درود بر شما؛
بله، در حقوق ایران اصل بر آزادی اراده در تعیین مهر و درج شروط ضمن عقد است و می توان مهریه را به صورت سکه تعیین کرد و برای مطالبه آن اجل و شرط قرار داد، مشروط به این که شرط خلاف مقتضای عقد نکاح و مخالف قانون و نظم عمومی نباشد. مستند قانونی، ماده ۱۰ و ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی در اعتبار توافق ها و شروط ضمن عقد، و ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی در تملک مهر توسط زوجه است.
نکته مهم این است که با مؤجل و معلق کردن مطالبه تا فوت زوج، عملا حق مطالبه زوجه در زمان حیات زوج محدود می شود و در صورت تنظیم نادرست، ممکن است در اجرا و اثبات، یا در تعارض با حقوق وراث و دیون متوفی مشکل ایجاد کند. از نظر رویه، مهر دین ممتاز نیست، اما دین متوفی محسوب می شود و قبل از تقسیم ترکه باید از ترکه پرداخت شود، بنابراین اگر شرط را دقیق بنویسید که مهر به عنوان دین بر ذمه زوج ثابت است و صرفا زمان مطالبه مؤخر می شود، امکان اجرای آن پس از فوت از محل ترکه تقویت می گردد.
پیشنهاد تکنیکی این است که به جای این که مهر را معلق به فوت کنید، مهر را قطعی و ثابت تعیین کنید و شرط کنید که زوجه تا زمان فوت زوج حق مطالبه و اقدام اجرایی ندارد، و پس از فوت از ترکه وصول می کند. همچنین باید تکلیف مواردی مثل طلاق قبل از فوت، بذل یا ابراء احتمالی، و نیز نحوه اثبات وجود ترکه و تقدم و تاخر دیون روشن شود تا در مرحله اجرا با ایراد مواجه نشود.
برای این که پاسخ دقیقا قابل اتکا باشد، لطفا بفرمایید شرط قرار است در سند رسمی نکاحیه درج شود یا در قرارداد جداگانه، و آیا قصد شما این است که زوجه در زمان حیات زوج هیچ حق مطالبه ای نداشته باشد یا فقط امکان اجرای فوری را محدود کنید؟
در خاتمه؛
پیشنهاد میگردد که اقدام به برقراری تماس و اخذ مشاوره حقوقی نمائید تابابررسی دقیق موضوع مطروحه و مدارک موجود به پاسخ و راهکارهای قانونی و حقوقی مؤثر نائل گردید.
سرافرازو پیروز باشید.