خدمت تنظیم دادخواست · بانکی و مطالبات
دادخواست مطالبهٔ وجه رسید عادی، فاکتور و قرضالحسنه
وکیل پایه یک دادگستری برای پروندهٔ شما می‌نویسد؛ قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت از خودِ او میگیرید
وقتی پولی را با یک رسید دستنویس، فاکتور فروش یا به‌عنوان قرضالحسنه به کسی دادهاید و او پس نمی‌دهد، راه قانونی شما «دعوای مطالبهٔ وجه» است: از مرجع قضایی میخواهید بدهکار را به پرداخت اصل مبلغ، خسارت تأخیر تأدیه و هزینههای دادرسی محکوم کند. چون سند شما عادی است (نه چک، نه سفته، نه سند دفترخانه‌ای)، همه‌چیز به این بستگی دارد که طلب چطور اثبات شود. در این خدمت، وکیل پایه یک دادگستری دادخواست مطالبهٔ وجه را برای پروندهٔ شما تنظیم میکند: مرجع درست را بر اساس مبلغ تعیین میکند — دادگاه صلح یا دادگاه عمومی حقوقی، خواسته و بهای خواسته را طوری می‌نویسد که خسارت تأخیر از قلم نیفتد و دلایل را برای روزی که خوانده امضایش را انکار میکند می‌چیند.
وکیل را انتخاب کنید و رایگان با او گفتوگو کنید؛ تا قیمت را نپذیرید، پرداختی در کار نیست.
- گرفتن قیمت و زمان تحویل هیچ تعهدی ایجاد نمی‌کند
- متن دادخواست برای رسید و فاکتور شما نوشته میشود، نه فرم آماده
- تحویل در همان گفتوگو؛ اصلاح تا ثبت در دفتر خدمات قضایی
روند سفارش تنظیم دادخواست
- ۰۱شرح پرونده
روی دکمهٔ «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید پول را کی، چرا و با چه مدرکی دادهاید (رسید، فاکتور، قرض)، مبلغ چقدر است و بدهکار کجاست. شمارهٔ موبایل تأیید میشود؛ پیش از پرداخت هیچ تعهدی ندارید.
- ۰۲استعلام قیمت و زمان از خود وکیل
وکیل پروندهٔ شما را میخواند، اگر دربارهٔ مدرک یا تاریخ‌ها سؤالی دارد می‌پرسد و قیمت و زمان تحویل را اعلام میکند. اگر موافق بودید، همان‌جا پرداخت می‌کنید.
- ۰۳تحویل دادخواست
متن دادخواست در همان گفتوگو تحویل داده میشود و تا ثبت در دفتر خدمات قضایی میتوانید اصلاحات را با وکیل در میان بگذارید.
خروجی خدمت
در این خدمت چه چیزی دریافت می‌کنید؟
- دادخواست اختصاصی پروندهٔ شما
متن کامل دادخواست مطالبهٔ وجه با مشخصات طرفین، خواستهٔ دقیق (اصل مبلغ، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ مطالبه یا سررسید، خسارات دادرسی)، بهای خواسته، شرح رابطهٔ حقوقی و دلایل — آمادهٔ ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی.
- انتخاب مرجع و عنوان درست دعوا
وکیل بر اساس مبلغ تعیین میکند پرونده در دادگاه صلح (جانشین شورای حل اختلاف) رسیدگی میشود یا دادگاه عمومی حقوقی، و رابطهٔ شما را درست نام‌گذاری میکند: قرض، ثمن فاکتور یا وجه رسید — هر کدام شیوهٔ اثبات و دفاع متفاوتی دارد.
- فهرست مدارک و چینش دلایل
می‌گوید اصل رسید یا فاکتور، فیش واریز، پیامک‌ها و گواهان چطور در ستون «دلایل و منضمات» نوشته شوند تا اگر خوانده امضا را انکار کرد یا گفت پول را پس داده، پاسخ آماده باشد (مواد ۲۱۶ تا ۲۲۶ ق.آ.د.م).
- راهنمای مراحل بعد
اینکه آیا تأمین خواسته هم بخواهید، در جلسهٔ اول چه بگویید، و پس از رأی چگونه اجراییه بگیرید و مال یا حقوق بدهکار را توقیف کنید — در همان گفتوگو توضیح داده میشود.
