سلام و وقت بخیر 🌿
پاسخ در یک نگاه
• «نماینده‌ای» که پروانه وکالت ندارد از نظر مقررات، وکیل دادگستری به شمار نمی‌آید؛ بنابراین حق‌الزحمه او جزو «هزینه‌های قابل مطالبه از طرف محکوم» نیست.
• در دعاوی کار (هیات تشخیص و هیات حل اختلاف)، فقط حق‌الوکاله وکیل رسمی دادگستری – آن هم حداکثر در حدود تعرفه مصوب قوه قضائیه – می‌تواند به عنوان خسارت دادرسی از کارفرما مطالبه شود.
• مبالغی که کارگر به «نماینده غیروکیل» برای مشاوره، تنظیم دادخواست، مطالعه پرونده یا پیگیری اداری پرداخته است، مطابق قانون کار و قانون آیین دادرسی کار قابل تحمیل به کارفرما نیست و صرفا رابطۀ خصوصی بین کارگر و آن نماینده است.
────────────────────────────
مستندات قانونی
────────────────────────────
۱) ماده ۱۳ آییننامه آیین دادرسی کار ۱۳۷۹
«طرفین میتوانند شخصا یا توسط … حداکثر دو نفر نماینده (که وکیل دادگستری هم میتوانند باشند) در جلسات شرکت نمایند.»
– آییننامه اجازه حضور نماینده غیروکیل را می‌دهد، اما هیچ حکمی درباره الزام طرف مقابل به پرداخت دستمزد او ندارد.
۲) ماده ۳۰ همان آییننامه
«رسیدگی در مراجع حل اختلاف کار، از پرداخت هرگونه هزینهای معاف است…»
– یعنی هزینه دادرسی به طورکلی از شمول خارج است؛ تنها هزینههایی مثل کارشناسی، تحقیق، معاینه محل بنا به تشخیص مرجع قابل تحمیل به طرف محکوم است.
۳) ماده ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی
«هزینه‌های دادرسی عبارت است از: ۱ـ هزینه دادرسی … ۲ـ حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه ۳ـ …»
– مقصود از «وکیل» در این ماده، صرفا وکیل دادگستری است؛ تعرفه (مصوب ۱۴۰۱) سقف ۱٪ تا ۶٪ ارزش خواسته و حداکثر ۶۰ میلیون تومان برای هر مرحله را تعیین میکند.
۴) وحدت ملاک ماده ۱۰۳ و تبصره ۲ ماده ۵۱۵ ق.آ.د.م
– محکومبه بابت حق‌الوکاله نباید بیشتر از میزانی باشد که در تعرفه رسمی پیشبینی شده است.
بنابراین:
• اگر نماینده کارگر پروانه وکالت نداشته باشد، «حق‌الوکاله قانونی» در معنای مواد فوق تحقق پیدا نمیکند.
• حتی اگر کارگر و آن نماینده قراردادی جداگانه منعقد کرده باشند، این قرارداد نسبت به کارفرما اثر ندارد.
────────────────────────────
پاسخ به سؤالات شما
────────────────────────────
۱. «حداکثر چقدر از حق‌الزحمه قابل مطالبه است؟»
ـ صفر ریال؛ چون نماینده فاقد پروانه وکالت است و حقالوکالهای به معنی قانونی ایجاد نشده است.
۲. «آیا هزینه‌های مشاوره، نوشتن شکوائیه و… قابل مطالبه است؟»
ـ خیر. این مخارج در حکم «هزینه ضروری رسیدگی» تلقی نمیشوند و قانونا به عهده کسی است که آنها را متقبل شده است، مگر اینکه طرفین (کارگر و کارفرما) توافق خاصی کرده باشند که در عمل چنین توافقی نادر است.
────────────────────────────
راهکار عملی
────────────────────────────
اگر کارگر بخواهد بعدا هزینه‌های وکالتی را از کارفرما بگیرد، باید:
۱. به‌جای نماینده عادی، از وکیل رسمی دادگستری استفاده کند؛
۲. وکالتنامه و تعرفه مصوب پیوست پرونده باشد؛
۳. در دادخواست، مطالبه «خسارات دادرسی از جمله حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه» تصریح شود.
در غیر این صورت هر مبلغی که کارگر به نماینده غیروکیل پرداخته، صرفا دین شخصی او به نماینده است و دادگاه یا هیات حل اختلاف نمیتواند کارفرما را به پرداخت آن محکوم کند.
