در قراردادها گاهی اتفاق میافتد که یکی از طرفهای معامله اعمال فریبنده و نیرنگآمیز انجام دهد تا آن معامله سر بگیرد، یا اینکه اعمال مذبور با آگاهی و علم او صورت بگیرد و به سبب آن اقدامات کالایی که مورد معامله است، فاقد عیب یا نقص موجود یا واجد مزایایی نشان داده شود که در حقیقت فاقد آن مزایا و محسن است و با اغوای طرف دیگر، وی را به انعقاد آن قرارداد ترغیب کند.
به این عمل که موجب فریب طرف معامله شود تدلیس گفته میشود.
در این نوشتار به بررسی تدلیس و پنهان کاری در معاملات پرداخته شده است.
پنهان کاری در معاملات
تدلیس حقه و فریبی است که از سوی یکی از دو طرف معامله به منظور گمراه ساختن طرف دیگر به کار میرود و او را به انجام معاملهای ترغیب میکند که در صورت آگاه بودن از واقعیت امر به انجام آن رضایت نمیداد.
به عبارت دیگر اگر طرف معامله میدانست که به طور مثال مورد معامله دارای این حسن نبوده و یا دارای این عیب است، اقدام به انعقاد قرارداد مذبور نمیکرد.
در نتیجه برای به وقوع پیوستن تدلیس دو شرط لازم است:
- انجام عملیات اعم از گفتار یا فعل
- فریب دادن
باید مدنظر قرار داد که در ماده ۴۳۸ قانون مدنی، فقط قراردادهای تجاری مدنظر نبوده و تدلیس عقد نکاح را نیز در بر میگیرد.
دروغ در داشتن تحصیلات یا شغل عالی، ادعای فرزند خانواده سرشناسی بودن، پنهان کردن ازدواج قبلی یا بیماری و… نیز از جمله مثالهایی از تدلیس هستند که امروزه در دادگاههای خانواده، تعدادی از پروندههای طلاق به آن اختصاص دارد.
اثر تدلیس در معاملات
انجام هر گونه عملیاتی که سبب فریب طرف دیگر در مورد ویژگیهای مورد معامله شود، چه از طرف فروشنده و چه از طرف خریدار باشد، سبب تحقق تدلیس و ایجاد اختیار (خیار) فسخ برای معامله آن میگردد که اثر فوری دارد و باید فورا اعمال گردد.
شایان ذکر است گاهی افراد در متن قرارداد شرط میکنند که تمامی اختیارات ساقط شود که به آن شرط اسقاط کافه خیارات گفته میشود.
سلام به تازگی ویلایی در شمال خریداری کردم بنگاه دار گفت که فروشنده پول لازم هست و می توانم با پول شما برات بخرم . بعد از باز دید با خانمم که اتفاقا مبله هم بود پسند کردیم با شرایط موجودو به صورت مبله
از فروشنده دعوت کردن املاک بعد از صحبت با قیمت دوملیارد و سیصد تومان توافق کردیم . بعد از نوشتن چک ومبایعه نامه و امضا متوجه شدیم که ملک اوقاف هست . آقای که آنجا حضور داشت گفت این منطقه همش اوقاف هست مال پدر من بوده سند یا برگ شورا دارد و مشکلی ندارد . طبق قرار روزی که رفتیم واحد را تحویل بگیریم . فروشنده تلویزیون را برده بود. گفت مال برادرم بوده . گفتم اشکالی ندارد قرای برای گرفتن برگ شورا گذاشتیم شورا مبایعه نامه را دید و گفت چقدر برای کمک به روستا و امور خیریه می دهی من گفتم ۲۰ میلیون . گفت ۱۰ ملیون به این شماره شبا بزن بنا شورا . و ۱۰ملیون به این کارت بزن . کارت شخص دیگری بود . این جا مشکلی نداشتیم از آنجا که بیرون آمدیم آقای که همان روز در املاک بود ودر شورا هم آمده بود گفت بابت ورودی شهرک شما باید مبلغ ۱۰۰ملبون بدهی گفتم چرا تا بحال نگفتی چرا ۱۰۰ملیون مگر شارژ نمی گیرد برای چی اینقدر زیاد گفت آب و برق وگاز اینجا اشتراکی هست و همه پرداخت می کنند من مبلغ ۳۰ ملیون به کارت ایشان واریز کردم و گفت اگر حالا نداری چک ماه آینده را بده من هم راضی نیستم اینقدر پرداخت کنم آیا ایشان می تواند آب وگاز برق را قطع کند آیا صلاح می دانید از بنگاه وفروشنده و مالک زمین به خاطر پنهان کاری طرح دعوا و شکایت کنم ممنون از راهنمایی شما
سلام به تازگی ویلایی در شمال خریداری کردم بنگاه دار گفت که فروشنده پول لازم هست و می توانم با پول شما برات بخرم . بعد از باز دید با خانمم که اتفاقا مبله هم بود پسند کردیم با شرایط موجودو به صورت مبله
از فروشنده دعوت کردن املاک بعد از صحبت با قیمت دوملیارد و سیصد تومان توافق کردیم . بعد از نوشتن چک ومبایعه نامه و امضا متوجه شدیم که ملک اوقاف هست . آقای که آنجا حضور داشت گفت این منطقه همش اوقاف هست مال پدر من بوده سند یا برگ شورا دارد و مشکلی ندارد . طبق قرار روزی که رفتیم واحد را تحویل بگیریم . فروشنده تلویزیون را برده بود. گفت مال برادرم بوده . گفتم اشکالی ندارد قرای برای گرفتن برگ شورا گذاشتیم شورا مبایعه نامه را دید و گفت چقدر برای کمک به روستا و امور خیریه می دهی من گفتم 20 میلیون . گفت 10 ملیون به این شماره شبا بزن بنا شورا . و 10ملیون به این کارت بزن . کارت شخص دیگری بود . این جا مشکلی نداشتیم از آنجا که بیرون آمدیم آقای که همان روز در املاک بود ودر شورا هم آمده بود گفت بابت ورودی شهرک شما باید مبلغ 100ملبون بدهی گفتم چرا تا بحال نگفتی چرا 100ملیون مگر شارژ نمی گیرد برای چی اینقدر زیاد گفت آب و برق وگاز اینجا اشتراکی هست و همه پرداخت می کنند من مبلغ 30 ملیون به کارت ایشان واریز کردم و گفت اگر حالا نداری چک ماه آینده را بده من هم راضی نیستم اینقدر پرداخت کنم آیا ایشان می تواند آب وگاز برق را قطع کند آیا صلاح می دانید از بنگاه وفروشنده و مالک زمین به خاطر پنهان کاری طرح دعوا و شکایت کنم ممنون از راهنمایی شما