در یک نگاه
- مبنای قانونی
- مواد ۶۴۸ و ۱۲۵۷ ق.م، ۱۹۷ و ۵۲۲ ق.آ.د.م
- مرجع
- دادگاه صلح یا دادگاه حقوقی (بسته به مبلغ)
- نوع دعوا
- مالی؛ هزینهٔ دادرسی بر اساس مبلغ
- محل طرح دعوا
- اقامتگاه خوانده یا محل انجام تعهد
- مهلت واخواهی و تجدیدنظر
- هر کدام ۲۰ روز از ابلاغ
وکلای این خدمت
استعلام زمان و هزینه از وکلای تنظیم دادخواست
وکیل را انتخاب کنید؛ پیش از پرداخت موضوع را با او در میان می‌گذارید.
ممنون از خانوم فرج گرامی منو راهنمایی کردن و توضیحات کاملی فرمودند
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۲۸۹ نظر)۱٬۸۷۸ مشاوره موفق
تهران
بسیار وکیل باتسلط و دلسوز و برخوردی بسیار عالی و پیشنهاد شخصی اولویتتون باشه
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
۴٫۹(۶۸۲ نظر)۵٬۰۰۷ مشاوره موفق
مشهد
سرکار خانم دامغانی بسیار دقیق و مفید مشاوره ارائه نمودند.
مسعود ب، موکل این وکیل بسیار خوش برخورد بودند و راهنمایی بسیار خوبی به من دادند. از ایشان سپاسگزارم
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۴٫۹(۲۵۵ نظر)۷۳۲ مشاوره موفق
کرج
خیلی خوب و دقیق راهنمایی کرد. ممنونم از ایشون که با دقت به صحبت هام گوش دادن
کاربر ب، موکل این وکیل واقعا عالی بودن خوش برخورد و صبور هر سوالی داشتم با آرامش جواب دادن و خیلی آروم شدم
کاربر ب، موکل این وکیل بابت راهنمایی ایشون که تمام راه های قانونی برای به نتیجه رسیدن مطرح کردن ممنونم.
کاربر ب، موکل این وکیل 
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه
۵٫۰(۱۶ نظر)۹۵ مشاوره موفق
قم
خیلی با حوصله بودن و من ازشون کمال تشکر رو دارم بابت راهنماییشون
فاطمه ی، موکل این وکیل
راهنمای حقوقی
راهنمای مطالبهٔ وجه رسید عادی، فاکتور و قرضالحسنه
آنچه پیش از سفارش باید بدانید — بر اساس قانون مدنی (قرض و اسناد)، قانون آیین دادرسی مدنی و قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲.
مأخذ قانونی: قانون مدنی، مواد ۶۴۸ تا ۶۵۲ و ۱۲۵۷ تا ۱۳۰۵؛ قانون آیین دادرسی مدنی (۱۳۷۹)، مواد ۱۱، ۱۳، ۵۱، ۶۲، ۱۹۷، ۲۱۶ تا ۲۲۶، ۳۰۶، ۳۳۶، ۵۱۹ و ۵۲۲؛ قانون شوراهای حل اختلاف (۱۴۰۲)، مواد ۱۱ تا ۱۴ و ۱۹ · به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۶/۰۱
خلاصه در سی ثانیه
- رسید عادی، فاکتور و قرضالحسنه «سند عادی» هستند (مواد ۱۲۸۶ و ۱۲۸۹ قانون مدنی)؛ طلب باید اثبات شود و بار اثبات با شماست (ماده ۱۲۵۷ ق.م و ماده ۱۹۷ ق.آ.د.م).
- مرجع رسیدگی به مبلغ بستگی دارد: تا نصاب قانونی در دادگاه صلح (جانشین شورای حل اختلاف در رسیدگی) و بالاتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی (ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲).
- در کنار اصل طلب میتوانید خسارت تأخیر تأدیه (ماده ۵۲۲ ق.آ.د.م) و خسارات دادرسی (ماده ۵۱۹) را هم بخواهید؛ اگر در دادخواست نیاید، دادگاه به آن حکم نمی‌دهد.
چه زمانی به دادخواست مطالبهٔ وجه رسید عادی، فاکتور یا قرضالحسنه نیاز دارید؟
قرض‌الحسنه‌ای که پس داده نمی‌شود
پولی را به دوست، فامیل یا همکار قرض دادهاید؛ رسید دستنویس، پیام یا فیش واریز دارید و او پس از سررسید یا پس از مطالبهٔ شما پرداخت نمی‌کند. طبق مواد ۶۴۸ و ۶۵۰ قانون مدنی گیرنده باید مثل آنچه گرفته را برگرداند؛ و چون ماده ۶۵۱ فقط وقتی مطالبهٔ زودهنگام را ممنوع میکند که مهلتی تعیین شده باشد، در نبودِ مهلت از روز مطالبهٔ شما بدهکار در تأخیر است.
