا عدم مهارت." (مستند به مواد ۴۹۲ و ۴۹۳ قانون مجازات اسلامی)
طرف شکایت: کارفرما (کسی که پروژه را به همسر شما واگذار کرده بود) و یا هر شخص دیگری که مسئولیت مستقیم نظارت بر ایمنی کارگاه را بر عهده داشته است (مثلا مهندس ناظر یا مدیر پروژه).
مراحل:
ابتدا به دادسرای محل وقوع حادثه مراجعه کرده و شکواییه خود را تنظیم و تقدیم کنید.
دادستان دستور تحقیقات را صادر می‌کند و پرونده به نیروی انتظامی یا بازپرس ارجاع میشود.
نیروی انتظامی یا کارشناس رسمی دادگستری (در صورت نیاز) از محل حادثه بازدید و علت انفجار و میزان قصور مقصران را بررسی می‌کنند.
پس از تکمیل تحقیقات، در صورت احراز قصور، برای مقصر یا مقصرین قرار جلب به دادرسی صادر و پرونده به دادگاه کیفری ارجاع میشود.
نتیجه: در صورت اثبات قصور، دادگاه حکم به پرداخت دیه بابت صدمات بدنی همسر شما خواهد داد.
* ب) دعوای حقوقی (مطالبه ضرر و زیان):
عنوان دعوا: "مطالبه ضرر و زیان ناشی از مسئولیت مدنی".
طرف دعوا: کارفرما (صاحب پروژه یا پیمانکار اصلی که همسر شما برای او کار می‌کردند).
مراحل:
پس از صدور حکم دیه در دادگاه کیفری، می‌توانید با استناد به آن حکم، برای مطالبه سایر خسارات به دادگاه حقوقی مراجعه کنید.
حتی اگر پرونده کیفری به نتیجه نرسد (مثلا به دلیل عدم احراز تقصیر کیفری)، باز هم می‌توانید دعوای حقوقی مسئولیت مدنی را مطرح کنید، زیرا اثبات تقصیر در امور حقوقی آسان‌تر از امور کیفری است. همچنین مسئولیت می‌تواند ناشی از "ایجاد خطر" باشد حتی بدون تقصیر مستقیم.
نتیجه: دادگاه پس از بررسی، حکم به پرداخت خسارات وارده به همسر شما خواهد داد.
۲. خسارات قابل مطالبه از کارفرما:
کارفرما (یا مقصر حادثه) موظف است تمامی خسارات وارده به همسر شما را جبران کند. این خسارات شامل موارد زیر است:
* دیه: (در صورت صدور حکم در دادگاه کیفری) این دیه بابت سوختگی‌ها و جراحات وارده بر اساس جدول دیه هر سال و با نظر پزشکی قانونی محاسبه میشود.
* خسارات درمانی و پزشکی:
تمامی هزینه‌های بیمارستان، جراحی‌ها، داروها، ویزیت پزشکان، فیزیوتراپی، توانبخشی، درمان‌های زیبایی (در صورت لزوم برای رفع آثار سوختگی) و هرگونه هزینه مرتبط با درمان سوختگی و عوارض آن.
بله، خرج عمل سوختگی که خیلی زیاد شده، کاملا قابل مطالبه است. شما باید تمامی فاکتورها و مدارک پزشکی مربوط به این هزینه‌ها را جمع‌آوری و به دادگاه ارائه دهید.
* هزینه‌های جانبی:
هزینه‌های رفت و آمد برای درمان.
هزینه‌های نگهداری و مراقبت (اگر همسر شما به دلیل سوختگی نیاز به مراقبت داشته باشند).
* از کارافتادگی و کاهش توانایی کار:
اگر همسر شما به دلیل سوختگی، دچار از کارافتادگی کلی یا جزئی شوند یا توانایی کسب درآمدشان کاهش یابد، این خسارت نیز قابل مطالبه است. میزان این خسارت توسط کارشناس رسمی دادگستری (پس از ارجاع از سوی دادگاه) تعیین میشود.
* خسارات معنوی: (در برخی موارد) بابت درد و رنج، آلام روحی و روانی و لطمه به حیثیت و آبروی شخص. مطالبه خسارت معنوی در قانون ایران پذیرفته شده، اما تعیین مبلغ آن به نظر قاضی و شرایط پرونده بستگی دارد.
۳. مدارک و شواهد لازم:
* گزارشات پزشکی: تمامی پرونده‌های پزشکی، برگه پذیرش بیمارستان، صورت‌حساب‌های بیمارستان، نسخه‌های دارویی، فاکتورهای آزمایشگاهی و هرگونه مدرکی که هزینه‌های درمانی را اثبات کند.
* گزارش نیروی انتظامی/آتش‌نشانی: اگر پس از حادثه به محل مراجعه کرده باشند.
* شهادت شهود: افرادی که شاهد حادثه بوده‌اند یا از شرایط کار و محل حادثه اطلاع دارند.
* گزارش کارشناس رسمی دادگستری: در صورت لزوم، دادگاه دستور ارجاع پرونده به کارشناس رسمی رشته ایمنی و حوادث کار را می‌دهد تا علت حادثه و میزان تقصیر افراد را بررسی کند.
* مدارک مربوط به قرارداد کنترات: هرگونه مدرکی که رابطه حقوقی همسر شما با کارفرما را مشخص کند.
* مدارک مربوط به توانایی همسر شما در گذشته: مثلا فیش حقوقی یا هر مدرکی که توانایی کسب درآمد ایشان را قبل از حادثه نشان دهد، برای مطالبه خسارت از کارافتادگی.
