سلام
۱. تحلیل وضعیت حقوقی شما در برابر خریدار
اینکه آیا شما مسئول برگرداندن پول به خریدار هستید یا خیر، دقیقا به متن آن «وکالتنامه اثرانگشتی» یا قولنامهای که امضا کرده‌اید بستگی دارد.
حالت اول: اگر در وکالتنامه حق «اخذ ثمن» (گرفتن پول) داده باشید
اگر در متنی که امضا کردید، نوشته شده باشد که آن وارث «حق فروش و دریافت ثمن (پول)» را دارد، از نظر قانونی پرداخت پول به او، حکم پرداخت پول به شما را داشته است.
نتیجه: متاسفانه در برابر خریدار مسئول هستید. چون وکیل شما پول را گرفته، انگار خود شما پول را گرفته‌اید. اگر زمین مشکل داشته و معامله باطل یا فسخ شود، شما باید سهم‌الارث خود از پول را به خریدار پس بدهید (حتی اگر عملا پولی به جیب شما نرفته باشد).
راهکار: باید پول را پس بدهید و سپس از وارث خاطی شکایت کنید.
حالت دوم: اگر فقط وکالت در «فروش» داده باشید (بدون حق گرفتن پول)
طبق قانون مدنی (ماده ۶۶۵)، وکالت در فروش به معنای وکالت در گرفتن پول نیست مگر اینکه تصریح شده باشد.
دفاع شما در دادگاه: میتوانید به قاضی بگویید: «من فقط اجازه فروش دادم، اجازه ندادم پول سهم مرا به او بدهید. خریدار باید سهم مرا جداگانه به خودم می‌داد. اشتباه خریدار بوده که کل پول را به یک نفر داده است.»
نتیجه: اگر این دفاع پذیرفته شود، خریدار نمی‌تواند پول را از شما بخواهد و باید برود یقه همان کسی را بگیرد که پول را به او داده است.
۲. دفاع در برابر مشکل‌دار بودن زمین
اگر زمین «مستحق‌للغیر» باشد (یعنی بعدا معلوم شده مال شخص دیگری بوده یا کلا دولتی بوده)، معامله «باطل» است.
در معامله باطل، خریدار حق دارد پول خود را پس بگیرد + خسارت (غرامت).
نکته مهم: مسئولیت وراث معمولا به صورت «تضامنی» نیست (مگر در قرارداد ذکر شده باشد). یعنی شما فقط ضامن بازپرداخت سهم خودتان هستید، نه کل پول زمین. اگر خریدار کل پول را از شما می‌خواهد، باید اعتراض کنید که «من فقط به اندازه سهم‌الارثم مسئولم».
۳. اقدام علیه وارثی که پول را برده است
شما باید فورا علیه آن وارث که پول را گرفته و به بقیه نداده اقدام کنید. دو راه دارید:
الف) شکایت کیفری (خیانت در امانت)
اگر در وکالتنامه یا توافق شفاهی قرار بوده او پول را بگیرد و بین بقیه تقسیم کند و این کار را نکرده، عمل او میتواند جرم «خیانت در امانت» باشد.
اقدام: به دادسرا بروید و شکایتی با عنوان «خیانت در امانت» علیه او تنظیم کنید. این کار فشار زیادی به او می‌آورد چون خطر زندان دارد.
ب) دعوای حقوقی (مطالبه وجه)
همزمان یا جداگانه، باید دادخواست «مطالبه سهم‌الارث از ثمن معامله» بدهید.
طبق مواد ۶۶۷ و ۶۶۸ قانون مدنی، وکیل باید حساب دوره وکالت را پس بدهد و آنچه گرفته به موکل (شما) رد کند
خلاصه: اگر وکالت در گرفتن پول نداده بودید، در دادگاه بگویید خریدار اشتباه کرده پول را به او داده و به من مربوط نیست. اگر داده بودید، متاسفانه شما در برابر خریدار مسئولید اما میتوانید بلافاصله پدر آن وارث را با شکایت خیانت در امانت در بیاورید.