فاکتور فروش کالا یا خدمات
جنس یا خدمتی تحویل دادهاید و فاکتور (با یا بدون امضای خریدار) و حواله یا بارنامه دارید، اما بهای آن پرداخت نشده. خواسته «مطالبهٔ ثمن» است و باید تحویل کالا و مبلغ توافق‌شده اثبات شود.
رسید عادی دریافت وجه
طرف مقابل نوشتهای امضا کرده که مبلغی را از شما گرفته — بابت بیعانه، امانت، وساطت یا هر عنوان دیگر — و حالا بازنمی‌گرداند. امضای او طبق ماده ۱۳۰۱ قانون مدنی علیه خودش دلیل است، مگر آنکه انکار کند و اصالت سند ثابت نشود.
دادگاه صلح یا دادگاه عمومی حقوقی؟
مرجع را مبلغ تعیین میکند: دعاوی مالی تا نصاب مقرر در ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲ در دادگاه صلح (که رسیدگی را از شورای حل اختلاف تحویل گرفته) و بالاتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی. دفتر خدمات قضایی پرونده را به مرجع صالح ارجاع میدهد؛ وکیل مبلغ را درست محاسبه میکند تا ارجاع اشتباه زمان نبرد.
با یا بدون تأمین خواسته
اگر می‌ترسید بدهکار اموالش را جابه‌جا کند، میتوانید همراه همین دادخواست «تأمین خواسته» بخواهید؛ چون سند شما عادی است معمولاً باید خسارت احتمالی بسپارید (بند د ماده ۱۰۸ ق.آ.د.م). صفحهٔ «مطالبهٔ وجه رسید عادی با قرار تأمین خواسته» مخصوص همین حالت است.
مطالبهٔ وجه رسید عادی، فاکتور و قرضالحسنه یعنی چه و چه فرقی با دعوای چک و سفته دارد؟
دعوای مطالبهٔ وجه دعوایی است که در آن از مرجع قضایی میخواهید کسی را که به شما بدهکار است به پرداخت مبلغ معینی محکوم کند. وقتی مبنای طلب، رسید دستنویس، فاکتور یا قرضالحسنه است، شما یک «سند عادی» در دست دارید: طبق ماده ۱۲۸۶ قانون مدنی سند یا رسمی است یا عادی، و ماده ۱۲۸۹ می‌گوید هر نوشتهای که در دفترخانه یا نزد مأمور رسمی تنظیم نشده باشد عادی است. همین یک کلمه سرنوشت پرونده را تعیین میکند.
تفاوت با چک و سفته: چک و سفته «سند تجاری» هستند؛ دارندهٔ آن‌ها برای تأمین خواسته نیازی به سپردن خسارت احتمالی ندارد (بند ج ماده ۱۰۸ ق.آ.د.م) و وجود طلب از خودِ سند فهمیده میشود. اما در رسید عادی و فاکتور، شما باید اصل رابطه را اثبات کنید: اینکه پولی داده شده یا کالایی تحویل شده و خوانده بدهکار مانده است. تفاوت با سند رسمی: در برابر سند رسمی انکار و تردید پذیرفته نیست (ماده ۱۲۹۲ ق.م)، ولی در برابر سند عادی، خوانده میتواند امضا یا خط منتسب به خود را انکار کند (ماده ۲۱۶ ق.آ.د.م) و آنوقت نوبت به کارشناسی خط و سایر دلایل می‌رسد.
قرضالحسنه از نظر قانون یک «قرض» است: ماده ۶۴۸ قانون مدنی می‌گوید قرض عقدی است که یک طرف مقدار معینی از مال خود را به دیگری تملیک میکند تا او مثل آن را برگرداند؛ پسوند «الحسنه» فقط یعنی بدون سود. پس خواستهٔ شما «مطالبهٔ وجه قرض» است، نه «استرداد امانت». این نام‌گذاری در دادخواست اهمیت دارد، چون ارکان اثبات و دفاع‌های ممکن در هر کدام فرق میکند.
