وکیل ارث و وصیت: لیست بهترین وکلای ارث و وصیت آنلاین و تلفنی

ارث و انحصار وراثت در یک نگاه

• این صفحه دربارهٔ چیست: وقتی کسی فوت می‌کند، چه فوت واقعی و چه به حکم موت فرضی، باید روشن شود چه کسانی از او ارث می‌برند و سهم هر کدام چقدر است. راه قانونی این کار انحصار وراثت است.

• کجا رسیدگی می‌شود: گواهی انحصار وراثت را شورای حل اختلاف صادر می‌کند. دادخواست آن در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانهٔ ثنا ثبت می‌شود.

• قدم اول: گواهی فوت را از ادارهٔ ثبت احوال بگیرید.

• زمان: درخواست در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار آگهی می‌شود. گواهی بعد از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی صادر می‌شود.

گواهی انحصار وراثت چیست؟

گواهی انحصار وراثت برگه‌ای است که مرجع قضایی پس از طی مراحل قانونی صادر می‌کند. در آن مشخصات ورثه، تعداد آن‌ها، نسبتشان با متوفی و میزان سهم‌الارث هر کدام از ترکه آمده است.

اگر متوفی دارایی داشته باشد، بازماندگانش طبق قانون و بر اساس طبقات ارث از اموال او ارث می‌برند. گواهی دو چیز را روشن می‌کند:

• چه کسانی از اموال متوفی ارث می‌برند؛

• سهم‌الارث هر کدام از آن‌ها چقدر است.

برای تعیین تکلیف اموال متوفی، قدم نخست انحصار وراثت است. ورثه از راه همین گواهی برای تقسیم ترکه اقدام می‌کنند. وقتی گواهی صادر شد، دیگر هیچ‌کدام از ورثه نمی‌تواند ادعای سهم‌الارث بیشتری داشته باشد.

بدون اختلاف هم انحصار وراثت لازم است؟

بله. ورثه باید فرایند انحصار وراثت را کامل انجام دهند، حتی اگر با هم اختلافی نداشته باشند. توافق میان خودتان کافی نیست. شاید کسی با متوفی نسبت ارثی داشته باشد و بقیهٔ ورثه از آن بی‌اطلاع باشند. سهم او هم باید مشخص شود.

برای جلوگیری از این مشکلات، متوفی باید پیش از فوت، وضعیت دارایی‌اش را مشخص کند و به فرزندانش اعلام کند. در این صورت احتمال اختلاف بعد از فوت بسیار کم است. با این حال، روش قانونی برای جلوگیری از اختلاف ارثی و تعیین سهم‌الارث، همان انحصار وراثت است.

مراحل انحصار وراثت، قدم به قدم

پیش از آنکه درخواست در مرجع قضایی ثبت شود، چند کار باید انجام شود:

1. گواهی فوت: به ادارهٔ ثبت احوال مراجعه و صدور گواهی فوت را درخواست کنید. مدارک شناسایی متوفی، از جمله شناسنامهٔ او، باطل می‌شود.

2. استشهادیه: استشهادیهٔ انحصار وراثت در دفترخانه تنظیم می‌شود.

3. دادخواست: دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت تنظیم می‌شود و مدارک به آن پیوست می‌شود.

4. ثبت: دادخواست، مثل سایر دادخواست‌ها، در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانهٔ ثنا ثبت می‌شود و به شورای حل اختلاف می‌رود.

5. آگهی: مرجع قضایی درخواست را در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار آگهی می‌کند. هدف این است که اگر کسی معترض است یا وارث تازه‌ای پیدا شود، اقدام کند.

6. صدور گواهی: بعد از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی، مرجع قضایی اسناد و مدارک را بررسی می‌کند و گواهی انحصار وراثت را صادر می‌کند. جزئیات حکم را در همان سامانهٔ ثنا می‌بینید که دادخواست را در آن ثبت کرده‌اید.

7. پرداخت بدهی و تقسیم: پس از پرداخت دیون متوفی، ورثه سهم‌الارث را تقسیم می‌کنند.