مرجع صالح: دادگاه صلح یا دادگاه عمومی حقوقی؟ کدام شهر؟
انتخاب بین دادگاه صلح و دادگاه عمومی حقوقی به مبلغ خواسته بستگی دارد. قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ ساختار قدیمی را عوض کرده است: طبق ماده ۱۴ آن، شورای حل اختلاف دیگر فقط برای «صلح و سازش» اقدام میکند و رسیدگی و صدور رأی در دعاوی کوچک به دادگاه صلح سپرده شده که در هر حوزهٔ قضایی تشکیل میشود (ماده ۴). بند ۱ ماده ۱۲ همان قانون، دعاوی مالی تا نصاب مقرر در همان بند را در صلاحیت دادگاه صلح قرار داده است؛ تبصرهٔ همان بند به رئیس قوهٔ قضاییه اجازه میدهد این نصاب را هر سه سال با شاخص بانک مرکزی تعدیل کند، پس عدد ثابتی نیست و باید در روز ثبت دادخواست کنترل شود. پس:
اگر اصل طلب شما (بدون احتساب خسارات) تا این نصاب است، پرونده در دادگاه صلح رسیدگی میشود — همان جایی که عموم مردم هنوز آن را «شورای حل اختلاف» می‌نامند و صفحهٔ قدیمیِ این دادخواست نیز با همین عنوان شناخته می‌شد.
اگر بیشتر از نصاب است، به دادگاه عمومی حقوقی می‌رود.
در هر دو حالت، اگر دوست دارید پیش از دعوا تلاشی برای سازش بشود، میتوانید از شورا درخواست صلح و سازش کنید (ماده ۱۳)؛ اگر طرف مقابل تا پایان جلسهٔ اول اعلام کند مایل نیست، درخواست بایگانی و شما به مرجع صالح راهنمایی می‌شوید.
کدام شهر؟ قاعدهٔ کلی ماده ۱۱ ق.آ.د.م این است که دعوا در دادگاه محل اقامت خوانده اقامه میشود. اما چون مطالبهٔ وجه رسید و فاکتور، دعوای راجع به مال منقولِ ناشی از قرارداد است، ماده ۱۳ به شما اختیار میدهد به دادگاه محلی هم مراجعه کنید که قرارداد در آنجا بسته شده یا تعهد باید در آنجا انجام می‌شد؛ مثلاً شهری که پول را در آن تحویل دادهاید. وکیل با توجه به اینکه کدام حوزه برای شما آسان‌تر است و کجا مال قابل توقیفی هست، این انتخاب را میکند. در عمل، شما دادخواست را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌کنید و دفتر بر اساس مبلغ و محل، آن را به مرجع صالح ارجاع میدهد.
هزینههای دعوای مطالبهٔ وجه و خسارت تأخیر تأدیه
مطالبهٔ وجه یک دعوای مالی است و طبق بند ۱ ماده ۶۲ ق.آ.د.م بهای خواسته همان مبلغی است که مطالبه می‌کنید. هزینه‌ها را از هم جدا کنید:
هزینهٔ دادرسی: درصدی از بهای خواسته است که هر سال در تعرفهٔ قانون بودجه تعیین میشود و در دفتر خدمات قضایی پرداخت می‌کنید (مواد ۵۰۲ و ۵۰۳ ق.آ.د.م). در دعاوی مالی کوچک، هزینههای مرحلهٔ بدوی به نسبت سبک‌تر است. اگر توان پرداخت ندارید، میتوانید همراه دادخواست، «اعسار از پرداخت هزینهٔ دادرسی» بخواهید.
هزینهٔ کارشناسی: اگر خوانده امضای رسید را انکار کند و دادگاه موضوع را به کارشناس خط ارجاع دهد (ماده ۲۲۶ ق.آ.د.م)، دستمزد کارشناس را ابتدا شما می‌پردازید و در صورت پیروزی به‌عنوان خسارت دادرسی از خوانده میگیرید.
ابطال تمبر وکالت (اگر وکیل دادگستری در دادگاه وکالت کند) جدا از دستمزد تنظیم دادخواست است؛ دستمزد نوشتن دادخواست هم جدا از این‌هاست و عددش را خودِ وکیل، پیش از پرداخت، در گفتوگو می‌گوید.
چه چیزهایی را میتوانید از خوانده پس بگیرید؟ ماده ۵۱۹ ق.آ.د.م هزینهٔ دادرسی، حق‌الوکاله و هزینههای لازم مثل کارشناسی را «خسارات دادرسی» می‌داند و ماده ۵۱۵ اجازه میدهد آن را ضمن همین دادخواست بخواهید. مهم‌تر از آن، خسارت تأخیر تأدیه است: طبق ماده ۵۲۲، وقتی موضوع دین وجه رایج است و بدهکار با وجود مطالبهٔ شما و داشتن توان مالی پرداخت نکرده، دادگاه تغییر شاخص سالانهٔ بانک مرکزی را از سررسید تا زمان پرداخت محاسبه و مورد حکم قرار میدهد. این یعنی طلب شما با تورم تعدیل میشود — اما فقط اگر در ستون خواسته نوشته شده باشد و تاریخ مطالبه معلوم باشد. یکی از رایج‌ترین ضررها در دادخواست‌های خودنوشته، فراموش‌کردن همین یک سطر است.
مدارکی که برای تنظیم دادخواست از شما می‌خواهیم
کارت ملی خواهان و ثبت‌نام در سامانهٔ ثنا؛ مشخصات و نشانی دقیق بدهکار (برای ابلاغ) و در صورت وکالت، وکالت‌نامه.
اصل رسید، فاکتور یا قرضنامه — اصل سند را نگه دارید؛ اگر خوانده ادعای جعل کند باید ظرف ده روز اصل را به دفتر دادگاه بدهید وگرنه سند از دلایل شما خارج میشود (ماده ۲۲۰ ق.آ.د.م).
مدارک پرداخت: فیش واریز، گردش حساب، رسید کارت‌به‌کارت، یا برای فاکتور، حواله و رسید تحویل کالا.
هر چیزی که «علت پرداخت» را نشان دهد: پیامک و چت که در آن از قرض یا بدهی حرف زده شده، صدای ضبط‌شده، شهادت‌نامه یا مشخصات گواهان (نام، نشانی — بند ۶ ماده ۵۱ ق.آ.د.م).
مدرک مطالبه: اظهارنامهٔ ارسال‌شده، پیام مطالبه یا تاریخ سررسید درج‌شده در رسید — مبدأ خسارت تأخیر تأدیه از همین‌جا تعیین میشود.
اگر میخواهید تأمین خواسته هم بخواهید: مشخصات مال یا حساب قابل توقیف.
نداشتن بعضی از این‌ها مانع طرح دعوا نیست؛ وکیل با آنچه دارید دلایل را می‌چیند و می‌گوید کدام مدرک را پیش از ثبت تهیه کنید تا دادخواست ناقص اعلام نشود (ماده ۵۴: مهلت رفع نقص ده روز است و در غیر این صورت دادخواست رد میشود).
مراحل ثبت و رسیدگی به دادخواست مطالبهٔ وجه
محاسبهٔ خواسته و انتخاب مرجع — اصل مبلغ مشخص میشود و بر اساس آن معلوم میشود پرونده به دادگاه صلح می‌رود یا دادگاه عمومی حقوقی؛ خسارت تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی به خواسته اضافه میشود و محل طرح دعوا (اقامتگاه خوانده یا محل انجام تعهد) انتخاب می‌گردد.
تنظیم متن دادخواست — مشخصات طرفین، خواسته و بهای آن، شرح رابطه (قرض، فروش، دریافت وجه) با تاریخ‌ها، مطالبهٔ قبلی، و ستون دلایل و منضمات به ترتیبی که ماده ۵۱ ق.آ.د.م می‌خواهد.
ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی — با کارت ملی و مدارک به دفتر خدمات می‌روید؛ دادخواست اسکن و هزینهٔ دادرسی پرداخت میشود و پرونده به مرجع صالح ارجاع می‌گردد. ابلاغ‌ها از طریق سامانهٔ ثنا می‌آید.
ابلاغ و تعیین وقت — نسخهٔ دادخواست به خوانده ابلاغ و وقت رسیدگی تعیین میشود. در دادگاه صلح، قاضی میتواند با رضایت طرفین پرونده را برای سازش به شورا بفرستد؛ اگر ظرف دو ماه سازش نشود، خودش رسیدگی میکند.
جلسهٔ رسیدگی — خوانده اگر بخواهد امضا یا سند را انکار کند باید تا همین جلسهٔ اول بگوید (ماده ۲۱۷)؛ در این صورت دادگاه به اصالت سند رسیدگی میکند (استکتاب، تطبیق امضا، کارشناسی). اگر ادعای پرداخت کند، اثبات با اوست. شما دلایل خود را ارائه می‌کنید و در صورت نیاز گواهان معرفی می‌شوند.
صدور رأی — اگر خوانده در هیچ جلسه‌ای حاضر نشود و لایحه ندهد و ابلاغ واقعی هم نشده باشد، رأی غیابی است (ماده ۳۰۳) و او میتواند ظرف بیست روز واخواهی کند؛ در غیر این صورت رأی حضوری است و نوبت به تجدیدنظر می‌رسد.
قطعیت و اجرا — پس از گذشتن مهلت اعتراض یا تأیید در تجدیدنظر، درخواست اجراییه می‌دهید و به اجرای احکام می‌روید (ادامه در بخش بعد).