برای گواهی انحصار وراثت چه مدارکی لازم است؟

این مدارک پیش از ثبت دادخواست تهیه و به آن پیوست می‌شود:

• مدارک هویتی متوفی، از قبیل شناسنامه و کارت ملی

• گواهی فوت

• استشهادیهٔ انحصار وراثت

• مدارک هویتی وراث

• وصیت‌نامه، در صورت وجود

از میان این مدارک، استشهادیه برای صدور گواهی بیشتر کارایی دارد. در برگهٔ استشهادیه، دو نفر شاهد دربارهٔ تعداد ورثه، نسبت آن‌ها و مواردی از این قبیل شهادت می‌دهند. مثلاً شهادت می‌دهند که متوفی در تاریخ معینی فوت کرده و تعداد مشخصی فرزند دارد. این شهادت برای تعیین سهم‌الارث و صدور گواهی ضروری است.

اگر متوفی پیش از مرگ وصیت‌نامه تنظیم کرده باشد، وصیت‌نامه هم باید به مرجع رسیدگی ارائه شود.

مالیات بر ارث و بدهی‌های متوفی

تا سال ۱۳۹۵، گرفتن گواهی مالیات بر ارث برای انجام مراحل انحصار وراثت ضروری بود. طبق رویهٔ جدید، دیگر نیازی به این مرحله نیست.

اما اگر متوفی پیش از سال ۹۵ فوت کرده باشد، ورثه باید فهرست اموال و دارایی او را تهیه کنند و در اختیار ادارهٔ مالیات بگذارند. میزان مالیات بر ارث تعیین می‌شود و به‌عنوان بدهی، باید پیش از تعیین سهم‌الارث پرداخت شود.

تعیین سهم‌الارث منوط به پرداخت دیون متوفی است. اگر متوفی بدهی پرداخت‌نشده‌ای داشته باشد، ورثه طبق قانون موظف به پرداخت آن هستند. اول قرض‌ها پرداخت می‌شود و پس از تأدیهٔ کلیهٔ بدهی متوفی، ورثه سهم‌الارث را میان خود تقسیم می‌کنند.

وکیل در انحصار وراثت چه می‌کند؟

با وکالت‌نامه‌ای که از ورثه می‌گیرد، وکیل فرایند انحصار وراثت را خودش انجام می‌دهد و دیگر نیازی به حضور ورثه نیست. گرفتن گواهی فوت، تهیهٔ مدارک و استشهادیه، تنظیم دادخواست و ثبت آن همه از راه همین وکالت‌نامه انجام می‌شود.

درخواست‌های ساده در شورای حل اختلاف، مثل گواهی حصر وراثت، را معمولاً خودتان می‌توانید پیش ببرید. وقتی مال مهمی در میان است، مثل ملک یا ارث، وکیل ارزش هزینه‌اش را دارد. هر وکیلی شاید نتواند از عهدهٔ مسئله‌های ارث برآید. در فهرست بالا، سابقهٔ کار هر وکیل در همین موضوع و نظر موکلانش را ببینید. برای آشنایی کلی با انتخاب وکیل، فهرست همهٔ وکلا را ببینید.

مسئله‌های نزدیک و شهرهای دیگر

مسئله‌های نزدیک:

• وکیل انحصار وراثت و وکیل گواهی انحصار وراثت

• وکیل تقسیم ترکه و ماترک

• وکیل سهم‌الارث صغیر، وقتی یکی از ورثه صغیر است

• وکیل وصیت‌نامه

• وکیل مالیات بر ارث

حوزه‌های مرتبط: اگر ترکه ملک است، وکیل ملکی و املاک را هم ببینید. اختلاف‌های دیگر میان اعضای خانواده در صفحهٔ وکیل خانواده آمده است. برای کارهای شورا، وکیل شورای حل اختلاف و برای سایر مسئله‌های مالیاتی، وکیل مالیات را ببینید.

وکیل ارث و وصیت در شهرهای بزرگ: تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز، کرج، اهواز و قم.