بعد از رأی: اجراییه، توقیف اموال و حبس بدهکار
حکم فقط وقتی اجرا میشود که قطعی شده باشد و شما کتباً درخواست اجرا کنید (مواد ۱ و ۲ قانون اجرای احکام مدنی)؛ اجراییه را همان دادگاه نخستین صادر میکند (ماده ۵). پس از ابلاغ اجراییه، بدهکار ده روز مهلت دارد بپردازد، ترتیبی برای پرداخت بدهد یا مالی معرفی کند؛ اگر خود را ناتوان می‌داند باید صورت کامل دارایی‌اش را بدهد (ماده ۳۴). اگر هیچ‌کدام را نکرد:
توقیف اموال: به درخواست شما معادل محکومٌ‌به از اموال او توقیف میشود (ماده ۴۹). طلب بدهکار از اشخاص ثالث و موجودی حساب‌های بانکی قابل توقیف است (ماده ۸۷) و از حقوق کارمندی و کارگری او اگر زن یا فرزند داشته باشد یکچهارم و در غیر این صورت یکسوم کسر میشود (ماده ۹۶). اجرای احکام طبق ماده ۲ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی مکلف است به تقاضای شما اموال او را شناسایی کند.
ممنوعالخروجی: به درخواست شما قرار ممنوع‌الخروج‌بودن بدهکار صادر میشود و تا اجرای رأی یا اثبات اعسار باقی می‌ماند (ماده ۲۳ همان قانون).
حبس: اگر مالی پیدا نشود، به تقاضای شما بدهکار تا زمان پرداخت یا پذیرش اعسارش حبس میشود؛ مگر آنکه ظرف سی روز از ابلاغ اجراییه دادخواست اعسار داده باشد (ماده ۳). اگر بدهکار در عوض دین مالی گرفته باشد — که در قرض همیشه همین‌طور است — اثبات اعسار با خودِ اوست (ماده ۷).
تقسیط: دادگاه میتواند با توجه به وضع بدهکار به او مهلت یا اقساط بدهد (مواد ۲۷۷ و ۶۵۲ قانون مدنی). اگر حکم اعسار و تقسیط صادر شد، اقساط از همان اجرای احکام وصول میشود و با یک بار درخواست اجراییه، عملیات تا پایان ادامه می‌یابد. مهلت‌ها و شیوهٔ معرفی مال را وکیل در همان گفتوگو برایتان می‌نویسد تا پس از رأی معطل نمانید.
واخواهی، تجدیدنظر و اعتراض به رأی مطالبهٔ وجه
واخواهی: اگر رأی غیابی باشد، خوانده میتواند ظرف بیست روز از ابلاغ واقعی (و دو ماه اگر خارج از کشور باشد) به همان دادگاه واخواهی کند (مواد ۳۰۵ و ۳۰۶ ق.آ.د.م). نکتهٔ مهم برای شما: اجرای حکم غیابی منوط به معرفی ضامن معتبر یا سپردن تأمین مناسب از سوی شماست، مگر آنکه رأی به بدهکار ابلاغ واقعی شده و او در مهلت واخواهی نکرده باشد (تبصره ۲ ماده ۳۰۶). وکیل هنگام تنظیم دادخواست نشانی خوانده را طوری می‌نویسد که ابلاغ واقعی ممکن شود و این گره بعداً باز نماند.
تجدیدنظر در دادگاه عمومی حقوقی: احکام دعاوی مالی که خواسته از نصاب بسیار پایینِ ماده ۳۳۱ بیشتر باشد — یعنی در عمل تقریباً همهٔ دعاوی مطالبهٔ وجه — ظرف بیست روز از ابلاغ قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر مرکز استان است (مواد ۳۳۴ و ۳۳۶). حکمی که مستند به اقرار خوانده در دادگاه باشد قابل تجدیدنظر نیست (تبصره ماده ۳۳۱).
تجدیدنظر در دادگاه صلح: آرای دادگاه صلح اصولاً قطعی است و فقط وقتی خواسته از نصف نصاب مالی این دادگاه بیشتر باشد، در دادگاه تجدیدنظر استان قابل اعتراض است (تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲). یعنی در مطالبات کوچک، رأی مرحلهٔ اول همان رأی نهایی است — دلیلی دیگر برای اینکه دادخواست و دلایل از ابتدا کامل باشد.
اگر رأی به ضرر شما بود: همین مهلت‌ها برای شما هم هست. در رویهٔ دادگاه‌ها، رد دعوا به علت «عدم اثبات» معمولاً مانع طرح دوبارهٔ آن با دلیل جدید (مثلاً اقرار بعدی یا سند تازه) دانسته نمی‌شود، اما دعوای تکراری با همان دلایل پذیرفته نمی‌شود؛ پس بهتر است بار اول با همهٔ دلایل وارد شوید.
اشتباه‌های رایجی که وکیل جلوی آن‌ها را می‌گیرد
نوشتن مبلغ نادرست یا بدون خسارت تأخیر: بهای خواسته فقط اصل طلب است، اما خسارت تأخیر تأدیه (ماده ۵۲۲) و خسارات دادرسی (ماده ۵۱۹) باید جداگانه در ستون خواسته بیاید؛ بعد از صدور رأی دیگر نمی‌توانید آن را به همین پرونده اضافه کنید.
عنوان اشتباه دعوا: «استرداد امانت» به‌جای «مطالبهٔ وجه قرض»، یا «مطالبهٔ وجه» برای طلبی که در واقع ثمن معامله است؛ عنوان غلط یعنی دفاع غلط و گاهی قرار رد دعوا.
طرح دعوا در مرجع غیرصالح: مبلغ بالای نصاب در دادگاه صلح یا برعکس؛ پرونده با قرار عدم صلاحیت جابه‌جا میشود و هفته‌ها زمان می‌سوزد.
مطالبه پیش از سررسید: اگر در رسید مهلتی نوشته شده، پیش از آن دعوا پذیرفته نمی‌شود (ماده ۶۵۱ ق.م).
نشانی ناقص خوانده: ابلاغ واقعی انجام نمی‌شود و اگر بدهکار هم در جلسه‌ای پیدا نشود و لایحه‌ای ندهد، رأی غیابی می‌ماند و برای اجرای آن باید ضامن بدهید (تبصره ۲ ماده ۳۰۶).
ندادن اصل سند: کپی رسید در برابر انکار یا ادعای جعل کافی نیست؛ اصل را امن نگه دارید و فقط با دستور دادگاه تحویل دهید.
تکیهٔ صرف بر فیش واریز: واریز، علت را ثابت نمی‌کند؛ خوانده می‌گوید هدیه یا بازپرداخت بدهی قبلی بوده. پیام‌ها و گواهانی که «قرض بودن» را نشان می‌دهند از ابتدا باید در دلایل باشند.
تأمین خواسته نگرفتن در جای لازم: اگر بدهکار در حال فروش اموال است، دادخواست باید همراه درخواست تأمین باشد؛ پس از انتقال اموال، حکم پیروزمندانه کاغذی بیش نیست.
تنظیم دادخواست‌های مرتبط با مطالبهٔ وجه
همهٔ ۳۶ نمونهپرسشهای متداول
دادخواست مطالبهٔ وجه رسید عادی، فاکتور یا قرضالحسنه با وکیل چگونه تنظیم میشود؟
روی «درخواست تنظیم دادخواست» میزنید و مینویسید پول را کی و با چه مدرکی دادهاید و مبلغ چقدر است؛ وکیل پایه یک پرونده را میخواند، قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت اعلام میکند و پس از تأیید شما، دادخواست اختصاصی را با خواسته، بهای خواسته، خسارت تأخیر تأدیه و دلایل تنظیم و در همان گفتوگو تحویل میدهد.
هزینهٔ تنظیم دادخواست مطالبهٔ وجه رسید عادی چقدر است؟
هزینه به مبلغ، نوع مدرک (رسید، فاکتور، قرض)، اینکه خوانده احتمالاً امضا را انکار میکند یا نه، و اینکه تأمین خواسته هم لازم است یا نه بستگی دارد؛ خودِ وکیل آن را پیش از پرداخت در گفتوگو اعلام میکند. هزینهٔ دادرسی (درصدی از مبلغ طبق تعرفهٔ سالانه) جدا از دستمزد وکیل است.
دعوای مطالبهٔ وجه رسید عادی چیست؟
دعوایی است که در آن بر اساس یک سند عادی — رسید دستنویس، فاکتور یا قرضنامه — از دادگاه میخواهید بدهکار را به پرداخت مبلغ معین بهاضافهٔ خسارت تأخیر تأدیه و هزینههای دادرسی محکوم کند. چون سند رسمی یا تجاری نیست، طلب باید با سند، اقرار، شهادت یا امارات اثبات شود (مواد ۱۲۵۷ و ۱۲۵۸ قانون مدنی).
مطالبهٔ وجه رسید عادی در دادگاه مطرح میشود یا شورای حل اختلاف؟
بستگی به مبلغ دارد. طبق قانون شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۲، شورا فقط صلح و سازش میکند و دعاوی مالی تا نصاب مقرر در ماده ۱۲ آن قانون (نصابی که هر سه سال قابل تعدیل است) در «دادگاه صلح» و بالاتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی میشود. دفتر خدمات الکترونیک قضایی پرونده را به مرجع صالح ارجاع میدهد.
برای مطالبهٔ قرضالحسنه چه مدارکی لازم است؟
اصل رسید یا قرضنامه (در صورت وجود)، فیش واریز یا گردش حساب، پیامک و چتهایی که قرضبودن پول را نشان میدهد، مشخصات گواهان، و مدرک مطالبهٔ قبلی مثل اظهارنامه. اگر هیچ نوشتهای ندارید، شهادت دو مرد یا یک مرد و دو زن، یا یک گواه بهضمیمهٔ سوگند میتواند کافی باشد (بند ب ماده ۲۳۰ ق.آ.د.م).
اگر بدهکار امضای رسید را انکار کند چه میشود؟
خوانده میتواند تا جلسهٔ اول نسبت به سند عادی انکار یا تردید کند (مواد ۲۱۶ و ۲۱۷ ق.آ.د.م)؛ آنوقت دادگاه به اصالت سند رسیدگی میکند: دعوت او برای نوشتن نمونهٔ خط، تطبیق امضا با اسناد مسلم و در صورت لزوم کارشناسی. امتناع او از حضور میتواند قرینهٔ صحت سند باشد (ماده ۲۲۴)، و کسی که انکار کرده دیگر نمیتواند ادعای پرداخت همان سند را بکند (ماده ۲۲۸).
آیا می‌توانم خسارت تأخیر تأدیه هم بگیرم؟
بله. طبق ماده ۵۲۲ ق.آ.د.م، وقتی دین وجه رایج است و بدهکار با وجود مطالبه و توان مالی نپرداخته، دادگاه تغییر شاخص سالانهٔ بانک مرکزی را از سررسید یا تاریخ مطالبه تا پرداخت محاسبه میکند. شرطش این است که در ستون خواستهٔ دادخواست نوشته شده باشد و تاریخ مطالبه (اظهارنامه، پیام، سررسید رسید) معلوم باشد.
هزینهٔ دادرسی مطالبهٔ وجه چقدر است؟
مطالبهٔ وجه دعوای مالی است و هزینهٔ دادرسی درصدی از مبلغ خواسته است که هر سال در تعرفهٔ قانون بودجه تعیین میشود؛ عدد ثابتی ندارد. در صورت ناتوانی میتوانید اعسار از هزینهٔ دادرسی بخواهید، و اگر پیروز شوید هزینه‌ها به‌عنوان خسارت دادرسی از خوانده گرفته میشود (ماده ۵۱۹).
رسیدگی به دعوای مطالبهٔ وجه چقدر طول می‌کشد؟
مدت ثابتی در قانون نیست. پس از ثبت، وقت رسیدگی تعیین و به خوانده ابلاغ میشود؛ اگر انکار امضا و کارشناسی پیش بیاید یا رأی غیابی شود و واخواهی و تجدیدنظر هم اضافه گردد، زمان بیشتر میشود. دادخواست کامل با نشانی درست خوانده و دلایل چیده‌شده، معمولاً کوتاه‌ترین مسیر است.
بعد از گرفتن حکم چطور پولم را میگیرم؟
پس از قطعیت، اجراییه میگیرید؛ بدهکار ده روز مهلت دارد بپردازد یا مال معرفی کند (ماده ۳۴ قانون اجرای احکام مدنی). سپس میتوانید حساب، حقوق (یکچهارم یا یکسوم) و اموال او را توقیف کنید، درخواست ممنوعالخروجی بدهید و اگر مالی نبود، حبس او را تا پرداخت یا اثبات اعسار بخواهید (مواد ۳ و ۲۳ قانون نحوهٔ اجرای محکومیتهای مالی).
دادخواست مطالبهٔ وجه رسید، فاکتور یا قرض‌تان را وکیل پایه یک بنویسد
مبلغ، مدرک و ماجرای پرداخت را مینویسید؛ وکیل پایه یک دادگستری مرجع درست را انتخاب میکند، خواسته را با خسارت تأخیر می‌نویسد و قیمت و زمان تحویل را پیش از پرداخت می‌گوید.
درخواست تنظیم دادخواست
